Araç Değer Kaybı Nasıl Hesaplanır?

Değer kaybı hangi zararı anlatır?

Trafik kazasında araçtaki zarar yalnız parçanın değişmesi değildir. Onarım, aracı çalışır hâle getirebilir. Buna rağmen alıcı, kazaya karışmış ve boyanmış bir araca, aynı modelin kazasız hâline göre daha düşük bedel önerebilir. Bu fark, değer kaybıdır. Fark, onarım faturasının kendisi değildir. Fatura, tamirin bedelidir. Değer kaybı, tamir bittikten sonra malın satış değerinde kalan azalmadır. İkisi aynı kalemde toplanmaz ve biri diğerinden kendiliğinden çıkarılmaz.

Zorunlu mali sorumluluk sigortası, işletenin üçüncü kişilere verdiği zararı, kanundaki çerçevede teminat altına alır. Değer kaybı, malvarlığındaki bu azalmanın bir türüdür. Hak sahibi, kural olarak zarar gören aracın malikidir veya zararı üzerinde talep hakkı bulunan kişidir. Sürücünün kiracı veya aile bireyi olması, malikin talebini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Kimin talep edebileceği, ruhsat ve kazanın taraf kaydıyla okunur. Bu sayfa başvuru dilekçesi şablonu vermez.

Zarar, haksız fiilde gerçek zarardır. Türk Borçlar Kanunu, zarar verenin, zarar görenin malvarlığındaki eksilmeyi gidermesini öngörür. Eksilme soyut bir katsayıyla değil, o aracın kazadan önceki ve sonraki durumunun karşılaştırılmasıyla anlaşılır. Karşılaştırma yapılmadan ‘her kazalı araç şu oranda değer kaybeder’ denemez. Böyle bir oran, okunan metinde yoktur. Bu yüzden hesap yazısı, formülü ilan etmek yerine karşılaştırmanın hukukî içeriğini anlatır.

2918 sayılı Kanunun 90. maddesi, zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatların Kanunda öngörülen usul ve esaslara tabi olduğunu söyler. Cümledeki genel şartlara yapılan gönderme, Anayasa Mahkemesinin 17 Temmuz 2020 tarihli, E.2019/40, K.2020/40 sayılı kararıyla çıkarılmıştır. Genel şart, kanunun emredici sorumluluğunu daraltan bir çarpan cetveli olarak okunmaz. Kanunda düzenlenmeyen hususlarda 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiil hükümleri uygulanır. Hâkim, zararın kapsamını o hükümlere göre belirler.

Bu belirleme, internette dolaşan yaş katsayısının yerine bir madde numarası koymak değildir. Kanun, değer kaybını yaş dilimine, kilometre dilimine veya parça adına bağlayan bir cetvel içermez. Cetvel, idari genel şartın ekinde bir dönem aranmış, o ek’e atıf yapan cümle ise yargı kararıyla iptal edilmiştir. İptalden sonra yürürlüğe giren metin de çarpan yazmamıştır. Dolayısıyla bu sayfa, iptal edilen cetveli uygulamada hâlâ böyle çarpılır diye geri getirmez.

Hâkimin takdir yetkisi, keyfî bir yüzde icat etme yetkisi değildir. Takdir, dosyadaki aracın özelliklerine ve ispat edilen değer farkına dayanır. Bilirkişi, bu farkı hangi olgularla kurduğunu açıklar. Rapor, ‘rayiç çarpı hasar çarpı kilometre’ satırı taşıyorsa o satır kanunun metni değildir. Böyle bir satır, denetlenecek bir görüştür. Bu rehber o satırı doğru formül diye benimsemez.

1 Temmuz 2026 metni tespiti nasıl tarif eder?

1 Temmuz 2026 metninin A.5 bendi, tespiti somutlaştırır ama aritmetik vermez. Eksper, Kurumun belirleyeceği usulle atanır. Dikkate alınacaklar sayılmıştır: marka, yaş, model, kullanılmışlık düzeyi, hasar gören kısımlar, geçmiş hasar ve iki satış değeri arasındaki fark. Araç hasarı için eksper atanmışsa aynı rapor, değer kaybı tutarını da taşır. Atama usulünün ekran sırası, usul yayımlanmadan yazılmaz. Usulün henüz bir düğme listesi olarak bu sayfada olmaması, karşılaştırmanın içeriğini değiştirmez.

