Şirket Hissesinin Haczedilmesi

Pay haczi şirketin malını mı hedefler?

Tüzel kişiliği olan şirketin malvarlığı, ortakların kişisel malvarlığından ayrıdır. Alacaklı, ortağı borçlu gösterdiği takipte şirketin banka hesabına, fabrikasına veya stokuna doğrudan el koyamaz. El koyabileceği şey, borçlunun o şirketteki payı ve haciz kapsamına girmişse bu paydan doğmuş para alacaklarıdır. Şirketin kendi senedi, çeki veya sözleşmesi varsa takip şirketin tüzel kişiliği aleyhine açılır. İki borçluyu aynı dosyada varsaymak, hem payı hem şirket kasasını tek hacze bağlar.

Tek ortaklı limited veya anonim şirkette ayrım sürer. Bütün payların bir kişide toplanması, şirketi o kişinin ticari işletmesi haline getirmez. Payların haczi, alacaklıya kasa anahtarını vermez. Satış sonunda payın yeni malike geçmesi kontrolü değiştirebilir. Bu değişiklik, haciz gününde şirket mallarının mülkiyetinin alacaklıya geçtiği anlamına gelmez. Perdeyi kaldırma iddiası, pay haczinin otomatik sonucu değildir. Ayrı bir dava ve somut karışma iddiası ister. Bu sayfa o iddiayı kurma tarifi vermez.

Ortak ile şirket arasındaki cari hesap, ödünç, huzur hakkı veya doğmuş kâr payı, payın kendisinden ayrı bir alacak olabilir. Alacaklı, koşulları varsa üçüncü kişideki alacağın haczini de isteyebilir. İki işlem dosyada ayrı yazılır. Biri pay üzerindeki hacizdir. Diğeri, şirketin ortağa ödemesi gereken paranın haciz ihbarnamesidir. İhbarname, oy hakkını alacaklıya taşımaz. Şirket, ihbarnameden sonra parayı borçlu ortağa öderse üçüncü kişi sorumluluğu ayrıca tartışılır.

Günlük dildeki hisse, çoğu zaman limited şirketin esas sermaye payı veya anonim şirketin payıdır. Kollektif şirkette ortak, şirket borçlarından kural olarak sınırsız ve zincirleme sorumludur. Onun ortaklık payı, limited pay defterindeki bir satır gibi hacze konu edilmez. Komandit şirkette komanditerin sorumluluğu koyduğu veya taahhüt ettiği sermaye ile sınırlı, komanditenin sorumluluğu ise daha geniştir. Bu iki türde kişisel sorumluluk ile payın paraya çevrilmesi ayrı sorulardır.

Şahıs işletmesinde pay defteri ve esas sermaye payı yoktur. İşletme, işletme sahibinin malvarlığıdır. Haciz, koşulları varsa stok, demirbaş, kasa ve üçüncü kişideki alacak üzerinde konuşulur. Tabeladaki ticaret unvanı, limited veya anonim şirket kurulduğu anlamına gelmez. Sicil kaydı türü gösterir. Türün yanlış okunması, olmayan bir payın haczedilmesine veya gerçekten var olan payın işletme malı sanılmasına sebep olur. Bu ayrım, takip talebindeki borçlu sıfatından önce gelir.

Borçlu payın yalnız bir kısmına sahipse haciz o kısma ilişir. Başkası adına kayıtlı pay, kayıt gerçeği yansıtmıyorsa ayrıca ispat ister. Üçüncü kişi, malın kendisine ait olduğunu istihkak ile ileri sürebilir. Borçlu olmadığını veya borcun bulunmadığını söyleyen kişi, takibin türüne göre itiraz veya menfi tespit tartışır. Sermaye artırımı veya azaltımı oranı değiştirmişse haciz günü ile satış gününün kayıtları ayrı okunur. Eski pay adedi, yeni sermaye yapısının yerine konmaz.

Tablo tür ayrımıdır. Sermaye veya pay için lira tutarı yoktur.

Haciz hangi takip aşamasında gündeme gelir?

Pay, borçlunun malı olarak hacze elverişli hale gelmeden paraya çevrilemez. İlamsız takipte, borçlunun itirazı takibi durdurmuşsa ödeme emri tek başına haciz yetkisi vermez. İtirazın kaldırılması veya itiraz edilmemesi ile takip kesinleşir. İlamlı takipte ilamın veya ilam niteliğindeki belgenin icrası için kanundaki şart aranır. Bu sayfa, bir borçlunun malını araştırma formunu yazmaz. Anlatılan şey, haciz isteminin takibin kesinleşme rejimine bağlı olduğudur.

