Vefat Eden Kişiye Karşı İcra Takibi: Tereke ve Mirasçı

Ölmüş kişiye dava ve icra tarafı olur mu?

Ölüm, kişinin medeni hakları kullanma ehliyetini sona erdirir. Dilekçede müteveffa borçlu yazılması, borcun silindiği anlamına gelmez. Tarafın güncellenmesi gerekir. Alacaklı, mirasçılara, tereke temsilcisine veya kanunun gösterdiği sıfatla devam eder. Yanlışlıkla ölüye husumet yöneltilmesi, usulî düzeltme ister. Düzeltme, borcu yeni bir alacağa çevirmez. Aynı alacak, doğru tarafa yöneltilir. Ölü adına çıkarılan ödeme emri, gerçek bir bildirim sağlamaz. Tebliğ memurunun adreste bir yakına bırakması, ölen kişiye tebliğ olmuş sayılmaz.

Takip talebinin tarihi ile ölüm tarihi ilk kontroldür. Borçlu hayattayken usulüne uygun başlayan takip, ölümden sonra 53. maddedeki bekleme ve taraf güncellemesiyle sürdürülebilir. Daha önce yapılmış ödeme emri, itiraz ve haciz kayıtları dosyada kalır. Sonraki işlemlerde ölüm olgusu dikkate alınır. Takip talebi ölümden sonra doğrudan ölenin adına düzenlenmişse, başlangıçtan itibaren taraf ehliyeti sorunu vardır. Alacaklı, mirasçıları veya terekenin temsilini belirleyerek uygun tarafa yönelir. Bu iki durum aynı düzeltmeyle sonuçlanmayabilir.

Husumet düzeltmesi, her dosyada kabul edilebilir yanılgı sayılmaz. Ölüm alacaklı tarafından bilinmesine rağmen ölü adına takip açılması, dürüstlük kuralıyla ayrıca tartılır. Ölüm bilinmiyorsa ve kayıtlar kişiyi sağ gösteriyorsa, mirasçılara yönelme düzeltmesi gündeme gelebilir. Düzeltme kararı, icra dairesinin kendiliğinden kurduğu bir işlem değildir. Görevli mahkeme, takip türüne göre belirlenir. Bu sayfa düzeltme dilekçesi vermez. Verilen karar, eski hacizlerin akıbetini de ayrıca yazar.

İİK 53 hangi beklemeyi yazar?

53. madde, terekenin borçlarından dolayı ölüm günü ile beraber üç gün içinde takibin geri bırakılacağını yazar. Mirasçı mirası kabul veya reddetmemişse, bu hususta Türk Medeni Kanunu’nda belirli süreler geçinceye kadar takip geri kalır. Üç gün, borcu ortadan kaldırmaz. Takip işlemlerinin bu süre dolmadan ilerletilmemesidir. Üç gün, mirasın ret süresinin yerine geçmez. Ret süresi dolmadan mirasçının kişisel malına gidilmesi, 53’e aykırı işlem doğurur. Aykırılık, uygulamada kamu düzenine ilişkin görülerek şikâyet konusu yapılabilir. Şikâyetin somut dosyada süreye bağlı olup olmadığı ayrıca denetlenir. Bu sayfa şikâyet için tek bir yıl yazmaz.

Türk Medeni Kanunu’nun 606. maddesi, mirasın üç ay içinde reddedileceğini yazar. Süre, yasal mirasçı için mirasbırakanın ölümünün öğrenildiği günden, atanmış mirasçı için tasarrufun resmen bildirildiği günden işler. Üç ay, alacağın zamanaşımı değildir. Mirasçının kabul veya ret tercihini koruyan süredir. İcra takibi, bu süre içinde mirasçı henüz kabul veya ret etmemişse geri kalır. Süre, her mirasçı için aynı günde başlamayabilir. Ölümü önce öğrenen ile sonra öğrenen aynı takvim gününe bağlanmaz. Atanmış mirasçıda bildirim tarihi ayrıca okunur.

52. madde, borçlunun kendisi ölmeden, borçlunun eşinin veya yakınlarından birinin ölümü halinde borçlu aleyhine üç günlük talik kurar. 53. madde tereke borcuna özeldir. Yakının ölümü, borçluyu tereke yapmaz. Borçlunun ölümü, 52’deki üç günle geçiştirilmez. İki üç gün aynı olay değildir. Dosyada hangi ölümün gerçekleştiği tutanağa yazılır. Borçlu sağ ve yakını ölmüşse 52 konuşulur. Borçlu ölmüşse 53 konuşulur. İkisini aynı talik diye birleştirmek, ret süresini üç güne indirir. Bu indirme kanunda yoktur.

Tablodaki üç gün, üç ay ve beş yıl farklı işler görür. Alacağın türüne göre değişen zamanaşımı bu tabloya tek yıl diye yazılmamıştır.

Takip sağken başlamış, borçlu sonra ölmüşse ne olur?

