Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Nasıl Yapılır?

Kısa cevap. Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, bakım borçlusunun bakım alacaklısını ölünceye kadar bakıp gözetmeyi, bakım alacaklısının da bir malvarlığını veya bazı malvarlığı değerlerini ona devretmeyi üstlendiği sözleşmedir. Türk Borçlar Kanunu’nun 612. maddesi, bu sözleşmenin mirasçı atanmasını içermese bile miras sözleşmesi şeklinde yapılmadıkça geçerli olmayacağını yazar. Miras sözleşmesi, Türk Medeni Kanunu’nun 545. maddesindeki resmî vasiyetname biçimine bağlıdır: taraflar arzularını resmî memura aynı zamanda bildirir, düzenlenen metin memurun ve iki tanığın önünde imzalanır. Devletçe tanınmış bir bakım kurumunda, yetkili makamların koşullarına uyularak yapılan sözleşmede yazılı şekil yeterlidir. Bu sayfa kuruluşu anlatır. Sözleşme örneği, doldurulmuş madde metni ve noter veya tapu ücreti vermez. Hangi memurun her ilde işlemi yapacağı ve tapu tescilindeki tanık kuralının madde numarası bu metinde kilitlenmedi; bu iki nokta denetim_gerekli olarak durur.
Sözleşme hangi iki borcu karşı karşıya getirir?

611. madde sözleşmeyi iki borçla kurar. Bakım borçlusu, bakım alacaklısını ölünceye kadar bakıp gözetmeyi üstlenir. Bakım alacaklısı, bir malvarlığını veya bazı malvarlığı değerlerini devretmeyi üstlenir. Tek taraflı bir bağış, bu iki borcu taşımadığı için ölünceye kadar bakma sözleşmesi sayılmaz. Satış da bedeli para olarak kararlaştırılan başka bir sözleşmedir. Bakım borcu, belirli bir ay sayısıyla sınırlı bir hizmet sözleşmesine indirgenemez; süre, bakım alacaklısının hayatına bağlıdır.
Devredilen değer taşınmaz, taşınır veya başka bir malvarlığı değeri olabilir. Taşınmazda mülkiyetin geçmesi tapu siciline tescille tamamlanır. Sözleşmenin borçlar hukuku bakımından kurulmuş olması, tescilin kendiliğinden yapılmış sayılması anlamına gelmez. Tersine, tapuda bir devrin görünmesi, 612’deki şekil tamamlanmadan borçlar hukuku sözleşmesini geçerli hâle getirmez. İki işlem art arda düşünülür, birbirinin yerine konmaz.
611. maddenin ikinci cümlesi, bakım borçlusu bakım alacaklısı tarafından mirasçı atanmışsa ölünceye kadar bakma sözleşmesine miras sözleşmesi hükümlerinin de uygulanacağını yazar. Atama yoksa miras sözleşmesi hükümlerinin tamamı kendiliğinden işlemez. Şekil yine 612 yüzünden miras sözleşmesi biçimindedir. Atamanın varlığı şekli gevşetmez; atamanın yokluğu da şekli yazılı kâğıda indirgemez. Bu ayrım, kişiler arasındaki kuruluşta en sık karışan noktadır.
Kişiler arasında geçerli şekil neden miras sözleşmesine bağlanır?
612. maddenin birinci cümlesi iki unsuru birlikte söyler. Sözleşme mirasçı atanmasını içermese bile geçerlilik, miras sözleşmesi şekline bağlıdır. Kanun, bakım ilişkisinin ölüme kadar sürmesini ve çoğu zaman malvarlığının önemli bir bölümünün el değiştirmesini gözeterek adi yazılı veya sözlü kuruluşu yeterli görmemiştir. Tarafların kendi aralarında imzaladığı kâğıt, noter tasdikli özel bir mektup veya tanık önünde sözlü beyan, kişiler arasındaki işlemde 612’yi tamamlamaz.
Miras sözleşmesinin şekli 545. maddede resmî vasiyetname biçimidir. Taraflar arzularını resmî memura aynı zamanda bildirir. Memur metni düzenler. Taraflar, memurun ve iki tanığın önünde imzalar. Eşzamanlı bildirim, bir tarafın sonradan metne eklenmesiyle yerine konmaz. Tanık sayısı iki olarak yazılmıştır; bir tanık veya sonradan getirilen ikinci imza, maddenin aradığı katılımı kendiliğinden sağlamaz.
Resmî memurun uygulamada çoğu işlemde noter olduğu söylenir. Kanun metni, her ilçede yalnız bir gişeyi tek yetkili makam diye kilitlemez. Sulh hukuk hâkiminin veya başka bir kanunun resmî memur saydığı makamın bu sözleşmede yetkili olup olmadığı, işlem günündeki mevzuattan okunmalıdır. Bu sayfa tek makam dayatmaz. Yetki satırı denetim_gerekli olarak bırakılmıştır. Ücret tarifesi de yazılmaz; güncel tutar resmî tarifeden okunur, bu metne lira konmaz.
| Kuruluş biçimi | Aranan şekil | Dayanak |
|---|---|---|
| Kişiler arası sözleşme | Miras sözleşmesi: resmî memur, eşzamanlı beyan, iki tanık | TBK 612; TMK 545 |
| Mirasçı ataması da varsa | Aynı şekil; ayrıca miras sözleşmesi hükümleri | TBK 611 c. 2 |
| Devletçe tanınmış bakım kurumu | Yetkili makam koşullarına uygun yazılı şekil | TBK 612 c. 2 |
| Adi yazılı kâğıt (kişiler arası) | Geçerli kuruluş sayılmaz | TBK 612 |
Şekil eksikliği geçerliliği etkiler. Harç, noter ücreti ve sözleşme örneği tabloda yoktur.
Resmî memur önünde bildirim ve imza nasıl tamamlanır?