İhtiyati haciz kararı varsa, mahkemenin gösterdiği teminat ve süre içinde takibe geçilmesi ayrı şarttır. İhtiyati haciz, kesin hacizle aynı anda pay defterini sonsuza kadar kilitlemez. Kararın kapsamı, hangi paya ilişkin olduğu ve süresinde kesinleşip kesinleşmediği dosyadan okunur. Rehinle temin edilmiş bir alacakta önce rehnin paraya çevrilmesi kuralı, rehnin pay üzerinde kurulup kurulmadığına göre değişir. Genel haciz, rehnin varlığını yok sayarak işletilemez.

Mal beyanı, payın varlığını araştırma araçlarından biridir. Beyanda payın gizlenmesi, beyanın doğruluğu tartışmasını açar. Beyan tek başına mülkiyeti kurmaz. Ticaret sicili, pay defteri ve varsa kayıt kuruluşu, beyanla çelişirse kayıtlar birlikte okunur. Alacaklının bütün şirketlerdeki bütün payları tek cümleyle haczettirdiği varsayılmaz. Haciz tutanağı veya tebliğ, hangi tüzel kişideki hangi payı hedeflediğini göstermelidir.

Senede bağlanmamış anonim payda 94. madde ne der?

2004 sayılı Kanun’un 94. maddesi, önce intifa hakkının, paylaşılmamış mirasın, bir şirket hissesinin veya elbirliği ile tasarruf edilen mal hissesinin haczinde, yerleşim yeri bilinen ilgili üçüncü kişilere durumun ihbar edileceğini yazar. Aynı madde, anonim şirkette pay senedi veya pay ilmühaberi çıkarılmamışsa borçlunun şirketteki payının icra dairesi tarafından şirkete tebliğ olunarak haczedileceğini ekler. Haczin pay defterine işlenmesi zorunludur. Deftere işlenmese bile haciz, şirkete tebliğ tarihinde yapılmış sayılır.

Madde, haczin tescil edilmek üzere ticaret siciline bildirilmesini de ister. Bu bildirim, haczin sicilde görünmesine yarar. Tebliğ tarihindeki hüküm, defter kaydının gecikmesiyle haczin hiç yok sayılmasını önler. Defter kaydı yine zorunlu bir muhafaza işlemidir. Sicil bildiriminin gecikmesi, tebliğ tarihini kendiliğinden silmez. İki kayıt birbirinin yerine geçen süs değildir. Biri şirkete karşı haciz anını, diğeri sicildeki görünürlüğü ilgilendirir.

Aynı cümleler, haczedilen payların devrinin alacaklının haklarını ihlâl ettiği oranda batıl olduğunu yazar. Batıl sonuç, her devri herkese karşı baştan yok saymak diye kısaltılamaz. Metin, ihlâl ölçüsünü arar. Satışın taşınır malların satışı usulüne bağlı olduğu da bu özel cümlelerin içindedir. Usulün ilan, şikâyet ve ihaleye ilişkin ayrıntısı genel satış hükümlerindedir. Bu sayfa ihale günü veya pey sırası tarif etmez.

Limited şirkette esas sermaye payı nasıl durur?

Limited şirkette hamiline pay senedi yoktur. Ortaklık hakkı esas sermaye payındadır. İspat için düzenlenen bir belge, payı anonim şirketteki senet haline getirmez. Haciz, borçlu ortağın payına yönelir. Şirkete bildirim ve pay defterindeki şerh, haczin şirket nezdinde görünmesi bakımından uygulanır. 94. maddenin anonim şirkete özgü cümleleri, limited pay için kelimesi kelimesine yazılmamıştır. Bu cümlelerin limited paya aynen mi yoksa hangi ölçütle mi uygulanacağı dosyadaki şirket türüyle birlikte okunur. Bu nokta denetim ister.

595. madde, iradi devirde yazılı şekil ve imzaların noterce onanmasını arar. Şirket sözleşmesinde aksi öngörülmemişse devir, ortaklar genel kurulunun onayı ile hüküm doğurur. Sözleşme devri yasaklayabilir. Sözleşmede başka düzen yoksa genel kurul onayı sebep göstermeksizin reddedebilir. Başvurudan itibaren üç ay içinde ret yoksa onay verilmiş sayılır. Yasak veya ret, ortağın haklı sebeple çıkma hakkını ortadan kaldırmaz. Bu rejim, iki ortağın kendi isteğiyle yaptığı devirdir. Haciz tutanağı, noter devir sözleşmesi değildir.