İcra takibi sırasında borçlu öldüğünde tereke henüz taksim edilmemiş, resmî tasfiyeye tabi tutulmamış veya mirasçılar arasında aile şirketi kurulmamışsa, borçlu hayatta olsaydı hangi usul uygulanacak idiyse terekeye karşı ona göre takip devam eder. Mirasçıya karşı devam, yalnız rehnin paraya çevrilmesi veya hacizle mümkündür. İlamsız takibin terekeye devamı, ödeme emrinin ölüye yeniden çıkarılması değildir. Taraf, tereke veya kanunun gösterdiği temsil olarak güncellenir. Güncelleme yapılmadan eski borçlu adına haciz yazısı gönderilmez.

Taksim edilmiş tereke, bu devam cümlesinin dışına çıkar. Paylaşmadan sonra sorumluluk, 681. maddedeki teselsül rejimine ve mirasçıların kabulüne bakılarak okunur. Resmî tasfiye başlamışsa bireysel haciz, tasfiye düzeninin dışında kendiliğinden sürmez. Aile şirketi kurulmuşsa 53. maddedeki devam cümlesi o ihtimalli ayrıca değerlendirilir. Bu sayfa aile şirketinin kuruluş şartlarını doldurmaz. Şirket varsa, takip şirketin ve mirasçıların sıfatına göre yeniden kurulur. Yok sayılarak terekeye devam edilemez.

Ölümden önce konulan haciz, tereke malvarlığı üzerinde kalabilir. Haciz, mirasçının kişisel malına kendiliğinden sıçramaz. Banka hesabı mirasbırakana aitse bloke ve haciz, tereke kaydıyla yürür. Mirasçının kendi maaşı ve kendi hesabı ayrıdır. İsim benzerliği veya aynı soyadı, haczi haklı kılmaz. Alacaklı, hesabın kime ait olduğunu belgeyle gösterir. Mirasçı, hesabın kendisine ait olduğunu ve terekeye dahil olmadığını gösterebilir. Gösterilen belge, ölüm tarihindeki hesap sahibine bakılarak okunur.

Takip ölümden sonra ilk kez açılırsa taraf kimdir?

Borçlu öldükten sonra açılan takip, başından itibaren mirasçılara, tereke temsilcisine veya tasfiye görevlisine yöneltilir. Ölenin adı, borcun kaynağını göstermek için açıklamada yer alabilir. Taraf hanesine ölü yazılmaz. Ret süresi henüz işlemiş ve mirasçı kabul veya ret etmemişse, 53 takip işlemlerini geri bırakır. Süre, üç günlük talikten ibaret sanılarak ödeme emri çıkarılamaz. Üç ay dolmadan kişisel mala haciz istenemez. Ret süresi, mirasçının ölümü öğrendiği günden hesaplanır. Alacaklının ölüm ilanını gördüğü gün, her mirasçı için süreyi başlatmaz.

Ret süresi geçtikten sonra açılan takipte, 53’ün bekleme hükmü aynı biçimde işletilmeyebilir. Mirasçı süresinde ret etmemişse, ret edilmemiş mirasın sonuçları doğar. Bu sonuç, alacaklının her malvarlığına süresiz haciz koyabileceği anlamına gelmez. Taraf, sorumluluk ve haciz konusu mal ayrı ayrı gösterilir. Mirası süresinde reddeden kişi, kişisel sorumluluktan kurtulabilir. Onun adına çıkarılan ödeme emri, ret kararıyla birlikte okunur. Ret, terekenin borcunu üçüncü kişilere karşı kendiliğinden sildirmez. Borç, sonraki mirasçıya veya tasfiyeye kalabilir.

Birden fazla mirasçı varsa, birine yapılan tebligat diğerlerinin süresini kendiliğinden başlatmaz. Her mirasçının adresi ve ret durumu ayrıdır. Temsil ilişkisi varsa, temsilcinin tebliği temsil edilenler için sonuç doğurabilir. Temsil yoksa, eksik tarafla kurulan takip, eksik kişi bakımından ilerletilemez. Veraset belgesi, taraf listesinin kaynağıdır. Belgedeki pay oranı, borcun o oranda bölündüğü anlamına gelmez. Paylaşmadan önce 641, tereke borçlarından müteselsil sorumluluk kurar. Pay, iç ilişkiyi gösterir. Alacaklıya karşı bölme, 681’in şartları olmadan kendiliğinden doğmaz.

Mirasçının kişisel sorumluluğu nerede başlar?

599. madde, kanundaki ayrık haller saklı kalmak üzere mirasçıların mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak sorumlu olduğunu yazar. Kişisel sorumluluk, ölümün ertesi günü her mirasçının maaşına haciz konulacağı anlamına gelmez. 53’teki bekleme, ret hakkı ve terekenin bütünlüğü önce gelir. Mirası kabul eden veya süresinde reddetmeyen mirasçı, bu sorumluluğun muhatabı olabilir. Kabul, açık olabileceği gibi süresinde ret edilmemenin sonucu da olabilir. Açık kabul, ret süresinin bitmesini beklemeden sorumluluğu gündeme getirebilir. Yine de takip, doğru tarafa ve doğru mala yöneltilir.