545. madde, tarafların arzularını resmî memura aynı zamanda bildirmesini ister. Bildirimin konusu, bakım borcu ile mal devri borcunun karşılıklı olduğudur. Yalnız taşınmazın devredileceğini söyleyip bakımın süresini, kapsamını ve kimin bakılacağını belirsiz bırakmak, memurun düzenleyeceği metnin 611’deki sözleşmeyi taşıyıp taşımadığını tartışmalı hâle getirir. Metin, tarafların o anda bildirdiği iradeyi yazar. Sonradan evde eklenen sözlü şart, resmî metnin yerine geçmez. Düzenleme sırasında taraflardan birinin iradesini açıklayamayacak durumda olması, memurun işlemi tamamlamasına engeldir. Memur, bildirimin aynı anda yapıldığını tutanağa bağlar. Tutanakta yalnız sonuç cümlesi olup bildirim anının gösterilmemesi, sonradan şekil tartışmasını büyütür. Tutanak örneği bu sayfada yoktur. Taraflar, metni imzalamadan önce okunduğunu ve bildirdikleri iradeye uyduğunu memurun önünde ayrı ayrı doğrulamalıdır. Doğrulama, iki tanığın katılımından bağımsız bir okuma kaydıdır. Okuma kaydı da tanık sayısını bire indirmez.
Memur metni düzenledikten sonra imza, memurun ve iki tanığın önünde atılır. Tanıkların kimliği ve katılım yasağına takılmaması şeklin parçasıdır. Taraflardan birinin imzayı başka bir günde, tanıklar dağılmışken tamamlaması, eşzamanlı katılımı zedeler. Okuma yazma bilmeyen veya imza atamayan kişinin resmî vasiyetname usulündeki beyan biçimi, vasiyetname hükümlerine göre ayrıca okunur. Bu sayfa o beyan için doldurulmuş cümle örneği vermez.
Kuruluş bittiğinde elde kalan belge, borçlar hukuku sözleşmesinin şeklî iskeletidir. Taşınmaz varsa tescil istemi bundan sonra gelir. Bakım ediminin fiilen başlaması da ayrı bir olgudur. Şekil tamamlanmış olsa bile bakım hiç görülmezse ifa ve fesih hükümleri konuşulur. Şekil tamamlanmamışsa, fiilen yıllarca bakılmış olmak, 612’deki geçersizlik sonucunu kendiliğinden silmez. Fiilî bakım, ayrı bir sebepsiz zenginleşme veya başka bir talep olarak tartışılabilir; bu sayfa o davanın dilekçesini yazmaz.
Tanık ve memur yasakları şekle nasıl girer?
Resmî vasiyetnamedeki katılma yasakları 533 ilâ 536. maddelerde okunur. Fiil ehliyeti bulunmayanlar, okur yazar olmayanlar, mirasbırakanın eşi, üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bu kişilerin eşleri memur veya tanık olarak katılamaz. Ölünceye kadar bakma sözleşmesi kişiler arasında miras sözleşmesi şeklinde kurulduğu için bu yasaklar şeklin parçasıdır. Bakım alacaklısının çocuğunu tanık göstermek, işlemi hızlandırmaz; yasak, katılımı şeklen sakatlar.
Tanığın menfaat ilişkisi yalnız akrabalık listesiyle sınırlı mıdır, sorusu her dosyada aynı cümleyle kapanmaz. Kanun, saydığı yakınları açıkça yasaklar. Listenin dışında kalan bir kişinin tanıklığının, işlemin geçerliğini ayrıca bozup bozmayacağı somut olayda okunur. Bu sayfa listeye yeni bir akrabalık eklemez. Yasaklanan kişiler işleme katılmışsa şekil eksikliği iddiası, ölümden sonra veya taraflar arasında ayrı bir davada ileri sürülür. Kuruluş anında yasak kontrol edilmezse sonradan tapu kaydı bu eksikliği iyileştirmez.
Memurun kendisi de aynı yasağa tabidir. İşlemi düzenleyen kişinin bakım alacaklısının yakını olması, ‘noterlikte yapıldı’ cümlesini yeterli kılmaz. Taraflar, tanıkların kimlik belgesini ve yakınlık durumunu işlem sırasında söylemeli, memur da tutanağa geçirmelidir. Bu kontrol bir sözleşme taslağı değildir. Eksik tutanak, yıllar sonra şekil tartışmasının tek belgesi hâline gelebilir.
Devletçe tanınmış bakım kurumunda yazılı şekil ne zaman yeter?
612. maddenin ikinci cümlesi bir istisnadır. Sözleşme, Devletçe tanınmış bir bakım kurumu tarafından, yetkili makamların belirlediği koşullara uyularak yapılmışsa yazılı şekil yeterlidir. İstisna, kişiler arasındaki işlemin yazılı kâğıtla kurulmasına kıyasla genişletilmez. Kurumun tabelasında bakım sözü geçmesi, tanınmış kurum olmak anlamına gelmez. Tanıma, idari bir olgudur. Bu sayfa kurum listesi yayınlamaz; somut kurumun tanınıp tanınmadığı işlem gününde doğrulanır, denetim_gerekli.
614. madde, kurumun genel düzenlemelerini sözleşme içeriğinden sayar. Bakım borcunun kapsamı, kurumun ilan ettiği ve sözleşmeye giren düzenlemelerle belirlenir. Yazılı metin bu düzenlemelere atıf yapıyorsa, düzenlemenin hangi sürümünün bağlandığı metinde ayırt edilebilir olmalıdır. Kurumun iç yönetmeliğini sonradan tek yanlı değiştirip bakım alacaklısının edimini sessizce daraltması, sözleşmenin kuruluş şartıyla aynı şey değildir. Değişikliğin bağlayıcılığı, düzenlemenin sözleşmeye nasıl girdiğine bağlıdır.