Eksperin bulduğu fark, ödenecek son kuruş olmak zorunda değildir. Kusur payı ve kaza günündeki teminat limiti, ödenebilir tutarı ayrıca keser. Bu kesintiler, farkın nasıl bulunduğunu değiştirmez. Fark bir tespittir. Limit ve kusur, o tespitin sigortaca karşılanan parçasıdır. İkisini tek yüzdeye bağlamak, A.5’te yazmayan bir formül üretir. Bu sayfa o formülü üretmez.

A.5, değer kaybının her dosyada doğduğunu da söylemez. İki satış değeri aynı çıkabilir. Özellikle küçük bir işlem, çok eski bir araçta veya zaten ağır geçmiş hasarı olan bir araçta piyasada ek bir düşüş yaratmayabilir. Bunu söylemek, değer kaybının hiç istenemeyeceği anlamına gelmez. Anlamı, farkın varsayılan bir oran değil, o araçtaki iki değer olduğudur. Fark yoksa kalem de yoktur.

İki satış değeri neyi karşılaştırır?

Birinci değer, aracın kaza tarihinden önceki ikinci el satış değeridir. Onarım faturasının düzenlendiği gün veya eksperin aracı gördüğü gün, bu değerin tarihi değildir. Kaza, fiyatın düştüğü andır. İkinci değer, onarım bittikten sonraki ikinci el satış değeridir. İkisi de satış değeri diye yazılmıştır. Servisin iç maliyet listesi veya sigorta şirketinin parça iskontosu bu iki fiyatın tanımı değildir. İskonto, onarım bedelini ilgilendirir.

Fark, birinci değerden ikinci değerin çıkmasıyla anlatılır. Genel şart, çıkarma işleminin yanına katsayı koymaz. Yaş, kullanılmışlık ve geçmiş hasar, eksperin bu iki değeri kurarken baktığı olgulardır. Üç yaşındaki araç ile aynı modelin daha yeni ve kazasız hâli, aynı değiştirilmiş tampon için aynı farkı vermek zorunda değildir. Bunu söylemek bir çarpan ilan etmek değildir. Çarpan, metinde yoktur.

Örnek: iki binek otomobilin ön tamponu değişmiştir. Birinin geçmiş hasarında aynı bölge vardır. Diğeri ilk kez hasar görmüştür. A.5, geçmiş hasarı ve hasar gören kısmı dikkate aldırır. Birinci araçtaki fark, ikinci araçtaki farkla aynı çıkmak zorunda değildir. Bu sayfa önceki hasarın belirli bir oranda düşüreceğini söylemez. Düşüşün miktarı, o dosyadaki iki satış değerindedir. Değerler yazılmadan oran üretmek, iptal edilmiş cetveli başka adla sürdürmektir.

Danıştay 14 Mayıs 2025, Ek-1’e atıf yapan cümleyi iptal etti. Tablo o ekin oranlarını taşımaz.

Piyasa değeri hangi kaynaktan okunur?

İkinci el satış değeri, o tarihte benzer aracın alıcıya satılabileceği bedeldir. Benzerlik, marka, model, yıl, kilometre, donanım ve genel durumla kurulur. İlan fiyatı, pazarlık öncesi istenen bedel olabilir. Satış bedeli, pazarlıktan sonraki tutardır. İlan ortalamasını tek başına satış değeri saymak, her dosyada doğru olmayabilir. Eksper veya bilirkişi, hangi ilanı elediğini ve neden elediğini açıklamalıdır. Açıklama yoksa rakam denetlenemez.

Galerinin alış fiyatı ile satış fiyatı farklıdır. Değer kaybında aranan, hak sahibinin malının ikinci el satış değeridir. Galerinin kâr marjı, bu değerin tanımına kendiliğinden eklenmez. Kurumun veya meslek örgütünün yayımladığı bir liste varsa onun bağlayıcılığı, listenin hukukî dayanağına bağlıdır. Bu sayfa belirli bir listenin 2026 sütununu doğru kabul etmez. Liste, karşılaştırmanın yerine geçen bir katsayı değildir.