596. madde, payın miras, eşler arasındaki mal rejimi veya icra ile geçmesinde bütün hak ve borçların, genel kurulun önceden onayına gerek olmaksızın iktisap edene geçeceğini yazar. Şirket, iktisabı öğrendiği tarihten itibaren üç ay içinde geçişi reddedebilir. Ret için, payı gerçek değeri üzerinden kendi, bir ortağı veya gösterdiği üçüncü kişi hesabına devralmayı önermesi şarttır. Ret, geçiş gününe kadar geriye etkilidir. Ret kararına kadar alınan genel kurul kararlarının geçerliliğini bozmaz. Üç ay içinde açık ve yazılı ret yoksa onay verilmiş sayılır. Gerçek değer, bu sayfada lira ile doldurulmaz.

İradi devir yasağı satışı kendiliğinden durdurur mu?

Şirket sözleşmesindeki devir yasağı, iki ortağın sözleşmeyle yaptığı temliki sınırlar. 596. madde, icra ile geçişi bu ön onayın dışında bırakır. Yasak, hacizli payın kanundaki satış rejimine hiç konu olamayacağı anlamına gelmez. Şirketin koruması, ön onay değil, öğrenmeden itibaren üç ay içindeki ret ve gerçek değerle devralma önerisidir. Öneri yapılmadan kurulan ret, maddenin aradığı şartı taşımaz.

Devir yasağı ile önalım, alım veya geri alım hakkı aynı sonucu doğurmaz. Önalım, belirli bir olayda belirli kişiye tanınmış bir haktır. Onun kullanılması, süre ve şekle bağlı olabilir. Haciz, bu hakkı kendiliğinden alacaklıya devretmez. Hak sahibi süresinde hakkını kullanırsa satış bedelinin kime ait olacağı ve payın kime geçeceği dosyada ayrıca çözülür. Sözleşmedeki her sınırlama, ayni hak gibi üçüncü kişiye karşı aynı güçte değildir.

Ek ödeme ve yan edim yükümlülükleri, iradi devirde 595. maddenin şekil ve teminat hükümlerine girer. İcra ile geçen payda bu borçların yeni ortağa geçip geçmediği, 596. maddenin bütün hak ve borçlar cümlesinden okunur. Alıcı, yalnız kâr beklentisini devralmış sayılmaz. Ağırlaştırılmış rekabet yasağı gibi kişisel yükler, devir sözleşmesinde ayrıca belirtilmeyi gerektiren iradi devir şartlarıdır. Cebrî satışta hangi yükün kendiliğinden geçtiği, madde metni ve şirket sözleşmesi birlikte görülmeden tek cümleye kilitlenmez.

Nama, hamiline ve ilmühaber neden ayrılır?

Anonim şirkette pay, hiç senede bağlanmayabilir, nama veya hamiline yazılı senede bağlanabilir ya da ilmühaber ile geçici olarak temsil edilebilir. Senede bağlanmamış payda 94. maddedeki tebliğ rejimi öne çıkar. İlmuhaber, uygulamada kıymetli evrak gibi ele alınır. Onun haczinde senedin icra dairesinin eline geçmesi, yalnız şirkete yazı yazmaktan ayrı bir ihtiyaçtır. Senet basılmışken çıplak pay varmış gibi işlem yapılması, haczin konusunu yanlış seçer.

Hamiline yazılı senet, zilyetlikle dolaşır. Borçlu senedi elinde tutuyorsa muhafaza, senedin bulunmasına bağlıdır. Senet üçüncü kişideyse haciz ihbarnamesi gündeme gelir. Nama yazılı senette pay defteri, şirkete karşı ortaklık sıfatının ileri sürülmesinde önem taşır. Ciro ve teslim ile şirkete bildirim farklı işlev görür. Bu sayfa, bir dolapta senet arama sırası vermez. Anlatılan ayrım, haczin hangi eşyaya veya hakka yöneldiğini seçmek içindir.

Hamiline payların kaydileştirilmesi ve merkezi kayıt bildirimi, kanunda zaman içinde değişmiştir. İşlem günündeki 489. madde ve ilgili tebliğ, basılı senedin tek başına yeterli olup olmadığını gösterir. Eski bir broşürdeki hamiline senet tarifi, bugünkü bildirim yükünü kapatmaz. Bu nedenle hamiline payda kayıt kuruluşunun rolü, dosyadaki tarihe göre denetim ister. Metin, belirli bir hesap numarasına haciz talimatı yazmaz.

Kayden izlenen pay ile kapalı şirket aynı mıdır?

Halka açık anonim şirkette paylar sermaye piyasası düzenine ve kaydî sisteme bağlı olabilir. Hak, basılı senetten çok kayıt kuruluşundaki hesapta izlenir. Haciz, bu hesaptaki hak üzerinde konuşulur. Borsada oluşan fiyat, bilirkişi raporunun yerine her zaman geçmez. Piyasa fiyatı varsa değerlemede veri olur. İşlem yasağı, tedbir veya payın dolaşımının sınırlanması, satışın hangi rejimde yapılacağını ayrıca etkiler. Bu sayfa borsa emri tarif etmez.