Kurum istisnası, saklı payı ortadan kaldırmaz. 615. maddedeki tenkis imkânı, yazılı şekille kurulan kurum sözleşmesinde de durur. Kurum, bakım alacaklısının mirasçısına karşı ‘yazılı yaptık, tenkis kapalı’ diyemez. İstisna yalnız şekildedir. İçerik, ifa ve mirasçının tenkis hakkı kendi maddelerinde kalır.
Mirasçı ataması şekli değiştirir mi?
Atama varsa 611. maddenin ikinci cümlesi, miras sözleşmesi hükümlerini de bağlar. Atama, bakım borçlusunu bakım alacaklısının mirasçısı yapan ölüme bağlı bir tasarruftur. Bu tasarrufun şekli zaten resmîdir. Ölünceye kadar bakma ile aynı belgede birleşmesi, iki işlemin tek metinde görünmesi demektir. Atama yokken de 612 şekli arar. Dolayısıyla ‘mirasçı yazmadık, adi senet yeter’ cümlesi kişiler arasındaki işlemde kanuna uymaz.
Atamanın saklı payı aşan kısmı, ölümden sonra tenkise konu olabilir. Bakım sözleşmesinin geçerli kurulmuş olması, atamayı tenkisten bağışık tutmaz. Tenkis, aşan kısmı indirir. Sözleşmenin tamamını her hâlde baştan hükümsüz saymaz. Atamanın geri alınması veya miras sözleşmesinin sona ermesine ilişkin hükümler, atama varsa kendi şartlarıyla okunur. Bu sayfa o hükümlerin doldurulmuş metnini vermez.
Atama ile bakımı aynı belgede birleştiren taraf, bakım ediminin karşılığı ile miras payının birbirine karışmamasına dikkat etmelidir. Belgede yalnız ‘malımı bırakıyorum’ denmiş, bakım borcu yazılmamışsa nitelendirme ölünceye kadar bakma olmayabilir. Nitelendirme, başlığın değil, üstlenilen borçların içeriğine bakar. Gizlenen bir bağış veya satış iddiası ayrı bir dava konusudur. Bu sayfa gizleme adımı öğretmez.
Taşınmaz devri tescille nasıl bağlanır?
Bakım alacaklısı taşınmaz devrini üstlenmişse, ayni hakkın geçmesi tapu siciline tescille olur. 612’ye uygun sözleşme, tescil isteminin hukuki sebebini oluşturur. Tescil isteminin belgeleri, tarafların kimliği ve taşınmazın kaydı tapu mevzuatına göredir. Sözleşme şekli tamamlanmadan yapılan bir tescil istemi, borçlar hukuku geçersizliğini örtmez. Tescil yapılmış olsa bile şekil eksikliği, sicile aykırı tescil tartışmasını ayrıca açabilir. Bu sonuç, her dosyada aynı hızda hükme bağlanmaz; sicilin düzeltilmesi kendi davasının şartlarına bağlıdır.
Tapu işlemlerinde ölünceye kadar bakma sözleşmesi için tanık bulundurulması gereken hâller, tapu mevzuatında ayrıca düzenlenmiştir. Bu kural, 612’deki miras sözleşmesi şeklinin yerine geçmez. Tescil aşamasındaki bir usul kaydıdır. Tanık sayısı ve hangi işlemde arandığı, bu turda tek madde numarasına bağlanmadı. O satır denetim_gerekli olarak durur. Harç, döner sermaye ve benzeri tutarlar yazılmaz.
Birden fazla taşınmaz devredilecekse her biri sicilde ayrı izlenir. Pay devri ile tam mülkiyet devri aynı istem gibi doldurulmaz. İntifa veya oturma hakkı gibi sınırlı ayni hak kararlaştırılmışsa, bunun ölünceye kadar bakma sözleşmesinin devir borcu mu yoksa ayrıca kurulmuş bir sınırlı hak mı olduğu metinden okunur. Sınırlı hak, bakım borcunun güvencesi olan yasal ipoteğin yerine kendiliğinden geçmez.
Yasal ipotek kuruluşta hangi güvenceyi doğurur?
613. madde, taşınmazını devreden bakım alacaklısına yasal ipotek hakkı tanır. Güvence, bakım borcuna ilişkindir. İpotek, devredilen taşınmaz üzerindedir. Hakkın doğması sözleşmenin kurulmasına ve devre bağlıdır. Sicile işlenmesi ayrı bir istemdir. Bu sayfa ipotek dilekçesi örneği vermez. İpoteğin derecesi, tutarın sicile nasıl yazılacağı ve harç, işlem günündeki tapu uygulamasından okunur. Lira yazılmaz.
Yasal ipotek, bakım borçlusunun taşınmazı üçüncü kişiye satmasını her hâlde yasaklamaz. Güvence, alacağı sıraya koyar. İyiniyetli üçüncü kişinin kazanımı, tapu sicili hükümlerine göre ayrıca değerlendirilir. Kuruluş anında ipoteğin sicile hiç yazdırılmaması, bakım alacaklısının 613’teki hakkını unutması demektir. Sonraki satışta bu eksiklik, alacaklının güvencesini zayıflatabilir. Üçüncü kişinin iyiniyeti peşinen ilan edilmez.
İpotek, bakım sözleşmesini fesih hakkının yerine geçmez. Bakım görülmezse 616 ve 617 fesih imkânları kendi şartlarıyla durur. İpotek, ifa edilmeyen bakım alacağını taşınmaz üzerinde güvenceye bağlar. Fesih ise sözleşmenin ileriye etkili sona ermesini konuşur. İki araç aynı cümlede birleştirilip ‘ipotek varsa fesih gerekmez’ denmez.
Bakım ediminin içeriği kuruluşta nasıl bağlanır?