641. madde, mirasçıların tereke borçlarından müteselsilen sorumlu olduğunu yazar. Alacaklı, koşulları oluşan mirasçılardan birine, bir kısmına veya tamamına başvurabilir. Mirasçıların kendi aralarındaki pay, alacaklıya karşı borcu kendiliğinden bölmez. İç hesap, rücu olarak ayrıca konuşulur. Müteselsil sorumluluk, ret hakkını kullanmış mirasçıya uygulanmaz. Ret geçerliyse o kişi 641’in muhatabı olmaktan çıkar. Diğer mirasçılar ve sonraki zümre, kendi durumlarına göre kalır. Bir kişinin ret belgesi, bütün dosyayı kapatmaz.

681. madde, paylaşmadan sonra da, bölünmesine veya nakline alacaklı rıza göstermemiş tereke borçlarında mirasçıların bütün malvarlıklarıyla müteselsilen sorumlu kalacağını yazar. Teselsül, paylaşmanın gerçekleştiği tarihin veya daha sonra muaccel olacak borçlarda muacceliyet tarihinin üzerinden beş yıl geçmekle sona erer. Beş yıl, alacağın zamanaşımı değildir. Teselsülün sona erme süresidir. Alacaklı rıza göstermişse, borç bölünmüş veya nakledilmiş sayılır ve teselsül o borçta sürmez. Rıza, açık veya örtülü olabilir. Örtülü rıza, her tahsilattan çıkarılmaz. Dosyadaki beyan ve ödeme şartı okunur.

Mirasın reddi takibi nasıl etkiler?

Ret, mirasçının tereke borçlarından kişisel sorumluluğa girmemesini sağlayan beyanıdır. Beyan, sulh hukuk mahkemesine yapılır. Bu sayfa ret dilekçesi vermez. Usulün ayrıntısı kardeş yazıdadır. Geçerli ret, icra dosyasında kişisel mala haczi sınırlar. Tereke malları üzerindeki işlem, ret edenin kişisel malı olmadığı sürece başka bir sıfatla sürebilir. Ret eden, tereke malını kendi malı gibi kullanmaya devam edemez. Kullanma, retin sonuçlarını zayıflatan fiil olarak ayrıca tartılır.

605. madde, ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczinin açıkça belli veya resmen tespit edilmiş olması halinde mirasın reddedilmiş sayılacağını yazar. Hükmen ret denilen bu sonuç, süresinde verilen açık ret beyanından farklıdır. Borca batıklık, borç miktarının yüksek görünmesiyle değil, terekenin aktifi ve pasifiyle değerlendirilir. İcra müdürlüğü, bütün miras ilişkisini delil incelemesiyle çözmez. Hükmen ret iddiası, görevli mahkemede ve takibin türüne göre ileri sürülür. Banka, tapu ve borç belgeleri birlikte gerekir. Tek bir icra dosyasındaki bakiye, aczin resmen tespit edildiğini göstermez.

Bir mirasçının reddi, diğer mirasçıların süresini ve sorumluluğunu kendiliğinden belirlemez. Altsoya veya sonraki zümreye geçiş, somut soy bağına göre değişir. Bütün mirasçılar reddederse tereke, tasfiye hattına gidebilir. Tasfiye, borcun silindiği anlamına gelmez. Alacaklı, tasfiye içinde alacağını bildirir. Ret süresi kaçırılırsa, kayıtsız kabulün sonuçları gündeme gelir. Kaçırma, her mirasçı için kendi öğrenme tarihine göre hesaplanır. Alacaklının üç ayı tek tarihe sabitlemesi, öğrenmeyi ispatlamadan yeterli olmaz.

Resmî tasfiye bireysel icrayı nasıl sınırlar?

Terekenin resmî tasfiyesine karar verilmesi, miras mallarının ve borçların sulh hukuk mahkemesinin gözetimindeki düzen içinde ele alınmasını gerektirir. Alacaklı, talebini tasfiye merciine bildirir. Mevcut icra takibinin bu kararla ilişkisi ayrıca kurulur. Bireysel haciz, tasfiye kararından sonra aynen sürdürülür diye varsayılmaz. Tasfiye görevlisi, aktifi ve pasifi tespit eder, alacakları toplar ve borçları kanuni sıraya göre ele alır. Mirasçılar, bu süreçte tereke mallarını kendi malları gibi kullanamaz.

Resmî tasfiye ile paylaşım aynı işlem değildir. Paylaşmada mirasçılar terekeyi aralarında böler. Resmî tasfiyede önce borçların karşılanması amaçlanır. Tasfiye sonunda kalan değer varsa hak sahiplerine geçer. Borçlar karşılanmazsa, mirasçıların kişisel sorumluluğu seçilen miras statüsüne göre etkilenir. Ret üzerine gidilen tasfiyede, ret edenin kişisel malı kural olarak devreye girmez. Kayıtsız kabulden sonra paylaşıma gidilmişse 641 ve 681 birlikte okunur. Hangi statünün seçildiği, mahkeme kararından anlaşılır. Karar dosyaya sunulmadan icra devam ettirilmez.

