Boşanma Davası Açılması ve Sonuçları: Hüküm Ne Değiştirir?

Evlilik ne zaman biter, nüfus ne zaman değişir?

Boşanma, inşaî bir hükümdür: evliliği mahkeme kararıyla sona erdirir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 108. maddesine göre inşaî hüküm, kanunda aksi yazılmadıkça geçmişe etkili değildir. Evlilik, tefhim gününde değil kesinleşme gününde biter. Kesinleşme şerhi olmadan nüfus müdürlüğü aile kütüğünü ‘bekâr’ yazmaz; tapu ve miras işlemleri de evliliği duruyor sayar.

İstinaf süresi iki haftadır. Süre, ilamın usulen tebliğiyle başlar (HMK 345). Yüzüne tefhim, gerekçeli kararın tebliğinin yerini tutmaz. Süre içinde istinaf edilmezse veya taraflar süresi içinde feragat ederse hüküm kesinleşir. Kesinleşen karar, mahkemece nüfus idaresine bildirilir. ‘Karar çıktı, yarın evlenebilirim’ cümlesi, şerh ve varsa kadının üçyüz günlük bekleme süresi (TMK 132) okunmadan kurulmaz. Bekleme süresi doğumla biter; gebe olunmadığı anlaşılırsa veya eski eşler yeniden birbirleriyle evlenecekse mahkeme süreyi kaldırabilir.

Örnek: 3 Şubat 2026’da tefhim edilen hüküm, 18 Şubat’ta tebliğ edilmiştir. İstinaf yoksa iki hafta dolunca kesinleşme işler. 18 Şubat akşamı nüfus kaydı henüz evli durur. Feragat dilekçesi süreyi kısaltır; istinaf dilekçesi ise hükmü kesinleşmeden tutar. İstinaf veya temyiz sonucu ayrı bir hükümdür; ilk derece tefhimi tek başına nüfusu değiştirmez.

Tedbir nafakası ve çocukla kişisel ilişki, esas hükümden önce kurulabilir; bunlar evliliği bitirmez.

Türk Medeni Kanunu’nun 173. maddesi açıktır. Boşanma hâlinde kadın, evlenme ile kazandığı kişisel durumunu korur; ancak evlenmeden önceki soyadını yeniden alır. Evlenmeden önce dul idiyse hâkimden bekârlık soyadını taşıma izni isteyebilir. Boşandığı kocasının soyadını kullanmakta menfaati bulunduğu ve bunun kocaya bir zarar vermeyeceği ispatlanırsa, istem üzerine hâkim izin verir. Koca, koşullar değişirse iznin kaldırılmasını isteyebilir.

İzin, protokole veya dilekçeye yazılmazsa nüfus kural olan işlemi yapar: önceki soyad. Yazılmış izin, hâkim uygun bulmazsa hükümde yer almaz. Çocuğun soyadı, kadının soyadından ayrı okunur; velayet düzenlemesi çocuğun soyadını kendiliğinden değiştirmez. Evlilik sürerken soyadı (eski 187. madde) bu sayfanın konusu değildir; o hüküm Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir. Buradaki soru, boşanma hükmünün kesinleşmesinden sonraki soyadıdır.

Varsayalım kadın evlilik soyadını meslekî belgelerde kullanmaktadır ve koca buna itiraz etmemiştir. Menfaat ve zarar yokluğu ispatlanırsa 173/2 izni konuşulur. Aynı dosyada istem yoksa nüfus, kesinleşmeyle önceki soyadı yazar. Soyadının sonradan ayrıca değiştirilmesi, nüfus davasıdır; boşanma hükmünü geri almaz.

Nafaka hükmü tedbir, yoksulluk ve iştiraki nasıl ayırır?

Dava sürerken TMK 169, eşlerin barınması, geçimi ve çocukların bakımı için geçici önlemleri hâkimin resen alacağını yazar. Tedbir nafakası evlilik dururken işler; boşanma değildir. Esas hükümdeki yoksulluk nafakası TMK 175’tedir: boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla, diğer taraftan malî gücü oranında nafaka isteyebilir. Yükümlünün kusuru aranmaz. İştirak nafakası çocuğun bakım ve eğitim giderine katılmadır (TMK 182); kusur hesabından bağımsız, çocuğun ihtiyacına bağlıdır.

175. maddedeki ‘süresiz olarak’ ibaresi, Anayasa Mahkemesinin 4 Haziran 2026 tarihli ve E. 2025/156, K. 2026/131 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. İptalin yürürlüğü, Resmî Gazete yayımından dokuz ay sonraya, 30 Haziran 2027’ye bırakılmıştır. 7 Ekim 2026 itibarıyla metindeki ‘süresiz’ ibaresi henüz yürürlükte okunur; 30 Haziran 2027’den sonra o ibare uygulanmaz. Yeni sürenin ne olacağı kanun koyucunun doldurmasına bağlıdır; bu sayfa tahmini süre yazmaz. TMK 176, irat biçimindeki yoksulluk nafakasının yeniden evlenme veya ölümle kendiliğinden kalkacağını; fiilen evliymiş gibi yaşama, yoksulluğun kalkması veya haysiyetsiz hayat sürme hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılabileceğini yazar. Artırım ve indirim, malî durum değişince ayrıca istenir.