614. madde bakım borcunun kapsamını, bakım alacaklısının hayatının devamı için gereken edimlere bağlar. Barınma, beslenme, bakım ve tedavi, hakkaniyete göre belirlenir. Taraflar bu çerçeveyi resmî metinde somutlaştırabilir. Somutlaştırma, her öğünün listesini şablon hâline getirmek değildir. Metin, bakımın nerede görüleceğini, sağlık giderinin kimin tarafından karşılanacağını ve bakım alacaklısının alışılmış yaşam düzeyinin hangi ölçütle korunacağını ayırt edilebilir yazmalıdır.
Kurum sözleşmesinde genel düzenlemeler içeriğe dahildir. Kişiler arasındaki sözleşmede kurum düzenlemesi yoktur. Tarafların ‘nasıl olsa bakar’ diye belirsiz bıraktığı edim, sonradan hakkaniyet ölçüsüyle doldurulur. Belirsizlik, kuruluşu her zaman geçersiz kılmaz. İfa sırasında uyuşmazlık çıkarsa kapsam, 614 ve sözleşmenin yazılı içeriğiyle belirlenir. Bu sayfa günlük bakım çizelgesi vermez.
Bakım alacaklısının başka bir yerde oturmayı sürdürmek istemesi, borcun konusunu değiştirebilir. Sözleşme, bakımın borçlunun yanında görüleceğini yazıyorsa, alacaklının tek yanlı olarak başka bir ilde bakılmayı dayatması 614’ün hakkaniyet ölçüsünden ayrıca okunur. Kararlaştırılmamış bir hizmeti sonradan borçluya yüklemek, kuruluştaki iradenin genişletilmesidir. Genişletme, yeni bir şeklî işlem gerektirip gerektirmeyeceği eklenen borcun niteliğine bağlıdır. Her ek söz, 545’i yeniden işletmez; ölüme bağlı tasarruf ekleniyorsa şekil yine aranır.
Ehliyet, irade bozukluğu ve muvazaa kuruluşu nasıl etkiler?
Bakım alacaklısının ayırt etme gücünün bulunması, resmî şekilde de aranır. Yaşlılık tek başına ehliyetsizlik değildir. İşlem anındaki ayırt etme gücü, tıbbi kayıt, memurun gözlemi ve varsa vesayet olgusuyla değerlendirilir. Vesayet altındaki kişinin malvarlığı tasarrufu, vesayet hükümlerine ek şartlar bağlar. Bu şartların hangi izne bağlı olduğu somut kayıttan okunur. Rapor almak, 612’deki şeklin yerine geçmez.
Yanılma, aldatma veya korkutma, iradeyi sakatlayabilir. Şekil tamamlanmış olması, irade bozukluğu iddiasını kendiliğinden düşürmez. İddia, kendi süresi ve ispat yüküyle ileri sürülür. Bu sürelerin her biri bu sayfada tek güne kilitlenmedi. Genel borçlar hukuku süreleri somut olayda ayrıca okunmalıdır, denetim_gerekli. Korkutmanın nasıl kurulacağı anlatılmaz.
Görünüşte bakım, gerçekte bağış veya satış ise nitelendirme Türk Borçlar Kanunu’nun 19. maddesi ve miras hukuku davalarıyla yapılır. Muvazaa, şekil tamam diye kapanmaz. Şekil hiç yoksa zaten 612 geçersizlik taşır. Şekil var ve irade gizlenmişse dava, gizlenen işlemin hükmünü konuşur. Bu sayfa, bir satışı bakım gibi gösterme adımı yazmaz. İspat, tarafların beyanı, devredilen malın değeri ile bakımın ölçüsü ve çevre olgularıyla yapılır. Değer için uydurma oran verilmez.
Saklı pay ve tenkis, kurulmuş sözleşmeyi nasıl etkiler?
615. madde, mirasçıların tenkis hakkını saklı tutar. Saklı payı zedelenen mirasçı, aşan kısmın tenkisini 560. madde uyarınca isteyebilir. Geçerli şekilde kurulmuş sözleşme, ölümle birlikte kendiliğinden yok sayılmaz. Tenkis davası açılmamışsa sözleşme ayakta durur. Tenkis, zedelenen kısmı indirir. Her itiraz, sözleşmenin tamamını baştan silmez.
Tenkis hesabında, devredilen malvarlığının ölüm günündeki değeri ve saklı pay oranı konuşulur. Saklı pay oranları mirasçının sıfatına göre kanunda ayrıdır. Bu sayfa oran tablosu yerine kardeş yazıya bırakır ve tek bir yüzde uydurmaz. Hesabın hangi tarihteki değerle yapılacağı da somut davada belirlenir. Kuruluş günündeki tahmini bedel, tenkis hesabının kendiliğinden yerine geçmez.
Bakım alacaklısı hayattayken mirasçı, henüz açılmamış bir miras üzerinde tenkis davası açamaz. Hak, ölümle ve saklı payın zedelenmesiyle konuşulur. Kuruluş sırasında mirasçıların haberdar edilmemiş olması, şekli geçersiz kılmaz. Haberdar etmemek ile tenkis hakkını kaldırmak aynı sonuç değildir. Mirasçı, kuruluştan sonra da saklı payını sözleşme metninden feragat etmiş sayılmaz. Feragat, kendi şekline bağlı ayrı bir sözleşmedir.
| Aşama | Ne doğar? | Ne doğmaz? |
|---|---|---|
| Şekil tamam | Kişiler arasında sözleşme 612’ye göre kurulmuş sayılır | Ücret tutarı sabitlenmez |
| Tescil | Taşınmazda ayni hak sicile işler | Şekil eksikliği tescille düzelmez |
| Yasal ipotek | Bakım alacaklısının 613 güvencesi | Fesih hakkının kendiliğinden kalkması |
| Ölüm sonrası | Tenkis ve 615 saklıdır | Her itirazın otomatik iptal olması |
Fesih şartlarının ayrıntısı düzenleme ve sona erme yazısındadır. Tenkis oranı bu tabloda yoktur.
Fesih ve bakım borçlusunun ölümü kuruluştan nasıl ayrılır?