Kapalı anonim şirkette payın alıcısı sınırlıdır. Değer, günlük işlem fiyatından çok bilanço, faaliyet ve imtiyaza bağlıdır. 94. madde, senede bağlanmamış payın satışını taşınır satış usulüne bağlar. Kapalı şirketteki nama yazılı senet, ayrıca pay defteri ve şirketin tescil reddi rejimiyle kesişebilir. 491 ve devamı maddeler, şirketin pay defterine kaydı hangi hallerde reddedebileceğini düzenler. Ret, her kapalı şirkette sınırsız bir engel diye özetlenemez. Esas sözleşme ve kanun birlikte okunur.

Kayıt kuruluşundaki haciz şerhi ile ticaret sicilindeki bildirim ve şirket pay defteri üç ayrı yer olabilir. Birinde görünen haciz, diğerinde silinmişse sonraki kâr ödemesi veya devir uyuşmazlık çıkarır. Alacaklı ve borçlu, kaldırılacak hacizde üç kaydın da güncellenip güncellenmediğine bakar. Güncelleme, icra dairesinin yazısıyla olur. Şirketin kendi başına şerhi sildim demesi, icra dosyasındaki haczi düşürmez.

Hacizden sonra oy ve kâr payını kim kullanır?

Haciz, satış tamamlanıncaya kadar borçlunun ortaklık sıfatını kendiliğinden bitirmez. Genel kurula katılma, oy ve bilgi alma kural olarak ortaktadır. Alacaklının amacı, payın ekonomik değerini korumak ve satış bedelinden tahsil etmektir. Haciz, alacaklıyı müdür veya yönetim kurulu üyesi yapmaz. Yönetim hakkının devri, ancak payın kanunen geçmesi veya ayrıca öngörülen bir işlemle olur. Oy sözleşmesi, haciz tutanığının içine gizlenmiş sayılmaz.

Kâr payı, genel kurulun dağıtım kararı ve ortağa düşen muaccel alacak ile doğar. Henüz kararlaştırılmamış beklenti, doğmuş alacak değildir. Şirkete tebliğden sonra doğan ve borçluya ait para, icra dosyasına yatırılmalıdır. Şirketin borçlu ortağa ödeme yapması, ihbar yüküne aykırı düşebilir. Ödenmiş kârın borçlunun banka hesabına geçmesinden sonraki rejim, pay haczinden ayrı olarak paradaki hacze bakar. İki an karıştırılırsa ya şirketten ikinci kez istenir ya da hesaptaki para korunmasız sanılır.

İmtiyazlı oy, veto veya yönetim kuruluna aday gösterme, paya bağlı yönetsel haklardır. Haciz bunları alacaklıya taşımaz. İmtiyaz, satışta değerin bir parçası olabilir. Alıcı, imtiyazın kendisine geçip geçmeyeceğini esas sözleşme ve kanunla okur. İntifa başkasına aitse borçlunun çıplak mülkiyeti ile intifa sahibinin hakkı ayrı haciz konularıdır. 94. maddenin ilk cümlesi, intifa hakkının haczinde ilgili kişilere ihbarı ayrıca söyler. Başkasının intifası, borçlunun payı haczedildi diye düşmez.

Satış, limited şirkette 596. maddenin geçiş rejimine bağlıdır.

Rehin ve birden fazla haciz bedeli nasıl etkiler?

Pay üzerinde daha önce kurulmuş rehin, haczi her zaman imkânsız kılmaz. Rehin, satış bedelinin paylaşımında öncelik tartışması doğurur. Rehnin şekli, limited veya anonim paya göre değişir. Limited payda rehin, devre ilişkin şekle yaklaşabilir. Anonim payda senet veya kayıt üzerinde rehin kurulur. Sözleşmede rehin kelimesinin geçmesi, sicil veya kayıt şartı varsa o şartın yerine geçmez. Tarih sırası, hangi hakkın önce doğduğunu gösterir.

Aynı paya birkaç icra dairesinden haciz gelebilir. Haciz tarihleri, kesinleşmiş rehin ve satışı isteyen dosya kayıtlardan okunur. Hacze katılma, kanundaki şartlara bağlıdır. İlk yazan alacaklı, diğer alacaklıların sırasını tek başına belirlemez. İflas ile haciz aynı anda gündeme gelirse iflasın masaya el koyması ayrı bir rejimdir. Bu sayfa sıra cetvelini lira ile doldurmaz. Paylaşım, satış bedeli gerçekleştikten sonra kanundaki sıra ile yapılır.