Hükümde nafaka yazılmamışsa, boşanmadan sonra nafaka davası TMK 177’ye göre nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir. Evliliğin boşanma ile sona ermesinden doğan dava hakları, kesinleşmenin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK 178). İştirak nafakası çocuğun erginliğine kadar bakım ilişkisinden okunur; 178’deki bir yıllık süre, her nafaka türüne aynı kalıpla yapıştırılmaz.

TMK 175’teki ‘süresiz’ ibaresinin iptali 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girer. Tutar, tarife veya asgari ücret cetveli değildir; somut dosyadaki malî güçtür.

Velayet ve kişisel ilişki hükümde nasıl durur?

Evlilik devam ederken ana ve baba velayeti birlikte kullanır (TMK 336). Boşanmada velayet, çocuk kendisine bırakılan tarafa aittir. Mahkeme, olanak bulundukça ana ve babayı dinledikten sonra hakları ve kişisel ilişkiyi düzenler (TMK 182). ‘Anneye otomatik velayet’ veya ‘belli yaşa kadar anne’ kuralı kanunda yoktur. Velayeti almayan eşin kişisel ilişkisi, çocuğun sağlık, eğitim ve ahlâk bakımından yararına göre kurulur. Aynı eş, bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılır.

Hâkim, kişisel ilişki gereklerinin yerine getirilmemesi hâlinde velayetin değiştirilebileceğini kararda ihtar eder (182/2, 7343 sayılı Kanun). Bu ihtar, velayetin o gün el değiştirdiği anlamına gelmez. Durum değişirse TMK 183, yeni olgulara göre önlem alınacağını yazar. Sosyal inceleme raporu çekişmeli dosyada sık istenir; rapor, hâkimin yerine geçmez. Ortak velayet, bu yazının ansiklopedisi değildir; hükümde açıkça kurulmuşsa okunur, kurulmamışsa 336’daki kural işler.

Örnek: velayet annede, her ayın birinci ve üçüncü hafta sonu babada, iştirak nafakası belirli aylık tutarda yazılmıştır. Kesinleşince bu düzen icraya konu olabilir. Baba çocuğu ‘ben de veliyim’ diye okuldan alıp başka ile götürürse hükme aykırılık ve çocuk hukuku riski doğar; o risk ayrı yazının konusudur. Bu sayfanın verdiği cevap, velayetin hükümle kurulduğu ve kesinleşmeden nüfus kaydındaki ‘anne-baba birlikte velayet’ görünümünün evliliği bitirmeye yetmediğidir.

Mirasçılık boşanma hükmüyle ne olur?

TMK 181: boşanan eşler, bu sıfatla birbirlerinin yasal mirasçısı olamazlar. Boşanmadan önce yapılmış ölüme bağlı tasarruflarla kendilerine sağlanan hakları, aksi tasarruftan anlaşılmadıkça kaybederler. Kesinleşmeden ölen eşin mirasında sağ kalan hâlâ eş sıfatıyla yasal mirasçı olabilir; çünkü evlilik henüz bitmemiştir. Bu, boşanmayı ‘ölümle hallolmuş’ saymaz; tereke ayrı okunur.

Dava devam ederken ölen eşin mirasçılarından biri davaya devam eder ve diğer eşin kusuru ispatlanırsa, 181’in birinci fıkrası yine uygulanır (181/2, 6217 sayılı Kanun). Kusur ispatlanmazsa sağ kalan, eş sıfatındaki yasal mirasçılığı yitirmeyebilir. Bu fıkra, boşanma hükmünün yerine geçmez; ölümle evlilik zaten sona ermiştir, tartışılan miras sonucudur.

Vasiyetnamede ismen yazılmış pay, ‘aksi tasarruftan anlaşılmadıkça’ kaybedilir. Boşandıktan sonra yeni vasiyet, eski eşe pay bırakabilir; 181 bunu yasaklamaz. Yasaklanan, boşanan eşin kendiliğinden yasal mirasçı kalmasıdır. Saklı pay ve tenkis, miras yazılarındadır.

Tazminat, mal rejimi ve icra bu hükümle bitmiş midir?

TMK 174, mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu tarafa maddî tazminat; kişilik hakkı saldırıya uğrayan tarafa manevî tazminat imkânı açar. Her boşanan eşe yazılmaz. Manevî tazminat irat biçiminde ödenemez (TMK 176). Hükümde istenmemiş tazminat, 178’deki bir yıllık süre içinde ayrı dava konusu olabilir; süre kesinleşmeden işlemez.

Mal rejiminin tasfiyesi TMK 179’a göre eşlerin bağlı olduğu rejime tabidir. Anlaşmalı protokole yazılan ev eşyası o hükümle bağlar. Edinilmiş malların tasfiyesi, katılma alacağı, tapu ve ziynet çoğu dosyada ayrı iş veya davadır. Boşanma hükmü, tapudaki konutu kendiliğinden diğer eşe geçirmez. Aile konutu şerhi ve sağ kalan eşe özgülleme ayrı yazılardadır.

Kesinleşen nafaka, velayet ve kişisel ilişki ilamı icraya konabilir. Nüfus bildirimi mahkemenin işidir; kişi ‘ben götüreyim’ diye şerhi hızlandıramaz, gecikmede yazı işleri ve nüfus idaresi konuşulur. İstinaf, hükmü kesinleşmeden tutar; tedbirler kural olarak istinaf incelemesinde de ayakta kalabilir. Bu yazı istinaf dilekçesi şablonu vermez.