Kuruluş, ifanın sorunsuz süreceğini garanti etmez. 616. madde, edimler arasındaki oransızlıkta önel verilerek feshi konuşur. Önellerin gün sayısı bu sayfada uydurulmaz. 617. madde, bakımın hiç başlamaması veya çekilmez hâle gelmesi gibi hâllerde önelsiz feshi konuşur. İki madde, kuruluş yazısının içinde bir fesih rehberi değildir. Burada yalnız, doğru şeklin ifa uyuşmazlığını kapatmadığını göstermek için anılır.
618. madde, bakım borçlusu ölürse bakım alacaklısına bir yıl içinde sözleşmeyi feshetme imkânı verir. Bir yıl, kanunda yazılı olan süredir. Sürenin hangi günden işlediği ölüm gününe bağlanır. Tebliğ veya dava şartının ayrıca aranıp aranmadığı madde metninden okunur. Bu sayfa, bir yıllık süreyi başka fesih sebeplerine yapıştırmaz. Bakım alacaklısının ölümü ise sözleşmenin bakım borcunu sona erdirir. Ölüm, tenkis tartışmasını mirasçılara bırakır.
Fesih, devredilmiş taşınmazın kendiliğinden eski malike dönmesi anlamına gelmez. Ayni durum, fesih hükmünün sonucu ve sicil işlemiyle ayrıca konuşulur. İade, sebepsiz zenginleşme veya sözleşme hükmü olarak nitelenebilir. Her fesihte taşınmazın bedelsiz geri geleceği peşinen söylenmez. Bedel ve denkleştirme, dosyanın olgularına bağlıdır. Uydurma iade oranı yoktur.
Sonraki satışta üçüncü kişi kuruluşu nasıl etkiler?
Bakım borçlusu, devraldığı taşınmazı üçüncü kişiye satabilir. Satışın geçerliliği, tapu sicili ve iyiniyet hükümlerine bağlıdır. Yasal ipotek sicilde görünüyorsa üçüncü kişi bu yükü görerek kazanır. İpotek yazılmamışsa iyiniyet iddiası ayrıca incelenir. Bu sayfa, sonraki satışın her zaman geçerli veya her zaman geçersiz olduğunu ilan etmez.
Üçüncü kişi, ölünceye kadar bakma sözleşmesinin tarafı değildir. Bakım borcunu kendiliğinden üstlenmez. Sözleşmede borcun devri ayrıca kararlaştırılmış ve şekle bağlanmışsa o hüküm okunur. Borcun devri ile taşınmazın satışı aynı cümle değildir. Alıcı, ‘evi aldım, bakımı da aldım’ diyerek bakım alacaklısının sözleşmedeki borçlusunu değiştiremez. Değişiklik, alacaklının rızası ve gereken şekille konuşulur.
Mirasçının tenkis davası, üçüncü kişinin kazanımını her zaman geri almaz. Tenkisin ayni sonuç doğurup doğurmayacağı, devrin koşulları ve iyiniyetle birlikte okunur. Bu ayrımın Yargıtay uygulaması somut kararla bu turda eşleştirilmedi. Sonuç denetim_gerekli olarak bırakıldı. Okuyucuya, üçüncü kişiye karşı peşin bir iptal cümlesi verilmez.
Kuruluşta hangi karışıklıklar işlemi sakatlar?
İlk karışıklık, noterde herhangi bir kâğıdın imzalanmasını 545 saymaktır. Eşzamanlı beyan, memurun düzenlediği metin ve iki tanık yoksa kişiler arasındaki işlem 612’yi karşılamaz. İkinci karışıklık, tapu kaydının şekil eksikliğini iyileştirdiğini sanmaktır. Tescil ayni hakkı geçirir. Borçlar hukuku geçerliliği önce şekle bağlıdır. Üçüncü karışıklık, mirasçı atanmadığı için adi yazılı şeklin yeteceğini düşünmektir. Yazılı şekil istisnası yalnız kurum sözleşmesine aittir. Kişiler arasında atama olmasa da resmî şekil aranır.
Dördüncü karışıklık, sağlık raporu veya vekâletnameyi şeklin yerine koymaktır. Rapor, ayırt etme gücüne ilişkin bir delil olabilir. Vekâlet, temsil şartları tamamsa beyanı iletebilir. İkisi de 545’teki katılımın yerini tutmaz. Vekilin resmî memur önünde yetkisinin nasıl belgeleneceği işlem günündeki uygulamadan okunur. Bu sayfa vekalet örneği vermez. Beşinci karışıklık, harç ödendiği için sözleşmenin geçerli sayıldığını düşünmektir. Harç, şekil şartının yerini almaz. Tutar da bu metinde yoktur.
Altıncı karışıklık, kuruluşu ifayla karıştırmaktır. Bakım yıllarca görülmüş olsa bile şekil eksikliği ayrıca tartışılır. Şekil tam olsa bile bakım görülmemişse fesih ayrıca tartışılır. Yedinci karışıklık, saklı payın kuruluşta mirasçı imzasıyla kendiliğinden düştüğünü sanmaktır. Mirasçı, sözleşmenin tarafı değilse imzası da yoktur. Tenkis, ölümden sonra 615 ve 560 ile konuşulur. Kuruluşun başarısı, tenkis dosyasını otomatik kapatmaz.
Birden fazla borçlu veya alacaklıyla kuruluş nasıl kurulur?
Bakım alacaklısı birden fazla olabilir. Eşler birlikte bakılmayı üstlenecek bir kişiyle sözleşme kuruyorsa her alacaklının edimi ve her birinin devredeceği değer metinde ayrılmalıdır. Bir eşin malı üzerinde diğer eşin rızası, mal rejimi ve taşınmaz tasarruf yetkisiyle ayrıca okunur. Mal rejiminin hangi izni gerektirdiği bu sayfada tek maddeye kilitlenmedi. O satır denetim_gerekli olarak durur. Rıza eksikliği, 612 şekli tamamlanmış görünse bile tasarruf yetkisini tartışmalı bırakır.