Şirket sözleşmesindeki genel devir kısıtı, üçüncü kişi lehine kurulmuş rehinle aynı güçte değildir. Kısıt, şirketin iç düzenidir. Rehin, koşulları oluşmuşsa pay üzerinde ayni bir haktır. İkisini aynı kutuya koymak, rehinli alacaklıyı sıradan ortak gibi bekletir veya kısıtı hiç yok sayar. Dosyada önce hakkın türü, sonra tarihi, sonra kapsamı okunur.

Değer hangi kayıttan okunur?

Payın nominal değeri, satış değerini tek başına göstermez. Nominal tutar, esas sözleşmedeki itibari rakamdır. Şirketin varlıkları, borçları, dağıtılmamış kârı, devam eden davaları, imtiyazları ve devir sınırları değeri değiştirir. Son bilanço başlangıç verisidir. Bilanço gününden sonraki sermaye kaybı, büyük bir sözleşme veya kesinleşmiş tazminat, raporda ayrıca görünmelidir. Bu sayfa örnek sermaye, örnek bilanço veya örnek ihale bedeli yazmaz.

Azınlık payı ile kontrol sağlayan pay, aynı yüzdeyle aynı ekonomik sonucu vermeyebilir. Kontrol primi her dosyada varsayılmaz. Bilirkişi, hangi yöntemi seçtiğini ve hangi defteri esas aldığını yazmalıdır. Yalnız özsermayeyi pay adedine bölmek, her şirket için yeterli değildir. Şirket yönetimi belge vermezse mevcut resmî kayıtlarla inceleme yapılır. Bilgi eksiği, metne tahmini bir lira eklenerek giderilmez.

Borçlu veya alacaklı, raporun eksik kayda dayandığını düşünürse kanundaki şikâyet süresini kullanır. Süre, işlemin öğrenilmesinden işler. Beğenmemek, tek başına raporun yerine geçmez. Somut eksik, hangi belgenin okunmadığı ile gösterilir. Mahkeme, yeni bir sermaye rakamı icat etmek için değil, icra müdürünün işleminin kanuna ve olaya uygunluğunu denetlemek için bakılır.

Satış ortaklık sıfatını ne zaman değiştirir?

Senede bağlanmamış anonim payın satışı, 94. maddeye göre taşınır satış usulüne bağlıdır. İhale ve ihalenin feshi, genel hükümlerdeki şart ve süreye tabidir. İhalenin feshi için kanunun aradığı ihmal veya fesat iddiası, yalnız bedelin düşük kaldığı duygusuyla kurulmaz. Bedel itirazı, ayrıca öngörülmüşse kendi şartındadır. Bu sayfa satış ilanı örneği ve pey artışı tarifi vermez.

Limited şirkette satış bedelini ödeyen kişinin payı iktisabı, 596. maddenin icra ile geçiş cümlesine girer. Genel kurulun ön onayı aranmaz. Şirket, öğrenmeden itibaren üç ay içinde gerçek değerle devralmayı önererek reddedebilir. Ret geriye etkilidir. Bu süre içinde ortak gibi işlem yapan kişinin katıldığı genel kurul kararları, ret yüzünden kendiliğinden çökmez. Üç ay suskunluğu, yazılı onayın yerini kanun gereği tutar.

İktisap eden kişi, şirketin borcunu üstlenmiş olmaz. Üstlendiği şey, paya bağlı hak ve 596. maddenin geçirdiği borçlardır. Şirketin banka kredisi, yeni ortağın kişisel kefaleti değildir. Eski ortağın kişisel kefaleti de payın satışıyla alıcıya geçmez. Kefalet ayrı sözleşmedir. Satış bedeli, icra dosyasında alacaklılara ve varsa rehinliye paylaştırılır. Artan para borçluya reddiyat olur. Reddiyatın hesabı dosyadaki bedeldendir. Bu metin o hesabı kurmaz.

İstihkak, şikâyet ve menfi tespit neyi çözer?

Payın borçluya ait olmadığını söyleyen üçüncü kişi, istihkak rejimine gider. İstihkak, takibin borçlusu olmama iddiasından farklıdır. Birincisi malın sahibi olduğudur. İkincisi, takipteki borcun kendisine ait olmadığı veya bulunmadığıdır. Menfi tespit, borcun olmadığının tespiti için ayrıca açılır. Üç başvuru aynı dilekçenin üç adı değildir. Yanlış merci seçimi, hakkı düşürebilir. Bu sayfa dilekçe örneği vermez.