Hüküm reddedilirse veya ayrılığa çevrilirse ne kalır?

Boşanma sebebi ispatlanmazsa dava reddedilir. Evlilik sürer. Reddin kesinleşmesinden başlayarak bir yıl ortak hayat kurulamazsa TMK 166/4 imkânı açılabilir; bu, anlaşmalı boşanma değildir. Usulden ret ile esastan ret ayrıdır: birincisi dilekçe veya dava şartı noksanına bağlı olabilir, ikincisi sebebin ispat edilemediğini söyler.

Dava boşanmaya ilişkinse, ortak hayatın yeniden kurulması olasılığı varsa hâkim ayrılığa karar verebilir (TMK 170). Ayrılık bir ila üç yıl sürer; süre kesinleşmeyle başlar (TMK 171). Süre bitince ayrılık kendiliğinden biter; ortak hayat kurulmamışsa eşler boşanma davası açabilir (TMK 172). Ayrılık, soyadı ve yasal mirasçılıkta boşanma hükmü gibi işlemez.

Feragat, kesinleşmeden önce davayı düşürür; evlilik sürer. Kesinleştikten sonra ‘vazgeçtim’ evliliği geri getirmez. Sulh ve kabul, fer’î sonuçları da hâkimin onayına bağlıdır (TMK 184/5). Onaysız ev içi anlaşma, nüfusu ve mirası değiştirmez. Bu sınır, açılış dilekçesinin nasıl yazılacağından ayrıdır.

Bekleme süresi evliliği uzatır mı?

TMK 132, evliliği sona eren kadının üçyüz gün geçmedikçe yeniden evlenemeyeceğini yazar. Süre, boşanma hükmünün kesinleşmesiyle başlar. Süre dolmadan nüfus kaydının bekâr görünmesi, evlenme izni doğurmaz. Bekleme, boşanmayı geri almaz ve nafakayı durdurmaz. Amacı, doğacak çocuğun soybağında karışıklığı önlemektir. Erkek için aynı bekleme kanunda yoktur.

Süre, kadının doğum yapmasıyla biter. Gebe olmadığı anlaşılırsa veya eski eşler yeniden birbirleriyle evlenecekse mahkeme süreyi kaldırabilir. Kaldırma kararı, boşanma hükmünün yerine geçmez. Ayrı bir istemdir. Bu sayfa o istemin dilekçe örneğini vermez. Tıbbi raporun hangi kuruldan alınacağı, işlem günündeki uygulamaya bırakılır. Raporun adı uydurulmaz.

Üçyüz gün, takvim günüdür. Kesinleşme gününün sayımı, nüfus idarelerinin işlediği şerh tarihinden ayrı kontrol edilir. Şerh geç işlenmişse süre, şerhin işlendiği gün değil, hükmün kesinleştiği günden okunur. Erken evlenme başvurusu reddedilir. Ret, idari işlemdir. Bu rehber ret tutanağı örneği basmaz.

Soyadı izni sonradan kalkar mı?

TMK 173/2, boşanılan eşin soyadını kullanma iznini menfaat ve diğer eşe zarar vermeme şartına bağlar. İzin hükümde kurulmuşsa kadın o soyadı taşır. Koşullar değişirse diğer eş, iznin kaldırılmasını isteyebilir. Kaldırma, boşanmayı ortadan kaldırmaz. Yalnız soyadı hükmünü değiştirir. Çocukların soyadı, annenin bu iznine bağlı olarak kendiliğinden değişmez.

İzin hiç istenmemişse nüfus, kesinleşmeyle önceki soyadı yazar. Kadın sonradan aynı izni ayrı bir davada isteyebilir. O dava, boşanma hükmünün kesinleşmesini geri almaz ve evliliği canlandırmaz. Menfaat, meslekî kullanım veya benzeri somut olguyla gösterilir. Salt alışkanlık, her dosyada yeterli sayılmaz. Bu sayfa meslek listesi ve izin metni örneği vermez.

Evlilik sürerken soyadına ilişkin eski hüküm, Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir. O iptal, boşanma sonrası 173. maddeyi silmez. Bu yazının konusu, kesinleşen boşanma hükmünün soyada etkisidir. Evlilik içindeki soyadı uyuşmazlığı ayrı başlıktır. İkisini aynı sonuç cümlesine bağlamak, iptal kararının kapsamını aşar.

Yoksulluk nafakası hangi şartla doğar?

TMK 175, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek tarafın, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla nafaka isteyebileceğini yazar. Yükümlünün kusuru aranmaz. İsteyen, yoksulluğa düşeceğini ve kusurunun daha ağır olmadığını gösterir. Her boşanan eş nafaka alacaklısı değildir. Geliri yoksulluk eşiğinin üstündeyse istem reddedilebilir. Eşiğin lira tutarı bu sayfada yoktur. Eşik, somut dosyadaki geçim olgularıyla kurulur.