Kaza günündeki değer, onarımın bittiği aydaki genel fiyat artışıyla şişirilmez. İki değer de kendi tarihlerine yakın piyasadan okunur. Aradaki genel enflasyon, kazanın sebep olduğu düşüş değildir. Bu ayrım yapılmazsa fark, kazayla ilgisi olmayan fiyat hareketini de taşır. A.5’in karşılaştırdığı şey, piyasanın genel yönü değil, aynı aracın hasar yüzünden uğradığı azalmadır. Genel fiyat hareketinin nasıl arındırılacağı dosyaya bırakılır ve bu sayfada bir endeks formülü kilitlenmez.

Eski Ek-1 neden bu hesaba geri konmaz?

4 Aralık 2021 değişikliği, değer kaybının talep edilmesi hâlinde eksper tarafından Ek-1’deki esaslara göre bulunacağını yazmıştı. Danıştay Sekizinci Dairesi 14 Mayıs 2025’te bu cümleyi iptal etti. İptal, o eki yürürlükteki hesap yöntemi olmaktan çıkarır. 12 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete, A.5’i yeniden yazdı ve Ek-1’e atıf etmeden iki satış değerinin farkını koydu. Bu değişiklik 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe girdi. Yeni metin, eski ekin oranlarını içermez.

Genel şartların C.11 hükmü, değişiklikleri yürürlüğe girdikleri tarihten sonra kurulan sözleşmelere uygular. 1 Temmuz 2026’dan sonra kurulmuş poliçede okunacak tespit cümlesi, iki satış değeri ve sayılan olgulardır. Daha önce kurulmuş poliçede kuruluş tarihindeki metin aranır. O metin Ek-1 cümlesini taşıyor olsa bile cümle 14 Mayıs 2025’te iptal edilmiştir. İptal edilmiş cümleyi eski poliçeye yine de katsayı budur diye giydirmek, iptal kararını yok sayar.

Eski poliçede hâkimin veya eksperin farkı nasıl kuracağı, bu sayfanın uyduracağı bir oranla kapanmaz. İkinci el farkı, okunan metnin iddia edebildiği hukukî içeriktir. Farkın dosyada hangi emsal ilanla ve hangi bilirkişi cümlesiyle rakama döneceği, genel şart gövdesinde bir formül olarak durmaz. Kurumun atama usulü de ayrıca belirlenecektir. Bu boşluk bilinçli olarak rakamla doldurulmaz. Durum denetim gerektirir.

Kusur payı farkın kendisi midir?

Kanunun 92. maddesinin (g) bendi, hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen talebi teminat dışında bırakır. Genel şartların A.6 maddesi de bu dışlamayı tekrarlar. Eksper iki satış değeri arasında bir fark bulmuş olsa bile, talep edenin kusuruna denk gelen bölüm bu teminattan çıkar. Çıkan bölüm, farkın yanlış hesaplandığı anlamına gelmez. Fark, malın azalmasıdır. Teminat, o azalmanın sigortaca karşılanan dilimidir. Kusur oranı bu sayfada sabit bir sayı olarak verilmez.

Kusur, kaza tespit tutanağı, bilirkişi incelemesi veya ceza dosyasındaki kabulle belirlenebilir. Tutanağı imzalamak, her zaman kesin kusur ikrarı değildir. İtiraz edilmiş tutanak, hukuk davasında yeniden değerlendirilebilir. Kusur hiç yoksa farkın tamamı, limit içinde teminata yaklaşır. Kusur paylaşılmışsa paylaşım, fark bulunduktan sonra uygulanır. Paylaşımı farkın içine gömmek, A.5’teki karşılaştırmayı bozar.

İşletenin kusuru ile hak sahibinin kusuru ayrıdır. Karşı aracın sürücüsü tam kusurluysa bu, zarar görenin kendi kusuru olmadığı anlamına gelebilir. Zarar görenin emniyet kemeri veya hız ihlali gibi ayrı bir kusuru varsa o kusur yine tartışılır. Bu sayfa ihlal türlerine hazır kusur payı yazmaz. Pay, somut kazanın olgularındadır.

Teminat limiti farkı nasıl keser?