İcra müdürünün haciz, tebliğ veya satış işlemine karşı şikâyet, 16. maddede işlemin öğrenilmesinden itibaren yedi gündür. Bir hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakılması her zaman şikâyet edilir. 22. madde, şikâyetin mahkeme karar verinceye kadar icrayı durdurmayacağını yazar. Durdurma, ancak kanunun ayrıca verdiği tedbir veya karar ile olur. Şikâyet açıldı diye pay üzerindeki haciz kendiliğinden kalkmaz.

Haczin kaldırılması, borcun ödenmesi, icra veznesine yatırma veya mahkeme kararı gibi bir sebebe bağlıdır. Kaldırma yazısı şirkete, ticaret siciline ve kaydî payı tutan kuruluşa ulaşmadan pratikte silinmiş sayılmayabilir. Pay defterindeki eski şerh duruyorsa sonraki kâr dağıtımı yine icra dosyasına gidebilir. Borçlu, üç yerdeki kaydı kapatma yazısıyla karşılaştırır. Şirketin iç yazısı, icra dairesinin kaldırma müzekkeresinin yerine geçmez.

Sermaye değişikliği ve rüçhan haczi nasıl etkiler?

Hacizden sonra sermaye artırımı olursa yeni pay, eski payın otomatik kopyası değildir. Rüçhan hakkı, mevcut paya bağlı bir edinme imkânıdır. Bu hakkın haciz kapsamında alacaklı tarafından kullanılıp kullanılamayacağı, artırımı kararının tarihi ve haczin kapsamına göre okunur. Tek bir sonuç bütün artırımlara yapıştırılmaz. Artırım, haczedilen eski payı ortadan kaldırmaz. Oran değişmişse satışa konu miktar güncel kayıttan çıkar.

Sermaye azaltımı, payın nominal görünüşünü küçültür. Azaltımın alacaklıları zarara uğratmamak için kanundaki çağrı ve tescil şartları vardır. Hacizli payın sahibi, azaltımı diğer ortaklarla birlikte oylayabilir. Oy, hacizle alacaklıya geçmediği için azaltım kararı ortaklar tarafından alınır. Kararın, haczedilen ekonomik değeri bilerek düşürüp düşürmediği, iyiniyet ve alacaklının ihlâli ölçüsünde ayrıca tartışılabilir. Bu tartışma, her azaltımı batıl sayan bir kural değildir.

Birleşme, bölünme veya tür değiştirme, payın yerine başka bir şirkette pay veya başka bir hak koyabilir. Haciz, külli halefiyetle gelen yeni hak üzerinde de korunmak ister. Hangi oranın hangi yeni paya karşılık geldiği, birleşme sözleşmesi ve sicil kaydından okunur. Eski şirketin sicilden silinmesi, haczi kendiliğinden düşürmez. Yeni şirkete ve sicile bildirim, haczin görünür kalması için ayrıca izlenir. Bu izlemenin formu burada yoktur.

Tebliğ, pay defteri ve sicil çelişirse hangisi esas alınır?

Senede bağlanmamış anonim payda kanun, haczin şirkete tebliğ tarihinde yapılmış sayılacağını yazar. Pay defterine işlenmemiş olması bu tarihi silmez. Defter kaydı zorunlu olduğu için şirketin kaydı geciktirmesi ayrı bir aykırılıktır. Gecikme, alacaklının tebliğle doğmuş haczini ortadan kaldırmaz. Sicil müdürlüğüne bildirim ise haczin üçüncü kişilere sicil üzerinden görünmesini sağlar. Bildirim gecikmişse, tebliğ tarihinden sonra iyiniyetli bir devir olup olmadığı ihlâl ölçüsüyle okunur.

Limited şirkette pay defteri ile sicil kaydı uyuşmayabilir. Esas sözleşme değişmiş, müdür değişmiş veya pay devri sicile geç tescil edilmiş olabilir. Haciz, görünen son kayda körce yapışmaz. Hangi ortağın haciz gününde pay sahibi olduğu, defter, sicil ve varsa noter devir belgesinin tarihinden çıkar. Sonraki tescil, önceki tarihi yok etmez. Çelişki, istihkak veya şikâyet konusu olabilir. Çelişkiyi çözen merci, şirket müdürünün sözlü beyanı değildir.

Kayıt kuruluşu, sicil ve defterden ayrı bir dördüncü görünüş yaratabilir. Halka açık payda hesap kaydı, ortaklık sıfatının şirkete karşı ileri sürülmesinde esas alınabilir. Kapalı şirkette pay defteri hâlâ önemini korur. Üç yerden birinde haciz varken diğerinde serbest pay görünmesi, alıcının iyiniyetini tartışmaya açar. Alıcı, yalnız bir ekran görüntüsüne güvenerek haczi yok sayamaz. Borçlu da, deftere işlenmedi diye tebliğ edilmiş haczi yok sayamaz.

Hacizden önce görünüşte devredilmiş pay ne olur?