Rehinli alacak, tasfiyede de rehnin sağladığı sırayı taşır. Adi alacak, rehinli alacakla aynı sıraya yazılmaz. Önceden konulmuş haciz, tasfiye içinde yok sayılmaz. Etkisi, haciz tarihi ve tasfiye kararı birlikte okunarak belirlenir. Bir alacaklının diğerlerinden önce tereke malını kişisel anlaşmayla edinmesi, her zaman geçerli kabul edilmez. Tasfiye ilanı ve alacağın bildirilmesi, somut dosyadaki sürelere bağlıdır. Bu sayfa o süreyi, alacağın türünden bağımsız tek bir yıl diye yazmaz. İlan metni ve mahkeme kararı esas alınır.

Haciz hangi mala konulabilir?

Tereke malı, paylaşmaya kadar mirasçıların elbirliğiyle sahip olduğu değerlerdir. 640. madde bu ortaklığı yazar. Tek mirasçı, terekeye ait malı kendi başına borçtan bağımsız tasarruf edemez. Haciz, tereke malı üzerinde, takibin tarafı doğru kurulmuşsa ve 53’teki bekleme geçmişse konulabilir. Taşınmazın tapuda hâlâ ölen adına kayıtlı olması, malın terekede olduğunu gösterir. Tapu, mirasçılardan birinin adına intikal etmişse, intikalin paylaşım mı yoksa yalnız kayıt düzeltmesi mi olduğu ayrılır. Kayıt, fiili paylaşımın yerine geçmez.

Mirasçının kişisel malı, ölümden önce ona ait olan ve terekeye girmeyen değerdir. Ölümden sonra mirasçının kendi ücretiyle aldığı eşya da kişisel mala kayabilir. Buna karşılık tereke parasıyla alınan mal, tereke hesabına kalabilir. Ayırım, ödeme belgesine ve tarihe bakılarak yapılır. Alacaklı, kişisel mala ancak sorumluluk şartları oluşmuş mirasçıya karşı gider. Ret süresi içindeki mirasçıya, 53 geri bırakma dururken kişisel haciz yazılmaz. Süre geçmiş ve ret yoksa, 599 ve 641 çerçevesinde kişisel mal gündeme gelebilir. Haciz yine haczedilemeyen mallar rejimine tabidir.

Maaş haczi, haczedilen hesabın kime ait olduğunu doğru göstermeden kurulmaz. Ölenin emekli aylığı kesilmişse, o aylık tereke geliri olarak ayrıca nitelendirilir. Mirasçının kendi ücreti, tereke geliri değildir. İşveren, soyadı aynı diye iki maaşı birden bloke edemez. Bloke, icra yazısındaki borçlu kimliğine uygun olmalıdır. Yanlış bloke, şikâyet ve düzeltme konusu olur. Düzeltme, doğru mala konacak haczi engellemez. Engellenen, kişi yanılmasının sürmesidir.

Tebligat kime ve hangi sıfatla yapılır?

Ödeme emri veya icra emri, artık hayatta olmayan kişiye çıkarılamaz. Ölüm öğrenildikten sonra mirasçılar, tereke temsilcisi veya tasfiye görevlisi belirlenir. Tebligat, bu sıfata yöneltilir. Her mirasçının adresi ve ret durumu ayrıca kontrol edilir. Bir mirasçıya yapılan tebliğ, diğerleri bakımından süreyi peşinen başlatmış sayılmaz. Temsil ilişkisi varsa temsil belgesi dosyada bulunur. Tebliğ mazbatasında kişinin mirasçı, tereke temsilcisi veya başka bir sıfatla gösterilmesi, itiraz süresinin hesabında incelenir. Sıfatsız tebliğ, süreyi kendiliğinden işletmez.

Tereke temsilcisi, mirasçılardan birinin istemi üzerine sulh mahkemesince atanabilir. Atama kararı yoksa, mirasçılardan biri kendisini temsilci ilan edemez. Temsilci yokken bütün mirasçılara tebligat gerekebilir. Veraset belgesindeki adresler güncel değilse, tebligat mevzuatındaki adres araştırması işletilir. Bilinen adresin yanlış olması, tebliği geçerli kılmaz. Usulsüz tebliğ iddiası, öğrenme tarihiyle birlikte ileri sürülür. Bu sayfa tebligat şikâyetinin örnek metnini vermez. Kardeş yazı, tebligat şikâyetini ayrıca anlatır.

Yabancı ülkede oturan mirasçı, taraf olmaktan çıkmaz. Tebligat, milletlerarası tebliğ usulüne göre yapılır. Süresinin işlemesi, tebliğin usulüne uygun yapıldığı güne bağlıdır. Alacaklı, yalnız yurt içindeki mirasçıya giderek yurt dışındaki mirasçıyı dosyadan silemez. Müteselsil sorumluluk, alacaklının bir mirasçıya başvurmasına izin verir. Başvurulmayan mirasçı, taraf yapılmamışsa o takipte hüküm ve haciz muhatabı olmaz. İç rücu, ayrı bir istemdir. Rücu, asıl icra dosyasındaki alacaklının takibini durdurmaz.