175. maddedeki süresiz ibaresi, Anayasa Mahkemesinin 4 Haziran 2026 tarihli ve E. 2025/156, K. 2026/131 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. İptalin yürürlüğü, Resmî Gazete yayımından dokuz ay sonraya, 30 Haziran 2027’ye bırakılmıştır. 7 Ekim 2026 itibarıyla metindeki süresiz ibaresi henüz yürürlükte okunur. 30 Haziran 2027’den sonra o ibare uygulanmaz. Yeni sürenin ne olacağı kanun koyucunun doldurmasına bağlıdır. Bu sayfa tahmini süre yazmaz. Yürürlük cümlesi denetim gerektirir.

TMK 176, irat biçimindeki yoksulluk nafakasının yeniden evlenme veya ölümle kendiliğinden kalkacağını yazar. Fiilen evliymiş gibi yaşama, yoksulluğun kalkması veya haysiyetsiz hayat sürme hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılabilir. Artırım ve indirim, tarafların malî durumu değişince ayrıca istenir. Artırım davasının şartları ayrı yazıdadır. Burada yalnız hükmün kurduğu nafakanın nasıl sona ereceği durur.

İştirak nafakası erginlikte biter mi?

İştirak nafakası, velayet kendisine verilmeyen eşin, çocuğun bakım ve eğitim giderine katılmasıdır. TMK 182, kusurdan bağımsız, çocuğun ihtiyacına bağlı bir katılım öngörür. Katılım, yoksulluk nafakasının küçük hâli değildir. Alacaklı çocuğun yararınadır. Ödeme çoğu hükümde velayet kendisinde olan ebeveyne yazılır. Yazılış, paranın o ebeveynin serbest geliri olduğu anlamına gelmez.

Çocuk ergin olunca velayet sona erer. Ergin çocuğun eğitimi sürüyorsa bakım yükümlülüğü TMK 328 çerçevesinde ayrıca okunabilir. 328, iştirak nafakasının otomatik yeni adı değildir. Şartları ve süresi farklı tartışılır. Bu sayfa ergin çocuk için tek bir bitiş günü kilitler ve denetim gerektirir. Hükümde ‘eğitimi bitene kadar’ yazıyorsa o cümle, somut eğitim olgusuyla uygulanır.

İştirak nafakasının artırılması, çocuğun ihtiyacı ve yükümlünün gücü değişince istenir. Artırım, boşanma hükmünü yeniden kurmaz. Önceki hüküm ayakta kalır; miktar değişir. Miktarın 2026 lirası bu rehberde yoktur. Çocuğun yararı, ebeveynin kusur sırasından önce gelir. Kusuru ağır eş de, gücü oranında katılmak zorunda kalabilir.

Velayet hükmü sonradan değişir mi?

TMK 183, durum değişirse velayet ve kişisel ilişkinin yeni olgulara göre yeniden düzenleneceğini yazar. Değişiklik davası, boşanmanın iptali değildir. Evlilik bittiği yerde kalır. Değişen, çocuğun kiminle kalacağı veya görüşün nasıl işleyeceğidir. Yeni olgu, eğitim, sağlık, ihmal veya yerleşim değişikliği olabilir. Salt memnuniyetsizlik, her dosyada değişiklik sebebi sayılmaz.

Hâkim, kişisel ilişki gereklerinin yerine getirilmemesi hâlinde velayetin değiştirilebileceğini kararda ihtar eder. İhtar, ihlalin ilk gününde velayeti kendiliğinden devretmez. Devir, yeni bir kararla olur. İhlalin icrası ayrıdır. Çocuğun teslimi için ilam icraya konabilir. İcra işlemi, velayeti o gün değiştirmez. Bu sayfa teslim tutanağı örneği vermez.

Ortak velayet, hükümde açıkça kurulmuşsa o kuruluma göre okunur. Kurulmamışsa boşanmayla velayet, çocuk kendisine bırakılan taraftadır. TMK 336’daki birlikte kullanma, evlilik sürerken işler. Boşanma hükmü bu birlikte kullanımı, aksi yazılmadıkça sona erdirir. Aksi yazılmamış bir ilamda her iki ebeveynin de veli kaldığı söylenemez.

Protokol hükümde neyi bağlar?

Anlaşmalı boşanmada eşlerin protokolü, hâkim onaylarsa hükmün parçası olur. Onaylanmayan protokol, nüfusu ve mirası değiştirmez. Onaylanan protokoldeki nafaka, velayet ve mal paylaşımı cümleleri, çekişmeli davadaki hüküm fıkraları gibi sonuç doğurur. Protokolün nasıl yazılacağı ayrı rehberdedir. Bu sayfa protokol örneği basmaz.

Protokolde yazılmayan konu, hükümle kapanmış sayılmaz. Ziynet, katılma alacağı veya tapu devri protokole girmemişse TMK 179 çerçevesinde ayrıca durabilir. Giren konu, kesinleşme ile bağlar. Sonradan ‘o maddeyi istemiyordum’ demek, onaylanmış ve kesinleşmiş hükmü kendiliğinden düşürmez. İrade sakatlığı iddiası, kendi şartlarında ayrıca açılır.

Çekişmeli davada da taraflar bir kısmı sulh edebilir. Sulh, hâkimin fer’î sonuçları onayına bağlıdır. Onaysız sulh, çocuğun velayetini ve soyadını değiştirmez. Para kalemi üzerindeki sulh, statü kalemine yayılmaz. Hüküm fıkrasında hangi kalemin sulhle kapandığı açık yazılmalıdır. Açık yazılmayan yayılma, bu sayfada varsayılmaz.