A.3, ödemeyi kaza tarihi itibarıyla geçerli zorunlu sigorta limitiyle sınırlar. Limit, 93. maddeye göre bakanlıkça tespit edilip Resmî Gazete’de yayımlanır. Bu sayfa o listeyi 2026 rakamına çevirmez. Limit, değer kaybı formülünün çarpanı değildir. Ödemenin tavanıdır. Fark, tavandan büyükse sigorta tavana kadar öder. Tavanı aşan bölüm, şartları varsa işletenin kendi borcu olarak ayrıca durabilir. Sigorta limiti, işletenin hukukî sorumluluğunu kendiliğinden sıfırlamaz.

Onarım bedeli, değer kaybı ve başka malvarlığı zararları aynı limitin içinde yarışabilir. Limit yetmezse ödemenin nasıl paylaşılacağı 96. maddede düzenlenir. Birden fazla zarar görenin alacağı sigorta tutarını aşarsa her talep, sigorta tutarının alacaklar toplamına oranıyla indirilir. Bu oran, değer kaybının hesap yöntemi değildir. Aynı limitin paylaşımıdır. Paylaşım oranı, alacaklar bilinmeden önceden ilan edilemez.

Maddi zarar limiti ile bedensel zarar limiti karıştırılmamalıdır. Değer kaybı, aracın malvarlığı zararıdır. Yaralanma ve destekten yoksun kalma, bedeni zarar kalemleridir. Biri diğerinin limitinden karşılanmaz. Hak sahibi her iki zarara da uğramışsa kalemler ayrı yazılır. Bu sayfa iki limiti tek tavana birleştirmez ve lira yazmaz.

İşletenin borcu sigorta teminatından ibaret midir?

86. madde, işletenin sorumluluktan kurtulmasını veya tazminatın indirilmesini ayrıca düzenler. Kurtulma, kusursuzluk, bozukluğun etkisizliği ve mücbir sebep ya da zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusuru ispatına bağlıdır. İndirme, kurtulamayan işletenin, zarar görenin kusurunu ispatladığı yerde hâkimin işidir. Sigorta teminatındaki kusur payı ile hâkimin indireceği miktar aynı cümle değildir. Biri poliçenin dışı, diğeri işletenin borcudur.

Sigorta şirketi limiti ödedikten sonra kalan fark, işletene karşı ileri sürülebilir. Bu kalan, yeni bir değer kaybı formülü değildir. Aynı farkın teminat dışında kalan parçasıdır. İşleten aleyhine açılacak davanın görevli mahkemesi ve süresi, zorunlu sigortaya başvuru yazısından ayrı okunabilir. Bu sayfa o süreyi ve mahkeme adını kilitli bir cetvel yapmaz. Başvuru sırası, kardeş yazılardadır.

İşleten ile sürücü farklı kişilerse husumet, sorumluluk hükmüne göre kurulur. Aracı izinsiz kullanan kişiye karşı talep, işletenin kurtulma sebepleriyle birlikte okunur. Bu ayrım, iki satış değerini değiştirmez. Değiştiren, kimin borcu ödeyeceğidir. Değerin tespiti ile borcun kimde olduğu ayrı sorulardır. Tespit, her davalı için yeniden çarpanlanmaz.

Hurda ve ağır hasar bu çıkarmaya girer mi?

Çoğu dosyada girmez. Hasar sebebiyle trafikten çekilen veya hurdaya ayrılan aracın değer kaybı talebi, Kanunun 92. maddesinin (l) bendi ve A.6’nın ilgili bendiyle teminat dışındadır. İki ikinci el değerin farkı, onarılıp trafiğe çıkan araç içindir. Hurda belgesi alınan araçta bu fark kalemi kapanır. Hurda, onarım sonrası ikinci el farkının sıfırlandığı bir hesap değildir. Kalemin hiç açılmamasıdır.

Ağır hasar, onarım masrafının riziko günündeki değeri aşması ve eksperin aracı onarım kabul etmemesi hâlinde gündeme gelir. Genel şartların B.2.3 bendi bu durumu tarif eder. Hak sahibi aracı hasarlı hâliyle bırakmayı onaylarsa riziko tarihindeki rayiç ile hasarlı hâl arasındaki tutar, limitler içinde ödenebilir. Bildirilen sovtaj, sınırlı bir süre için garanti edilmiş sayılır. Bu çıkarma, onarım sonrası ikinci el farkı değildir.