Veraset belgesi ve tereke temsilcisi ne işe yarar?

Mirasçılık belgesi, kime husumet yöneltileceğini gösterir. Pay oranını göstermesi, borcun pay oranında bölündüğü anlamına gelmez. Belgede görünmeyen kişi, sonradan mirasçı çıkarsa taraf listesi güncellenir. Belgenin iptali veya düzeltilmesi, icra dosyasındaki tarafı da etkiler. İcra müdürlüğü, veraset belgesinin yerine soy ağacı anlatımıyla taraf kurmaz. Belge yoksa önce belge, temsilci veya mahkeme kararı aranır. Acele haciz isteği, belge şartını kendiliğinden kaldırmaz.

İcra dairesi, borçlunun öldüğünü öğrenince mirasçıları dosyaya yazmaları için alacaklıyı uyarabilir. Uyarı, ret süresini alacaklı lehine kısaltmaz. Alacaklı, nüfus kaydı ve veraset belgesiyle listeyi tamamlar. Yanlış mirasçıya tebligat, usulsüz tebliğ tartışmasına gider. Doğru kişinin listede unutulması, unutulan kişi bakımından takibin ona yönelmediğini gösterir. Diğerleri bakımından takip, kendi tebliğlerine göre yürür. Mükerrer takip, aynı borç için iki kez tahsilat yaratmamalıdır. Tahsilat olduğunda diğer dosyadaki bakiye düşülür.

Kefil, rehin ve müşterek borçlu mirasla nasıl karışır?

Kefilin borcu, mirasbırakanın borcundan ayrı bir taahhüttür. Kefil sağsa, alacaklı kefile kendi sözleşmesindeki şartlarla gidebilir. Bu gidiş, 53’ün tereke beklemesinin kefile uygulanacağı anlamına gelmez. Bekleme, tereke borçlusunun ölümü yüzündendir. Kefil ölmemişse onun takibi, kendi sıfatıyla sürer. Kefil de ölmüşse, kefilin mirasçıları için ayrı bir 53 değerlendirmesi yapılır. İki ölüm, iki tereke doğurur. Tek dosyada karıştırmak, hangi üç ayın kime işlediğini siler.

Rehin, borçlunun ölümünden sonra da malın üzerinde kalabilir. Rehnin paraya çevrilmesi, 53’ün mirasçıya karşı devama izin verdiği usullerden biridir. Rehinli mal tereke malıysa, satış tereke hesabına yürür. Rehin, mirasçının kişisel malı üzerinde kurulmamışsa o mala sıçramaz. Müşterek borçlu sağsa, onun sorumluluğu mirasın reddiyle kendiliğinden düşmez. Müşterek borç, kendi senedine göre devam eder. Senedin yalnız ölen tarafından imzalandığı hallerde, imza atmayan mirasçı kambiyo borçlusu sayılmaz. Onun sorumluluğu, miras hükümlerinden gelir. İki sıfat aynı kişiye yazılmaz.

Eşin edinilmiş mal veya katılma alacağı, icra takibinin tarafını kendiliğinden eş yapmaz. Eş, mirasçıysa mirasçı sıfatıyla değerlendirilir. Mirasçı değilse, mal rejimi alacağı terekenin borcu olabilir. O alacak, icra alacaklısının alacağıyla sıraya girer. Eşin fiilen oturduğu konut, tereke malıysa haciz ve satışta aile konutu tartışması ayrı doğabilir. Bu sayfa aile konutunun satış şartlarını doldurmaz. Satıştan önce malın terekeye mi eşe mi ait olduğu tapu ve mal rejimiyle ayrılır.

Borç zamanaşımına uğramışsa, tereke ve mirasçıdan istenmesi sınırlanır. Zamanaşımının uzunluğu, alacağın türüne göre değişir. Kira, sözleşme, haksız fiil, kambiyo ve ilam, aynı yıl sayısına bağlı değildir. Ölüm, tek başına her alacağın zamanaşımını durduran veya uzatan genel bir kural değildir. Kesilme, sağlıktaki icra takibi, dava veya borç ikrarı gibi olaylara bağlıdır. Ölümden sonra doğru tarafa yöneltilen takip de, şartları varsa kesilme sonucu doğurabilir. Bu sayfa, bütün alacaklar için ortak bir zamanaşımı yılı yazmaz. Süre, ilgili kanunun o alacağa verdiği maddeden okunur.

681’deki beş yıl, bu boşluğun doldurulması değildir. O süre, paylaşmadan sonra müteselsil sorumluluğun ne zaman sona ereceğini gösterir. Beş yıl geçince teselsül biter. Alacağın kendisi, kendi zamanaşımı dolmamışsa pay oranında veya rızayla bölünen borç olarak durabilir. Teselsülün bitmesi, borcun silindiği anlamına gelmez. Tersine, alacak zamanaşımına uğramışsa, teselsül süresi henüz dolmamış olsa bile istem sınırlanır. İki süre yan yana işler. Biri diğerinin yerine konmaz. Dosyada hangi sürenin dolduğu, alacağın belgesinden ve paylaşım tarihinden ayrı ayrı hesaplanır.