Mal rejimi boşanma fıkrasıyla biter mi?

TMK 179, mal rejiminin tasfiyesini eşlerin bağlı olduğu rejime bırakır. Edinilmiş mallara katılma rejiminde katılma alacağı, artık değere ve denkleştirmeye bağlıdır. Boşanma hükmü, bu hesabı yapmadan tapuyu diğer eşe geçirmez. Tapu devri, hükümde veya protokolde açıkça yazılmışsa o yazıya göre istenir. Yazılmamışsa ayrı dava veya icra konusu ayrıca kurulur.

Ziynet, kişisel mal veya edinilmiş mal olabilir. Niteliği, kimden kaldığı ve ne için alındığıyla okunur. Her ziynet kadına aittir diye kilitli bir kural bu sayfada yoktur. Kuralın somut eşya için nasıl işlediği denetim gerektirir. Boşanma ilamında ziynet yazılmamışsa o eşya hükmün fer’i sayılmaz. İsteme süresi, boşanmadan doğan dava hakları için TMK 178’deki bir yılla ilişkilendirilir. Her eşya alacağına aynı sürenin yapışıp yapışmayacağı dosyaya bırakılır.

Aile konutu şerhi ve sağ kalan eşe özgülleme, boşanma hükmünün otomatik sonucu değildir. Boşanma kesinleşince eş sıfatı biter. Şerhin akıbeti, şerhin dayandığı hükümle ayrıca okunur. Konutun tahliyesi, nafaka veya velayet fıkrasından kendiliğinden çıkmaz. Tahliye, ayrı bir edim olarak hükümde varsa icraya konabilir.

Tazminat her boşanmada yazılır mı?

TMK 174, mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu tarafa maddî tazminat imkânı tanır. Kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf manevi tazminat isteyebilir. Her iki kalem de kendiliğinden hükme girmez. İstem ve ispat aranır. Kusuru daha ağır olan taraf, bu maddenin alacaklısı olmaz. Kusur tartışması, nafaka kusurundan ayrı cümlelerle kurulabilir.

Manevi tazminat irat biçiminde ödenemez. TMK 176 bu yasağı yazar. Maddî tazminat irat biçiminde kararlaştırılabilir. İrat, yoksulluk nafakasıyla aynı şey değildir. Biri menfaat kaybının giderimi, diğeri yoksulluğa düşmenin karşılığıdır. İkisi aynı ilamda yan yana durabilir. Tutar bu sayfada örneklenmez.

Hükümde istenmemiş tazminat, TMK 178’deki bir yıllık süre içinde ayrı dava konusu olabilir. Süre, boşanma hükmünün kesinleşmesinden önce işlemez. Kesinleşme günü atlanırsa hak düşebilir. Bu bir yıl, iştirak nafakasının her artırımına aynı kalıpla yapıştırılmaz. Yapıştırılmayan süreler denetim gerektirir. Dava dilekçesi örneği bu yazıda yoktur.

Hüküm bozulursa sonuçlar geri döner mi?

İstinaf veya temyiz, boşanma hükmünü kaldırırsa evlilik kesinleşmiş sayılmaz. Nüfusa işlenmiş bir bekâr kaydı varsa mahkemenin yeni bildirimiyle düzeltilir. Düzeltme, kişilerin kendi beyanıyla yapılamaz. Bozulan hükümle kurulan nafaka ve velayet de, bozma kararının kapsamına göre etkisini yitirir. Bozma, her kalemi aynı cümleyle silmeyebilir. Kalem kalem okunur. Bu sayfa bozma dilekçesi örneği vermez. Erken işlenmiş kayıt, evliliği bitirmiş sayılmaz.

Kesinleşmeden önce yapılan nüfus işlemi, hükmün henüz doğmamış sonucunu erken yazmış olur. Tapu ve miras işlemlerinde de aynı erkenlik geçersiz sonuç üretir. İşlem yapan idare, kesinleşme şerhini aramalıdır. Şerh yokken işlem yapılmışsa düzeltme, işlemi yapan birimden istenir. İstemin metni bu rehberde form olarak basılmaz. Form basmamak, düzeltmenin mümkün olmadığı anlamına gelmez.

Kısmen bozma mümkündür. Boşanma onanıp nafaka bozulursa evlilik sona ermiş, nafaka miktarı ise yeni hükme kalmış olur. Bu ayrım, ilamın hangi bendinin bozulduğuna bağlıdır. Bend görülmeden her şeyin eski hâle döndüğü söylenemez. Eşler, bozulan kalem için yeniden yargılamayı bekler. Bekleme, onanan kalemin sonucunu durdurmaz. Onanan boşanma, nüfus ve miras sonuçlarını kesinleşmeyle doğurur.

Birikmiş nafaka ile gelecek nafaka

Hükümde aylık nafaka yazılmışsa her ay ayrı bir alacak doğar. Ödenmeyen aylar birikir. Birikmiş aylar, ilamlı icrada istenebilir. Gelecek aylar, vadesi geldikçe işler. İcra dairesi, hükümde yazılmayan ayları kendiliğinden artıramaz. Artırım, yeni bir mahkeme kararıdır. Bu rehber birikmiş ay sayısı için örnek lira kurmaz. Kurulan nafaka, hükmün fer’i olarak okunur; yeni bir sözleşme değildir.