Borçlu, hacizden önce payı gerçekten devretmişse haciz o paya ilişmez. Devir, limited şirkette 595. maddedeki şekil ve gerekiyorsa genel kurul onayı tamamlanmadan hüküm doğurmayabilir. Onaysız bir kâğıt, payı hacizden kurtarmaz. Anonim şirkette nama yazılı senette ciro ve teslim ile pay defterine kayıt ayrı aşamalardır. Şirkete karşı ortaklık sıfatı, kayda bağlıysa salt bir devir vaadi yetmeyebilir. Tarih sırası, haciz tebliği ile devrin hüküm doğurduğu an arasında kurulur.

Hacizden sonra yapılan devir, 94. maddenin batıl sonucu kapsamındaysa alacaklının hakkını ihlâl ettiği ölçüde hüküm doğurmaz. Bu sonuç, devralanın her zaman kötüniyetli olduğunu kanun hükmü saymaz. Metin, ihlâl oranını arar. Bedelsiz veya çok yakın bir kişiye yapılan devir, ihlâl iddiasını güçlendirebilir. Bedelin gerçekten ödendiği ve devralanın haczi bilmediği iddiası, belgeyle incelenir. Bu sayfa, devri hacizden kaçırmak için nasıl kurulacağını anlatmaz.

Muvazaalı devir iddiası, istihkak veya tasarrufların iptali davasının şartlarına girebilir. İptal davası, İcra ve İflas Kanunu’nun 277 ve devamı maddelerindeki süre ve tasarruf türlerine bağlıdır. Her bağış ve her satış iptal konusu değildir. Aciz, tasarrufun tarihi ve karşı tarafın durumu ayrıca aranır. Bu sayfa iptal davasının dilekçesini vermez. Pay haczi ile iptal davası aynı dosyanın iki adı da değildir. Biri malın haczedilmesidir. Diğeri, hacizden önce veya belirli süre içinde yapılmış tasarrufun alacaklıya karşı etkisizliğidir.

Kâr payı ihbarnamesi pay haczinin yerine geçer mi?

Üçüncü kişideki alacağın haczi, şirketin borçlu ortağa ödemesi gereken doğmuş parayı hedefler. Pay haczi, ortaklık hakkının kendisini hedefler. Şirkete yalnız kâr ihbarnamesi gönderilmişse pay üzerindeki tasarruf serbest kalabilir. Yalnız pay haczedilmiş ve kâr için ayrıca ihbar yapılmamışsa doğmuş kârın akıbeti eksik bırakılabilir. İki işlem birden gerekiyorsa dosyada ikisi de görünür. Birini yapmak diğerini kendiliğinden tamamlamış sayılmaz.

İhbarname, şirkete borcu icra dairesine ödemesini söyler. Şirket, borcu olmadığını veya başka bir haciz bulunduğunu süresinde bildirirse ikinci aşamanın şartları ayrıca okunur. 89. maddedeki ihbarname süreleri, para alacağı içindir. Payın kendisinin haczine ilişkin 94. maddedeki tebliğ, bu sürelerin kopyası değildir. Şirket, pay haczini para borcu yok diye geri çeviremez. Para borcu yoktur demek, payın bulunmadığı anlamına gelmez.

Avans kâr veya temettü avansı, genel kurulun nihai kâr kararından farklı olabilir. Avansın sonradan mahsubu, şirketin icra dosyasına yatırdığı paranın akıbetini değiştirir. Haksız yere yatırılan tutarın iadesi, icra dairesinin işlemi ve gerekirse mahkeme kararıyla konuşulur. Bu sayfa avans oranı veya örnek tutar yazmaz. Dağıtılmayan kârın bilançoda özsermaye içinde durması, doğmuş bir alacak yaratmaz.

Senet icra dairesine geçmeden haciz tamam olur mu?

Kıymetli evrak sayılan pay senedi ve ilmühaberde, evraka el konulması muhafaza işleminin parçasıdır. Şirkete yazı yazılması, senedin borçlunun veya üçüncü kişinin elinde kalması halinde her zaman yeterli değildir. 88. madde, taşınırın muhafazasını düzenler. Senede bağlanmamış payda ise 94. madde, tebliği yeterli görür ve defter kaydını zorunlu muhafaza sayar. Hangi rejimin uygulanacağı, haciz gününde senet çıkarılıp çıkarılmadığına bağlıdır. Şirketin sonradan senet basması, önceki tebliğin hiç yapılmadığı anlamına gelmez.