İtiraz ve şikâyetin süreleri de alacağın zamanaşımı değildir. Ödeme emrine itiraz, tebliğden itibaren ilgili takip türünün süresine tabidir. 53’e aykırı işlem şikâyeti, uygulamada kamu düzenine bağlanarak süreye bağlı olmadan ileri sürülebilmektedir. Bu nitelik, her şikâyet için kendiliğinden var sayılmaz. Somut aykırılığın kamu düzenine ilişkin olup olmadığı denetlenir. Denetim yapılmadan şikâyetin süresiz olduğu cümlesi kurulmaz. Bu yüzden dosyanın durumu denetim gerektirir. İtirazın süresini kaçıran mirasçı, aynı olayı süresiz şikâyet diye her zaman yeniden açamaz.

Alacaklı ve mirasçı dosyada neyi kontrol eder?

Alacaklı, ölüm belgesini, mirasçılık belgesini, varsa tereke temsilcisi veya resmî tasfiye kararını ve daha önce konulan hacizleri birlikte okur. Talebin terekeye mi, mirası kabul etmiş mirasçıya mı yoksa ret süresini geçirmiş kişiye mi yöneldiği açık olmalıdır. Aynı borç için mükerrer tahsilat yapılamaz. Üç günlük talik ile üç aylık ret süresi, takip tarihinin üstüne konarak kontrol edilir. Süre dolmadan çıkarılan haciz, şikâyete açıktır. Süre dolduktan sonra, sorumluluğun 599 ve 641’e göre doğup doğmadığı ayrıca yazılır.

Mirasçı, takip başlangıç tarihini, tebliğleri, kendi ret veya kabul durumunu ve haczin hangi mala konulduğunu kontrol eder. Tereke malı ile kişisel mal ayrımı kayda dayanmalıdır. Soyadı benzerliği, sorumluluğu tek başına kurmaz. Ret kararı varsa, karar icra dosyasına sunulur. Hükmen ret iddiası varsa, aczin açık veya resmî olduğu belgelerle gösterilir. Paylaşım yapılmışsa, 681’in beş yılı ve alacaklının rızası kontrol edilir. Beş yıl, kişisel borcun zamanaşımı diye savunulmaz. Savunma, teselsülün bittiği ve kalan sorumluluğun ne olduğu şeklinde kurulur.

Örnek: alacaklı, sağ borçluya ilamsız takip açmış, ödeme emri tebliğ edilmiş, borçlu daha sonra ölmüştür. Dosya terekeye devredilir. Üç günlük talik ve mirasçıların ret süresi beklenir. Mirasçılar üç ay içinde geçerli ret yapmışsa kişisel mal haczi sınırlanır. Tereke borca batıksa tasfiye konuşulur. Ret yoksa ve süre geçmişse 599 ve 641 kişisel ve müteselsil sorumluluğu gündeme getirir. Paylaşım olmamışsa takip, 53’teki şartlarla terekeye devam eder. Mirasçıya devam, haciz veya rehnin paraya çevrilmesiyle sınırlıdır. Bu örnek, alacağın kaç yılda zamanaşımına uğrayacağını söylemez. O süre, senedin türünden okunur.

İlamlı takip ile ilamsız takip ölümden sonra nasıl ayrılır?

İlamsız takip, ödeme emriyle başlar. Borçlu bu emre itiraz etmemişse takip kesinleşebilir. Borçlu öldükten sonra ödeme emri hâlâ onun adına çıkarılırsa, tebliğ gerçekleşmiş sayılmaz. Kesinleşme de bu tebliğe bağlanamaz. İlamlı takipte ise ortada bir mahkeme veya buna denk ilam vardır. İcra emri, ilamda yazılı borçlunun ölümü üzerine terekeye veya mirasçılara yöneltilir. İlam, ölümle kendiliğinden hükümsüz olmaz. Taraf, ilamın infazı için güncellenir. Güncelleme, ilamdaki tutarı artırmaz.

İlamsız takipte itiraz, tebliğden itibaren o takip türünün süresine tabidir. Süre, ölüye yapılan geçersiz tebliğle başlamaz. Mirasçı, usulüne uygun tebliği öğrenmeden itiraz süresini kaçırmış sayılmaz. İlamlı takipte borçlunun itirazı, ilamsız takipten farklıdır. İlamın iptali veya icranın geri bırakılması, kendi şartlarıyla istenir. Ölüm, bu şartların yerine tek başına konmaz. 53’ün üç günü ve ret süresi, her iki takip türünde de tereke borcu bakımından beklemeyi konuşur. Bekleme, ilamlı icra emrini ölüye çıkarmayı haklı kılmaz.