Tedbir nafakası, esas hüküm kurulana kadar işleyen geçici kalemdir. Esas hüküm yoksulluk veya iştirak nafakası kurmuşsa tedbirin yerini o kalem alır. Kurulmamışsa tedbirin hangi gün sona ereceği, ara karar ve esas hüküm birlikte okunur. Okunmadan tedbirin kesinleşmeyle sonsuza kadar sürdüğü söylenemez. Geçici kalem, evliliği de uzatmaz. Evlilik, esas hükmün kesinleşmesiyle biter.

Nafaka, kanunda yazılı sona erme sebepleriyle durur. Durma gününden sonraki aylar istenemez. Durma gününden önceki birikmiş ayların mirasçılara geçip geçmeyeceği kilitlenmeden bırakılır ve denetim gerektirir. Kilitlenmeyen kısım, hükmün nafaka kurduğu gerçeğini değiştirmez. İştirak ile yoksulluk nafakasının sona erme sebepleri aynı cümlede toplanmaz. Çocuğun erginliği, eşin yeniden evlenmesinden ayrı okunur.

Kişisel ilişkinin ihlali velayeti kendiliğinden değiştirir mi?

Hükümde yazılan görüş günleri, kişisel ilişkinin içeriğidir. Günlere uyulmaması, hükme aykırılıktır. Aykırılık, ihtarda belirtildiği gibi velayetin değiştirilmesini gündeme getirebilir. Gündeme gelmek, o gün velayetin el değiştirmesi değildir. Değiştirme yeni kararla olur. Yeni karar da kesinleşmeden nüfus kaydındaki velayet görünümü kendiliğinden dönmez. İhtar, ihtarın yazıldığı gün velayeti devretmez.

Çocuğun teslimi için ilam icraya konabilir. İcra, çocuğu hükümdeki düzene göre diğer ebeveyne bırakmayı sağlar. Bırakma, velayetin devri değildir. Velayet kimdeyse çocuğun yerleşimi kural olarak oradadır. Kişisel ilişki, yerleşimi kalıcı olarak karşı tarafa taşımaz. Taşıyan davranış, hükme aykırı olabilir ve ayrıca değerlendirilir. Değerlendirme, boşanma hükmünü geri almaz.

Çocuğun görüşü, yaşı ve olgunluğu ölçüsünde dikkate alınır. Dikkate almak, çocuğun her isteğinin hükmü değiştireceği anlamına gelmez. Hâkim, yararı sosyal inceleme ve dosyadaki olguyla birlikte okur. Rapor, hâkimin yerine geçmez. Bu sayfa görüşme takvimi örneği ve teslim tutanağı basmaz. Takvim, hüküm fıkrasında yazılı günlerden ibarettir.

Kusur hangi sonucu etkiler, hangisini etkilemez?

Boşanma sebebinin ispatı, evliliğin sona ermesi içindir. Sebep ispatlanırsa kusurun ağırlığı, yoksulluk nafakasında ve maddî ile manevî tazminatta ayrıca okunur. İştirak nafakasında çocuğun ihtiyacı öndedir. Eşin kusuru, çocuğun giderine katılmayı kendiliğinden kaldırmaz. Velayette de kusur, çocuğun yararının yerine geçmez. Kusurlu eşe velayet verilemeyeceği şeklinde kilitli bir cümle kanunda yoktur. Yarar, somut olguyla kurulur.

Eşit kusur, her iki tarafın da tazminat isteyemeyeceği sonucunu her dosyada doğurmaz. 174. madde, kusursuz veya daha az kusurlu tarafı yazar. Eşit kusurda daha az kusurlu taraf bulunmayabilir. Bu hâlde maddî tazminat şartı oluşmayabilir. Oluşup oluşmadığı, gerekçedeki kusur anlatımından okunur. Gerekçe görülmeden eşit kusur ilanı yapılmaz. İlan, hüküm fıkrasındaki tazminat cümlesine bakılarak doğrulanır.

Anlaşmalı boşanmada kusur tartışması, çekişmeli davadaki gibi kurulmayabilir. Hâkim, protokolü ve iradeyi denetler. Denetim, protokoldeki nafaka ve velayeti onaylamayı reddedebilir. Ret, evliliği bitirmez. Eşler çekişmeli usule dönebilir veya protokolü düzeltebilir. Düzeltmenin nasıl yazılacağı ayrı rehberdedir. Burada yalnız onayın sonucu anlatılır. Onaysız metin, nüfusu değiştirmez.

Miras ve tapu kesinleşmeyi neden bekler?

TMK 181, boşanan eşlerin bu sıfatla birbirlerinin yasal mirasçısı olamayacağını kesinleşen boşanmaya bağlar. Kesinleşmeden ölen eşin mirasında sağ kalan, evlilik sürdüğü için eş sıfatıyla yasal mirasçı olabilir. Bu sonuç, boşanmayı ölümle tamamlanmış saymaz. Tereke ayrı işlenir. Mirasçılık belgesi, nüfustaki evli kaydına göre düzenlenir. Kayıt henüz evliyse belge de o sıfatı yazar. Tefhim günü belgeyi bekâr sıfatına çevirmez.