Borçlunun senedi gizlemesi, haczin hukuki konusunu değiştirmez. Gizleme, beyan yükümlülüğü ve gerekirse zorla el koyma şartlarını gündeme getirir. Bu sayfa arama, zorla açtırma veya senedi saklama yöntemi vermez. Alacaklının hakkı, senedin varlığının kayıtlardan anlaşılması halinde muhafaza işleminin eksik kalmamasıdır. Eksik muhafaza, satışa konu malın belirsiz kalmasına sebep olur. Satış, ele geçirilmemiş bir senedin kime ait olduğu bilinmeden ilan edilemez.

Üçüncü kişi senedi rehin veya saklama amacıyla tutuyorsa zilyetlik karinesi ile gerçek hak ayrılır. Banka veya saklama kuruluşu, ihbarnameye kendi sıfatını bildirir. Rehinli zilyet, senedi borçluya iade ederek haczi düşüremez. İade, rehnin ve haczin sırasını karıştırır. Üçüncü kişinin iyi niyetli olup olmadığı, senedi hangi sözleşmeyle aldığından okunur. Saklama sözleşmesi, payın mülkiyetini saklayana vermez.

Haksız pay haczi hangi sonucu doğurur?

Borçlu olmayan kişi aleyhine veya borçluya ait olmayan pay üzerine haciz, haksız takip tartışması doğurur. İcra ve İflas Kanunu, kötüniyetli veya ağır kusurlu takip halinde tazminat öngörebilir. Tazminatın oranı ve şartı, hükmün kendi metnindedir. Bu sayfa yüzde veya lira yazmaz. Haksız haciz ile kötüniyet aynı şey değildir. Takipte haklı olup hacizde yanlış payı göstermek de mümkündür. İkisi ayrı kusurdur.

Şirketin, tebliğe rağmen kârı borçluya ödemesi, alacaklının şirketten isteyebileceği ayrı bir zarardır. Şirket, haczi deftere işlememekle tebliğ tarihini silemez. İşlememek, şirketin kendi sorumluluğunu da tartışmaya açar. Müdürün kişisel sorumluluğu, her gecikmede kendiliğinden doğmaz. Şirket adına hareket eden kişinin kastı veya ihmalinin ağırlığı, somut ödeme ve tarihle kurulur.

Borçlu, haciz yüzünden payını satamadığını ve bu yüzden zarar gördüğünü ileri sürebilir. Zarar, soyut kaçırılan fırsat diye yazılmaz. Haczin hukuka aykırı olduğu, zararın miktarı ve illiyet ayrıca ispatlanır. Hukuka uygun bir haciz, satış imkânını geçici olarak sınırlasa da tek başına tazminat doğurmaz. Bu ayrım, her pay hacizini tazminat davasına çevirmemek içindir.

Yabancı şirket payı ve intifa senedi aynı rejim midir?

Türkiye’de sicile kayıtlı bir şirketin payı ile yabancı ülke hukukuna göre kurulmuş şirketin payı aynı haciz cümlesine sığmaz. Yabancı şirkette ortaklık hakkı, o ülkenin şirketler hukukuna tabi olabilir. Türkiye’deki icra dairesinin yetkisi, borçlunun Türkiye’deki malvarlığı ve milletlerarası icra kurallarıyla sınırlıdır. Bu sayfa yabancı bir sicile yazılacak talimat metni vermez. Hangi ülkenin pay defterinin esas alınacağı, somut şirketin merkezine göre denetim ister.

İntifa senedi, ortaklık payı değildir. İntifa senedi sahibine kanunda ve esas sözleşmede gösterilen malvarlığı hakları tanınabilir. Oy hakkı, intifa senedine kendiliğinden eklenmez. Borçlunun intifa senedi varsa haciz o senede yönelir. Bunu esas sermaye payı gibi genel kurulda oy saymak, senedin niteliğini değiştirir. Kurucu intifa senedi ile pay üzerinde kurulmuş intifa hakkı da ayrıdır. Birincisi bir senettir. İkincisi, başkasının payı üzerindeki sınırlı ayni haktır.

Halka açık şirkette borsa dışında el değiştiren pay, kaydî sistemin dışına çıkarılamayabilir. Kapalı şirkette ise sözleşmeyle devir hâlâ mümkündür. İki rejimden birinin kuralını diğerine taşımak, ya tescilsiz bir borsa devri ya da gereksiz bir kayıt kuruluşu şartı üretir. Dosyada önce şirketin halka açık olup olmadığı, sonra payın senetli mi kaydî mi olduğu okunur. Bu sıra, belirli bir yatırımcının hesabını dondurma talimatı değildir.

İlgili taslaklar: İcra Yoluyla Haczedilen Malın Satışı ve İhale Süreci · İcra Takibi Nasıl Başlatılır? · Menfi Tespit Davası - 2026 · Haksız İcra Takibi ve Kötüniyet Tazminatı