Kambiyo senetlerine özgü takip, ilamsız takibin özel bir türüdür. Senedi imzalayan ölmüşse, imza itirazı ve borca itiraz, mirasçıya usulüne uygun tebligattan sonra ilgili sürelerde ileri sürülür. Mirasın reddi, bazı dosyalarda borca itiraz olarak nitelenebilir. Bu nitelik, her takip türünde aynı süreye bağlı değildir. Ret süresi ile itiraz süresi karıştırılırsa, biri diğerini silmiş gibi sonuç çıkar. Silme yoktur. Ret, kişisel sorumluluğu konuşur. İtiraz, takibin durması veya devamını konuşur. İkisi aynı dilekçede yan yana gelse bile hükümleri ayrıdır. Bu sayfa o dilekçenin metnini vermez.

İflas takibi, haciz takibinden ayrıdır. Terekenin iflası, mirasçıların kişisel iflası değildir. Tereke iflasına ilişkin hükümler, borçlunun tacir olması ve kanunun aradığı diğer şartlarla sınırlıdır. Her ölen borçlu için iflas isteneceği bu sayfada yazılmaz. İstenirse, 53’teki bekleme ve mirasın ret rejimi yine gözetilir. Haciz dosyasını iflasa çevirmek, alacaklının tek taraflı iradesiyle ve süre uydurarak olmaz. Görevli mahkeme ve takip şartı ayrıca gösterilir. Gösterilmeden tereke, iflas masası gibi paylaştırılmaz.

Takibin açıldığı güne göre sonuç nasıl değişir?

Aynı borç, ölümden önce açılmış bir takipte ve ölümden sonra ilk kez açılan takipte aynı sıra ile yürümez. Önce açılmış takipte ödeme emri, itiraz ve haciz kayıtları durur. Ölüm, bu kayıtları geriye dönük hükümsüz kılmaz. Sonraki işlemler 53’e göre güncellenir. Sonra açılan takipte ise başlangıç tarafı doğru kurulmalıdır. Ölü adıyla başlayan dosya, sağken başlamış dosyanın devamı gibi işlem görürse, tebligat ve haciz baştan bozulur. İki dosya birleştirilmeden önce tarihler karşılaştırılır.

Ret süresi içinde açılan takip ile süre geçtikten sonra açılan takip de ayrılır. Süre içinde açılmışsa bekleme hükmü işler. Süre geçtikten ve ret gerçekleşmeden açılmışsa, mirasçı kabulün sonuçlarıyla muhatap olabilir. Ret mahkeme kararıyla sabit olmuşsa, ret edenin kişisel malı hedef alınmaz. Resmî tasfiye kararı varsa, bireysel haciz satırı tasfiye merciine bırakılır. Tablonun her satırı, alacağın zamanaşımı yılını ayrıca söylemez. O yıl, borcun türüne bağlı olduğu için bu sayfada uydurulmaz.

Satırlar alacağın zamanaşımı yılını üretmez. Üç gün, üç ay ve beş yıllık teselsül önceki tablodadır.

İlamlı takip ile ilamsız takip ölümden sonra nasıl ayrılır?

İlamsız takip, ödeme emri ve itiraz üzerine yürür. Borçlu sağken tebliğ edilmiş ödeme emrine itiraz edilmişse, itirazın sonucu dosyada durur. Ölüm, itirazı geriye dönük kaldırmez. İtiraz edilmemiş ve süre geçmişse, takip kesinleşmiş olabilir. Kesinleşme, ölüye yeni haciz yazmak için yeterli değildir. Sonraki haciz, tereke veya sorumlu mirasçı sıfatıyla güncellenir. Güncelleme yapılmadan kesinleşmiş bakiye, kişisel maaşa yazılamaz. Ret süresi dolmamışsa kesinleşme, bekleme hükmünü de silmez.

İlamlı takip, mahkeme ilamına veya ilam niteliğindeki belgeye dayanır. Borçlu, ilamın tarafı olarak ölmüşse, icra emri ölüye çıkarılamaz. İlam, tereke borçlusu sıfatıyla mirasçılara veya terekeye yöneltilir. İlamın kesinleşmesi, 53’teki üç günü ve ret süresini kendiliğinden tüketmez. İlamlı icrada itiraz usulü, ilamsız takipten farklıdır. Fark, ölümün bekleme hükmünü kaldırmaz. Hangi takip türünün açıldığı, örnek numarasından ve dayanak belgeden okunur. Tür yanlış seçilmişse, düzeltme o türün kurallarına göre istenir.

Kambiyo senedine bağlı takip de ilamsız takibin özel bir türüdür. Senedi imzalayan ölmüşse, imza itirazı ve borç itirazı mirasçıların kendi sürelerinde ileri sürülür. Mirasçı, murisin imzasını kendi imzası gibi üstlenmiş sayılmaz. Ret etmiş mirasçı, senet borçlusu da olmaz. Ret etmemiş mirasçı, miras hükümleriyle sorumlu olabilir. Senedin cirosu, cirantayı mirasçı yapmaz. Ciranta sağsa, onun sorumluluğu kendi senedine göredir. Bu ayrım, tek bir zamanaşımı yılına bağlanmaz. Senedin türüne göre süre, ilgili kanundan okunur ve bu sayfada uydurulmaz.