Tapuda eş sıfatıyla işlem, kesinleşme şerhi gelmeden bekâr işlemine çevrilmez. Aile konutu şerhinin terkini, şerhi koyan sebebin kalkmasına bağlıdır. Boşanma tek başına, hükümde yazılmayan bir taşınmazı diğer eşe devretmez. Devir, mal rejimi tasfiyesinin veya protokolün ayrı sonucudur. Sonuç yazılmamışsa tapu müdürlüğü devri kendiliğinden yapmaz. Kendiliğinden devir varsayılmaz.

Ölüme bağlı tasarrufta boşanılan eşe bırakılan hak, aksi tasarruftan anlaşılmadıkça kaybedilir. Kayıp, boşanma kesinleşince doğar. Kesinleşmeden önceki vasiyet, evlilik sürüyormuş gibi okunabilir. Yeni bir vasiyet, eski eşe pay bırakabilir. 181 bunu yasaklamaz. Yasaklanan, kendiliğinden yasal mirasçı kalmaktır. Saklı pay ve tenkis ayrı yazılardadır. Bu sayfa vasiyet örneği basmaz.

Çocuğun yerleşimi hükümden nasıl okunur?

Velayet kendisinde olan ebeveyn, çocuğun günlük bakımını üstlenir. Yerleşim değişikliği, kişisel ilişkiyi fiilen imkânsız hâle getiriyorsa diğer ebeveyn tedbir veya velayetin değiştirilmesini isteyebilir. İstem, boşanma hükmünü geri almaz. Çocuğun yararı, taşınmanın sebebine ve görüş düzeninin korunup korunamadığına bakılarak değerlendirilir. Her taşınma ihlal sayılmaz. İhlal, hükümdeki görüş düzeninin bilerek kapatılmasıyla ayrılır.

Çocuğun yurt dışına götürülmesi, hükümde açıkça serbest bırakılmamışsa kişisel ilişkiyi ve velayeti ciddi biçimde etkiler. Uluslararası çocuk hükümlerinin ayrıntısı bu sayfanın ansiklopedisi değildir. Burada söylenen, boşanma ilamının yerleşim ve velayet fıkrasının, çocuğu izinsiz başka ülkeye taşıma izni vermediğidir. İzin, fıkrada veya sonraki kararda ayrıca aranır. Aranmayan izin varsayılmaz.

Pasaport ve okul kaydı, velayet hükmüne göre işler. Velayeti olmayan ebeveyn, tek başına bu kayıtları değiştirme yetkisini hükümden alamaz. Kurum, kesinleşmiş ilamı ister. Kesinleşmemiş tefhim, okul ve nüfus işlemi için yeterli değildir. Bu sınır, açılış evrakının listesi değildir. Liste, ilgili kurumun kendi duyurusundadır. Duyuru, bu rehberde kopyalanmaz.

Kesinleşen hüküm hangi sicilleri etkiler?

Boşanma hükmü kesinleşince mahkeme, nüfus idaresine bildirim yapar. Bildirim, medeni hâli değiştirir. Bildirim gecikirse kayıt bir süre daha evli görünebilir. Gecikme, evliliği uzatmaz. Hukuken evlilik, kesinleşme gününde bitmiştir. Sicilin geç işlemesi, miras ve yeniden evlenme bakımından ayrıca açıklanır. Yeniden evlenme, kadında bekleme süresi ayrıca dolmadan yapılamaz. Erkek için aynı bekleme yoktur. Bu fark, hükmün her iki eşe aynı gün boşanma sonucu doğurmadığı anlamına gelmez. Sonuç aynı gündür. Evlenme engeli ayrıca okunur.

Sosyal güvenlik, banka ve vergi kayıtları nüfus kaydını kendiliğinden izlemeyebilir. Eş, kesinleşmiş ilamı ilgili kuruma sunar. Sunum, yeni bir dava değildir. Kurum, ilamın kapsamı dışında bir statü yaratamaz. Sağlık güvencesi ve bakmakla yükümlü olunan kişi kaydı, boşanmanın fer’i olarak her kurumda aynı günde düşmeyebilir. Düşüşün şartı, o kurumun kendi mevzuatındadır. Bu sayfa kurum formlarının örneğini basmaz. Basılmayan form, hakkın olmadığı anlamına gelmez.

Soyadı değişikliği de nüfus bildiriminin parçasıdır. İzin hükümde varsa evlilik soyadı kalabilir. İzin yoksa önceki soyad yazılır. Diploma, pasaport ve meslek belgelerindeki eski soyad, nüfus düzelmeden kendiliğinden değişmiş sayılmaz. Kişi, nüfus işlemi tamamlandıktan sonra bu belgeleri yeniletmek zorunda kalabilir. Yenileme, boşanma hükmünün ikinci kez verilmesini gerektirmez. Hüküm bir kez kesinleşir. Belgeler o kesinleşmeye uyar.

Çocuğun nüfus kaydındaki velayet hanesi, hüküm kesinleşip bildirim yapılınca güncellenir. Güncellenmeden okul veya hastane, eski birlikte velayet görünümüne bakabilir. Eski görünüm, hükmü yenmez. Kurumdan kayıt düzeltmesi istenir. İstem, velayeti karşı tarafa devretmez. Devir, ancak yeni bir mahkeme kararıyla olur. Bu ayrım, uygulamada en çok karışan noktalardandır. Karışıklık, tefhim kâğıdının kesinleşme şerhi sanılmasından doğar.