Birden fazla bakım borçlusu, bakım yükünü birlikte üstlenebilir. Müteselsil borç kararlaştırılmamışsa her borçlunun payı metinden çıkarılmalıdır. ‘Çocuklarım bakar’ cümlesi, hangi çocuğun hangi edimi üstlendiğini yazmıyorsa ifa sırasında uyuşmazlık doğurur. Borçlulardan birinin ölümü, 618’deki bir yıllık fesih imkânını bakım alacaklısı için o borçlu bakımından açabilir. Diğer borçlunun borcu, sözleşmede birlikte borçluluk nasıl yazıldıysa ona göre sürer. Bu sonuç her çok borçlu metnine aynı cümleyle yapıştırılmaz.
Taraf sayısının artması, tanık yasağını da genişletir. Borçlunun eşi veya altsoyu, işleme tanık olamaz. Üç kardeşten birinin bakım borçlusu, diğerinin tanık olması 536 kapsamındaki kardeş yasağına takılır. Taraf olmayan uzak bir hısımın durumu kanunun saydığı listeyle sınırlı okunur. Liste dışı her yakınlığı yasak saymak da doğru değildir. Kimliğin tutanağa geçirilmesi, sonradan bu tartışmayı belgeler.
Temsil kuruluşun şeklini ortadan kaldırır mı?
Taraflardan biri resmî memurun önüne bizzat gelmek yerine vekille temsil edilmek isteyebilir. Temsil, özel olarak verilmiş ve işlemi kapsayan bir yetkiye bağlıdır. Genel bir idare vekâleti, malvarlığının devrini ve ölünceye kadar bakım borcunu kendiliğinden kapsamaz. Yetki belgesinin hangi işlemleri saydığı, belge metninden okunur. Bu sayfa vekâlet örneği vermez. Vekil, temsil ettiği kişinin iradesini iletir. Kendi adına bakım alacaklısı veya borçlusu olmaz.
Vekilin katılımı, iki tanık ve memur unsurunu silmez. Vekil tanık yerine konmaz. Tanıklar yine yasak kapsamında olmamalıdır. Vekilin, temsil edilenin altsoyu olması hem yetki hem tanıklık yasağı bakımından ayrı ayrı sorulur. Aynı kişi hem vekil hem tanık olamaz. Memur, vekilin kimliğini ve yetki belgesinin işlemle uyumunu tutanağa bağlamalıdır. Uyum yoksa şekil tamamlanmış sayılmaz.
Bakım alacaklısı ayırt etme gücünü sonradan kaybederse, kurulmuş sözleşmenin ifası vesayet hükümleriyle yürür. Henüz kurulmamış sözleşme için yasal danışman veya vasi, kendi yetki sınırında işlem yapabilir. Vasinin taşınmaz devri için sulh hâkimi izninin gerekip gerekmediği vesayet maddelerinden okunur. İznin her sözleşmede aynı olduğu bu metinde kilitlenmedi, denetim_gerekli. İzin, 545’teki resmî şeklin yerine geçmez. İkisi birlikte aranabilir.
Kuruluştan sonra sözleşme nasıl değiştirilir?
Taraflar bakımın yerini, sağlık giderinin paylaşımını veya devredilecek ek bir değeri sonradan değiştirmek isteyebilir. Değişiklik, asıl sözleşmenin şekline tabi olan bir ekleme mi yoksa adi bir ifa anlaşması mı olduğu, eklenen borcun türüne bağlıdır. Ölüme bağlı tasarruf veya yeni bir malvarlığı devri ekleniyorsa 612 ve 545 yeniden gündeme gelir. Yalnız belirli bir tedavi faturasının kim tarafından ödeneceği gibi ifa ayrıntısı, her zaman aynı şekli gerektirmez. Sınır somut eklemeden okunur.
Tek yanlı irade beyanı, kurulmuş sözleşmeyi değiştirmez. Bakım borçlusunun ‘bundan sonra yalnız öğle yemeği veririm’ demesi, 614’teki hakkaniyet ölçüsünü ve sözleşmede yazılan kapsamı kendiliğinden daraltmaz. Daraltma ya sözleşmenin değiştirilmesiyle ya da kanunun fesih şartlarıyla konuşulur. Bakım alacaklısının da tek yanlı olarak yeni bir taşınmaz devri yüklenmesi istenemez.
Değişiklik tapuya yansıyacaksa sicil işlemi ayrıca yapılır. Sözleşmede eklenen ipotek veya devir, tescilsiz ayni hak doğurmaz. Değişiklik metninin örneği bu sayfada yoktur. Taraflar, eski resmî metin ile yeni metnin hangisinin yürürlükte kaldığını aynı belgede ayırt edilebilir yazmalıdır. İki metin çelişirse sonraki tarihli ve şekle uygun olan, çeliştiği ölçüde öncekini konuşur. Şekle aykırı sonraki kâğıt, önceki geçerli sözleşmeyi kendiliğinden düşürmez.
Hangi kayıt kuruluşun parçasıdır, hangisi değildir?
Kuruluşun çekirdeği, 545’e uygun resmî metin veya kurum istisnasında yazılı sözleşmedir. Taşınmaz varsa tapu tescili ayni sonucu tamamlar. 613’teki yasal ipoteğin sicil kaydı güvenceyi görünür kılar. Nüfus kaydı, sağlık raporu, vergi borcu yazısı ve apartman aidat dökümü kuruluş belgesi değildir. Bunlar ifa veya ehliyet tartışmasında delil olabilir. Delil ile şekil belgesi karıştırılırsa eksik sözleşme geçerli sanılır.