İhtiyati haciz, borçlunun ölümüyle tereke malına kendiliğinden yayılmaz. Karar, sağ borçluya karşı verilmişse, infaz sırasında ölüm öğrenilince taraf güncellenir. Güncelleme olmadan mirasçının kişisel malına ihtiyati haciz uygulanmaz. Teminat ve süre, ihtiyati haciz kararının kendi hükmündedir. Bu sayfa o süreyi, bütün alacaklar için ortak bir yıl diye yazmaz. Kararın infaz edildiği mal, tereke malı mı kişisel mal mı diye ayrılır. Ayrım yapılmadan satış istenemez.

Bir mirasçının ödemesi diğerlerini nasıl etkiler?

Müteselsil sorumlulukta alacaklı, borcun tamamını koşulları oluşan mirasçılardan birinden isteyebilir. O mirasçı öderse, alacaklının diğerlerinden aynı tutarı bir daha istemesi mükerrer tahsilattır. Ödeyen mirasçı, iç ilişkide diğer mirasçılara rücu edebilir. Rücu, alacaklının icra dosyasının devamı değildir. Pay oranı, rücuda esas alınabilir. Alacaklıya karşı pay, 641 dururken borcu bölmez. Bölme, paylaşım ve 681’deki rıza şartıyla konuşulur. Ödeyen kişi, rücu için alacaklıya ait haczi kendiliğinden devralmış sayılmaz.

Kısmi ödeme, hangi mirasçıdan ve hangi tereke malından geldiyse dekontta yazılır. Yazılmazsa, bakiye bütün mirasçılarda duruyormuş gibi ikinci haciz doğabilir. İkinci haciz, tahsil edilen tutar düşülmeden istenemez. Düşüm, ret eden mirasçıyı yeniden borçlu yapmaz. Ret edenin malına yanlışlıkla gelen haciz, ödeyen mirasçının rücu hakkıyla açıklanamaz. Haciz kaldırılır. Kaldırma, tereke malındaki geçerli haczi de kaldırmaz. İki malın kaydı ayrı tutulur.

Alacaklı, mirasçılardan biriyle sulh olup borcu bölmeyi kabul etmişse, 681’deki rıza tartışması doğar. Örtülü rıza, her taksitte var sayılmaz. Sulh metninde diğer mirasçıların borçtan kurtulduğu yazılıysa, teselsül o ölçüde sona ermiş olabilir. Yazılmamışsa, ödeyenin taksiti yalnız kendi iç payına sayılır ve teselsül bakiyede sürebilir. Beş yıllık teselsül süresi, sulhle kendiliğinden yeniden başlamaz. Başlangıç, paylaşma veya sonraki muacceliyettir. Sulh tarihi, bu başlangıcın yerine tek başına konmaz. Alacağın kendi zamanaşımı da ayrıca işler.

Sık karışan işlemler hangileridir?

Ölü adına yeni takip açmak, borcu silmekle aynı şey değildir. Birincisi usul hataları, ikincisi alacağın akıbetidir. Üç günü, ret süresinin tamamı sanmak, erken haciz doğurur. Ret süresini, alacağın zamanaşımı sanmak, borcu üç ayda düşmüş gibi göstermek olur. 681’in beş yılını, her borcun zamanaşımı sanmak da aynı karışıklıktır. Beş yıl teselsülü bitirir. Alacağın kendi süresi ayrıca dolar veya dolmaz. Kefilin takibini, asıl borçlunun ölümü yüzünden üç ay durdurmak, 53’ü kefile taşır. Taşıma, kefil ölmemişse kanunda yoktur.

Veraset belgesindeki payı, borcun bölünmüş hali sanmak, 641’i atlar. Paylaşım yokken her mirasçıdan yalnız payı kadar istemek, müteselsil sorumluluğu daraltır. Paylaşım varken alacaklı rıza göstermeden borcun bölündüğünü varsaymak, 681’i atlar. Resmî tasfiye kararını görmezden gelerek kişisel hacze devam etmek, tasfiye düzenini bozar. Tereke hesabını mirasçının maaşı sanmak, yanlış mal haczi doğurur. Bu hataların ortak sonucu, doğru taraf ve doğru mal bulunmadan tahsilata geçmektir.

Dilekçe şablonu, bu ayrımların yerine geçmez. Her dosyada ölüm tarihi, takip tarihi, öğrenme tarihi, ret belgesi, paylaşım tarihi ve alacağın türü ayrı sütunlarda durmalıdır. Sütunlardan biri boşsa, o boşluk tek bir yıl sayısıyla doldurulmaz. Boşluk, belgeden tamamlanır. Belge yoksa ilgili süre işletilemez. Bu yazı, tamamlanmamış süre için yıl uydurmaz. Kilitli süreler, 53’ün üç günü, 606’nın üç ayı ve 681’in teselsüle ilişkin beş yılıdır. Bunların dışında alacağa özgü zamanaşımı yılı yazılmamıştır.

İlgili taslaklar: Borçlu Ölen Kişinin Borcunu Kim Öder?  - 2026 · Ölen Kişinin Borçları Mirasçılara Kalır mı? · Reddi Miras Nasıl Yapılır? · Tereke Nedir? Tüm Detaylar - 2026