Hükümde yazılmayan istek kapanmış sayılır mı?

Mahkeme, talep edilmeyen bir sonucu kendiliğinden kurmamaya özen gösterir. Velayet ve çocukla kişisel ilişki, çocuğun yararı için re’sen düzenlenebilir. Nafaka da dava sürerken geçici önlem olarak re’sen alınabilir. Buna karşılık maddî ve manevî tazminat, istenmemişse hükümde yoksa doğmuş sayılmaz. Yokluk, kesinleşmeden sonra TMK 178’deki süre içinde ayrı dava imkânını her kalemde aynı biçimde açmaz. Hangi kalemin süreye girdiği, kalemin boşanmadan doğup doğmadığına bağlıdır. Bağlılık denetim gerektirir.

Mal rejimi talebi hükümde hiç yer almamışsa tapu kendiliğinden el değiştirmez. Eş, tasfiye davasını ayrıca açabilir. Açma süresi, TMK 178 ile ilişkilendirilir. Her taşınır ve taşınmaz için sürenin aynı günden işleyip işlemeyeceği kilitlenmez. Kilitlenmeyen süre, boşanma hükmünün mal rejimini kendiliğinden bitirdiği yanılgısını doğrulamaz. Rejim, 179. maddeye göre tasfiye edilir. Tasfiye, boşanma fıkrasının içinde gizli bir devir değildir.

Karşı dava açılmış ve reddedilmişse ret, karşı iddianın kabul edilmediğini gösterir. Ret kesinleşince aynı iddia, kesin hüküm engeline takılabilir. Takılma, yeni olgulara dayanan velayet değişikliğini yasaklamaz. Yeni olgu, eski ret kararının konusu değildir. Eski ret, evliliği sürdürmez. Asıl boşanma kabul edilmiş ve kesinleşmişse evlilik bitmiştir. Karşı davanın reddi, bu bitişi geri almaz.

Feragat, kesinleşmeden önce davayı düşürür. Düşen davada boşanma sonucu doğmaz. Kesinleştikten sonra vazgeçtim demek evliliği geri getirmez. Geri getirmek, yeni bir evlenme işlemidir. Bekleme süresi ve diğer evlenme şartları o işlemde ayrıca aranır. Bu sayfa evlenme başvurusunun belgelerini listelemez. Liste, nüfus idaresinin güncel duyurusundadır.

Örnekler hüküm günü ile sicil gününü ayırır

Örnek: hüküm 3 Şubat 2026’da tefhim edilmiş, 18 Şubat’ta tebliğ edilmiştir. İstinaf yoksa tebliğden itibaren iki hafta dolunca kesinleşme işler. Tebliğ akşamı nüfus kaydı henüz evli durur. Feragat, süreyi kısaltabilir. İstinaf dilekçesi ise hükmü kesinleşmeden tutar. İlk derece tefhimi tek başına nüfusu değiştirmez. Bu örnek, harç tutarı ve dilekçe metni içermez. İçerdiği şey, günlerin sırasıdır.

Başka örnek: velayet annede, belirli hafta sonları babada, iştirak nafakası hükümde yazılıdır. Kesinleşince bu düzen icraya konu olabilir. Babanın çocuğu okuldan alıp başka ile götürmesi, kendisinin de veli olduğu anlamına gelmez. Aykırılık, kişisel ilişkinin ve gerekirse velayetin yeniden değerlendirilmesini açar. Açılan değerlendirme, boşanmayı ortadan kaldırmaz. Çocuk hukuku riski ayrı başlıktır. Bu sayfa o riskin ceza boyutunu uzatmaz.

Üçüncü örnek: dava sürerken eş ölür. Evlilik ölümle biter. Sağ kalan, kural olarak eş sıfatıyla yasal mirasçı olabilir. Mirasçılar davaya devam edip kusur ispatlarsa TMK 181’in ikinci fıkrası devreye girer. Kusur ispatlanmazsa sağ kalan, eş sıfatındaki yasal mirasçılığı yitirmeyebilir. Bu fıkra, boşanma hükmünün yerine geçmez. Ölümle evlilik zaten sona ermiştir. Tartışılan, miras sonucudur.

Dördüncü örnek: protokolde soyadı izni yazılmamış, hâkim de izin vermemiştir. Kesinleşmeyle kadın önceki soyadına döner. Meslek belgelerinde evlilik soyadını kullanması, izin yerine geçmez. İzin sonradan ayrıca istenebilir. İstem, boşanmayı geri almaz. Çocuğun soyadı, annenin dönen soyadından ayrı okunur. Velayet, çocuğun soyadını kendiliğinden değiştirmez. Bu dört örnek, dilekçe şablonu değildir. Hükmün sonuçlarını somutlaştırır.

İlgili taslaklar: Boşanma Davası Nasıl Açılır? · Anlaşmalı Boşanma Davası Nasıl Açılır? Şartları, Dilekçesi · Boşanmadan Sonra Soyadı Değişikliği Nasıl Yapılır? - 2026 · Boşanma Davasında Çocuğun Velayeti Kime Verilir? - 2026