Fotoğraf, video veya mesajla ‘ben bakacağım, sen de evi vereceksin’ denmesi, kişiler arasında 612’yi tamamlamaz. Bu kayıtlar, muvazaa veya irade tartışmasında görünür. Görünmeleri, şeklî geçerlilik kazandırmaz. Kurum istisnasında da yetkili makam koşullarına uygun yazılı metin aranır. Kurumun internet sayfasındaki tanıtım cümlesi, sözleşme metninin yerine geçmez. 614, ancak sözleşmeye giren genel düzenlemeyi içerikten sayar.
Mirasçılık belgesi kuruluş anında gerekmez. Bakım alacaklısı hayattadır. Belge, ölümden sonra mirasçı sıfatını gösterir. Kuruluşu belgelemek için mirasçılık belgesi istenmesi, işlemin niteliğini karıştırır. Ölümden sonra tenkis davasında ise mirasçılık belgesi, davacının saklı paylı mirasçı olduğunu gösteren kayıt olarak konuşulur. İki belgenin zamanı farklıdır.
Kuruluş, mirasın açılmasından ve bağıştan nasıl ayrılır?
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, bakım alacaklısı hayattayken kurulur ve malvarlığı devri de kural olarak hayattayken ifa edilir. Miras, ölümle açılır. Vasiyetname, ölüme bağlı tasarruf olarak ölümden sonra sonuç doğurur. Bakım borçlusu mirasçı atanmışsa iki rejim aynı belgede birleşir. Atama yoksa devir, sağlararası bir tasarruftur. Sağlararası devri vasiyetname sanmak, tescil istemini ölüme ertelemek demektir. Erteleme, sözleşmede ayrıca kararlaştırılmamışsa 611’deki devir borcuna uymaz.
Bağış, karşılıksız kazandırmadır. Ölünceye kadar bakmada karşılık, bakım ve gözetim borcudur. Karşılık kararlaştırılmamışsa işlem bağış hükümlerine kayabilir. Bağışın şekli de kendi maddesindedir. Taşınmaz bağışı resmî şekle bağlıdır. Bu şekil, 545’teki iki tanıklı miras sözleşmesi şekliyle aynı cümle değildir. İşlemin adı bakım olsa bile borçlar karşılıklı değilse 611’deki sözleşme kurulmuş olmaz. Nitelendirme, başlığa değil içeriğe bakar.
Miras bırakanın ölümünden sonra mirasçılar arasında yapılan paylaşma, ölünceye kadar bakma sözleşmesi değildir. Paylaşma, terekeyi böler. Bakım sözleşmesi ise bir kişinin hayat boyu bakımı karşılığı mal devridir. İki işlemi aynı günde yapmak mümkün olsa bile şekil ve taraf sıfatı ayrıdır. Mirasçı, murisin kurduğu bakım sözleşmesini paylaşma protokolüne yazarak 612 eksikliğini gideremez. Protokol, ancak kendi konusu bakımından hüküm doğurur.
Devredilecek malvarlığı kuruluşta nasıl belirlenir?
611. madde, bir malvarlığının tamamının veya bazı değerlerin devrini kabul eder. Tamamı devredilecekse, devrin dışında bırakılan haklar metinde tek tek yazılmalıdır. Yazılmazsa, alacaklıya ait olduğu hâlde devre girmediği iddia edilen bir banka mevduatı veya taşınır, sonradan çekişme konusu olur. Bazı değerler devredilecekse taşınmazın ada ve parsel bilgisi, taşınırın ayırt edici özelliği veya alacağın kime karşı olduğu ayırt edilebilir olmalıdır. ‘Malvarlığımın bir kısmı’ ifadesi, kısmı tanımlamaz.
Devredilen değer üzerinde rehin, haciz veya aile konutu şerhi varsa bakım borçlusu temiz bir mülkiyet kazanmayabilir. Şerhin varlığı sözleşmenin şeklini bozmaz. Devir borcunun ifasını güçleştirir. Taraflar, şerhi bilerek sözleşme kurmuşsa bu olgu resmî metne geçmelidir. Bilmeden kurulan devir, ayıp ve zapta karşı sorumluluk hükümleriyle ayrıca konuşulur. Bu sayfa o davanın sonucunu peşinen yazmaz. Şerh listesinin güncel hâli tapu kaydından okunur.
Para borcu, ölünceye kadar bakmanın tipik karşılığı değildir. Bakım alacaklısı hem mal devredecek hem de aylık bir bedel ödeyecekse, aylık bedel bakım sözleşmesinin unsuru mu yoksa ayrı bir karz veya satış bedeli mi olduğu nitelendirme sorusudur. Nitelendirme yanlış yapılırsa 612 şekli, aslında adi bir borç için gereksiz yere aranmış veya tersine satılması gereken bir taşınmaz bakım diye eksik kurulmuş olabilir. Bedelin miktarı bu sayfada örneklenmez.
Devrin bir kısmı hemen, bir kısmı bakım alacaklısının ölümünde sonuç doğuracaksa iki tasarrufun şekli ayrı okunur. Hemen devredilecek taşınmaz tescille geçer. Ölümde sonuç doğuracak kısım, mirasçı ataması veya başka bir ölüme bağlı tasarruf ise miras sözleşmesi hükümlerine girer. İkisini tek cümlede ‘hepsi zaten resmî’ diye geçiştirmek, hangi değerin sağlararası hangi değerin ölüme bağlı olduğunu siler. Sicil, yalnız sağlararası devri gösterir. Ölümde geçmesi kararlaştırılan hak, tereke işlemiyle ayrıca konuşulur. Bu ayrım yapılmazsa mirasçılar, hayattayken geçmiş bir taşınmazı hâlâ tereke sanabilir.
Kuruluşun ispatı hangi belgeye dayanır?
Kişiler arasındaki sözleşmede ispatın çekirdeği, 545’e uygun düzenlenen resmî senettir. Resmî senet, Türk Medeni Kanunu’nun ispat hükümlerinde güçlü bir belgedir. Sahteliği ileri sürülmedikçe, düzenlendiği biçimiyle iradeyi gösterir. Sahtelik iddiası ayrı bir incelemedir. Bu sayfa sahtelik davasının adımlarını yazmaz. Senet yoksa tanık anlatımı, kişiler arasındaki işlemde 612 eksikliğini tamamlamaz. Tanık, şeklin yerine konan bir ikame değildir. Tanık, şeklin unsuru olarak katılmışsa tutanakta görünür.
Kurum sözleşmesinde ispat, yazılı metin ve yetkili makam koşullarına uyulduğunu gösteren kayıtlardır. Kurumun iç yazışması, tarafların imzaladığı metin yoksa tek başına sözleşme sayılmaz. Koşullara uyum iddiası, kurumun tanıma belgesi ve sözleşme nüshasıyla desteklenir. Tanıma belgesinin hangi makamdan alındığı somut kurumda okunur. Bu sayfa makam adı listesi vermez, denetim_gerekli.
Kayıp resmî senet, yok hükmünde bir kuruluş demek değildir. Nüshanın memur tarafından saklanan aslı veya onaylı örneği getirilebilir. Getirme usulü noterlik mevzuatındadır. Bu sayfa arşiv başvuru metni vermez. Suretin çıkarılamaması ile sözleşmenin hiç kurulmamış olması farklıdır. İspat güçlüğü, geçersizliği kendiliğinden doğurmaz. Geçersizlik, şekil unsurunun hiç gerçekleşmediğinin gösterilmesine bağlıdır.
İspat yükü, sözleşmenin hiç kurulmadığını söyleyen taraftadır demek her dosyada doğru olmaz. Geçerlilik şartı olan şekli, sözleşmeye dayanan tarafın göstermesi gerekir. Karşı taraf sahtelik veya irade bozukluğu iddiasındaysa o iddianın şartlarını kendisi ispatlar. Şekil belgesi duruyorsa, bakımın fiilen görülmediği iddiası fesih ve ifa davasına gider. Şekil belgesi yoksa ifanın uzun sürmüş olması, eksik şekli resmî senet hâline getirmez. Mahkeme, iki iddiayı aynı hükümde karıştırmadan ele alır. Bu sayfa ispat yükünü somut bir dava dilekçesine dökmez.
İlgili taslaklar: Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi ve Şartları - 1 · Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Nasıl Düzenlenir? - 1 · Mirastan Feragat Sözleşmesi (2026) · Saklı Pay Oranı Nedir? - 2026
Sık sorulan sorular
Noterde imzalamak yeterli midir?
Kişiler arasında 612, miras sözleşmesi şeklini ister. Bu şekil 545’e göre resmî memur önünde eşzamanlı beyan ve iki tanıkla tamamlanır. Herhangi bir noter kâğıdı, bu unsurlar yoksa yetmeyebilir. Ücret yazılmaz.
Kurumda yazılı kâğıt yeter mi?
Devletçe tanınmış bakım kurumunda, yetkili makam koşullarına uyulmuşsa 612. maddenin ikinci cümlesi yazılı şekli yeterli sayar. Kurumun tanınmış olup olmadığı ayrıca doğrulanır.
Mirasçı ataması yoksa şekil gevşer mi?
Hayır. 612, mirasçı atanmasını içermese bile miras sözleşmesi şeklini arar. Atama varsa ayrıca 611. maddenin ikinci cümlesi miras sözleşmesi hükümlerini bağlar.
Tapuda göstermek sözleşmeyi kurar mı?
Tescil ayni hakkı geçirir. Borçlar hukuku sözleşmesinin geçerliliği önce 612 şekline bağlıdır. Tescil, eksik şekli kendiliğinden tamamlamaz.
İki tanık şart mıdır?
545, miras sözleşmesinde memur ve iki tanık önünde imzayı ister. 612 bu şekli kişiler arasındaki ölünceye kadar bakma sözleşmesine taşır. Tanıklar 533 ilâ 536’daki yasaklara takılmamalıdır.
Sulh hâkimi önünde yapılır mı?
Şekil resmî memur önündedir. Hangi memurun yetkili olduğu işlem günündeki kanuna bağlıdır. Bu sayfa tek makam dayatmaz. Yetki satırı denetim_gerekli olarak durur.
Noter veya tapu harcı ne kadardır?
Bu metin harç ve tarife tutarı yazmaz. Güncel tutar resmî tarifeden okunur. Ödenmiş harç, şekil eksikliğini geçerliliğe çevirmez.
Sözleşme örneği var mı?
Yoktur. Madde iskeleti anlatılır. Doldurulmuş sözleşme, vekâlet veya ipotek metni verilmez.
Mirasçılar sözleşmeyi hemen silebilir mi?
Geçerli sözleşme kendiliğinden düşmez. Saklı payı zedelenen mirasçı tenkisi 615 ve 560 çerçevesinde isteyebilir. Her itiraz iptal değildir.
Bakım borçlusu ölürse ne olur?
618, bakım alacaklısına bir yıl içinde fesih isteme imkânı verir. Bu süre başka fesih sebeplerine yapıştırılmaz. Ayrıntı sona erme yazısındadır.
Yasal ipotek kendiliğinden sicile işler mi?
613 hak doğurur. Sicile işlenmesi ayrı bir istemdir. Bu sayfa ipotek örneği ve tutar vermez.
Şekil eksikse yıllarca bakılmış olmak sözleşmeyi düzeltir mi?
Fiilî bakım, 612’deki şekil eksikliğini kendiliğinden tamamlamaz. Başka bir alacak iddiası kendi şartlarıyla ayrıca değerlendirilir.
Av. Oğuz EROĞLU
Av. Oğuz Eroğlu, Eroğlu Hukuk & Danışmanlık Bürosu’nun kurucu avukatıdır. Hukuk Fakültesi mezuniyetinin ardından mesleki kariyerini avukatlık alanında sürdürmüş ve uzun yıllara dayanan deneyim kazanmıştır. Hukuk alanı...
Profili Gör