Onarım mı ağır hasar mı tartışması, değer kaybı istenip istenmeyeceğini belirler. Araç onarılıp trafiğe çıkmışsa ağır hasar istisnası kendiliğinden uygulanmaz. Sigorta şirketinin pert teklifini hak sahibinin kabul etmemesi, dosyanın hukukî niteliğini tek başına değiştirmez. Kabul ve eksper görüşü birlikte okunur. Bu sayfa pert bedelinin 2026 lirasını ve sovtajın kendi formülünü yazmaz. Sovtaj ayrı yazıdadır.

Yeni parça kıymet artışını indirir mi?

Kısmi onarımda parça değişimi kıymet artışı doğursa bile B.2.1, bu artışı tazminattan indirtmez. Değer kaybını yeni parça takıldı, araç değerlendi, fark sıfır diye kapatmak bu fıkrayla çelişir. Kıymet artışının indirilmemesi, değer kaybının da her dosyada doğduğu anlamına gelmez. İkisi ayrı cümledir. Biri onarım bedelinden indirim yasağıdır. Diğeri, onarım bittikten sonra kalan piyasa farkının ayrıca sorulmasıdır.

Yeni tampon, eski aracın tamamını kazasız bir araç hâline getirmez. Piyasa, değişen parçayı hem yenilik hem kaza izi olarak okuyabilir. Bu okuma, eksperin iki satış değerine yansır. Yansıma, yeni parçanın bedelinin belirli bir oranının düşülmesi şeklinde kilitlenmez. Böyle bir oran metinde yoktur. Oran uydurmak, B.2.1’deki indirim yasağını dolanmak olur.

Eşdeğer parça ile orijinal parça arasındaki fiyat farkı, değer kaybının tanımı değildir. O fark, onarım bedelinin içindedir. Onarım bedeli eksik ödenmişse bunun talebi ayrıdır. Değer kaybı, hangi parça takılırsa takılsın onarım bittikten sonraki satış değerine bakarak sorulur. Parça faturası, ikinci değerin yerine geçmez.

Sigorta eksperi ile mahkeme aynı rakamı mı bulur?

A.5, sigorta eksperinin raporuna değer kaybını yazdırır. Bu rapor, şirketin bildireceği tutarın kaynağıdır. Bildirim, nihai raporun şirkete ulaştığı tarihi izleyen iş günü içinde yapılır. Bildirilen tutar, uyuşmazlıkta tarafları bağlayan kesin hüküm değildir. Tutar karşılanmazsa veya anlaşma olmazsa Kanunun 97. maddesi dava veya tahkimi açar. O başvuru süreleri ayrı yazıdadır. Bu sayfa süre tablosu kurmaz.

Mahkeme veya hakem, dosyadaki sigorta raporunu tek rakam saymak zorunda bırakılmamıştır. Kanunun 90. maddesi, düzenlenmeyen hususta haksız fiil hükümlerinin uygulanacağını söyler. Hâkim zararın kapsamını o çerçevede belirler. Bu sayfa, mahkeme bilirkişisine bir katsayı dikte etmez. Sigorta raporundaki fark ile sonradan bulunan fark çelişirse hangi rakamın hüküm kuracağı o dosyanın deliline kalır. Çelişkiyi bu sayfada bir oranla kapatmak, iptal edilmiş Ek-1’i metne geri yazmaktır.

Örnek: sigorta eksperi, geçmiş hasarı olmayan bir araçta iki satış değeri arasındaki farkı rapora yazmış, şirket bu tutarı bildirmiştir. Hak sahibi, aynı segmentteki ilanların daha büyük bir açıklık gösterdiğini söyler. Uyuşmazlık, A.5’in saydığı olguların o araçta nasıl uygulandığıdır. Çözüm, ilan ortalamasının sabit bir çarpanla küçültülmesi değildir. Böyle bir çarpan okunan metinde yoktur. Delil, ilanların benzerliği ve tarihidir.

Teminat dışındaki kalemler farka eklenmez

Gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti, 92. maddenin ilgili bendi ve A.6 ile teminat dışındadır. Aracın serviste kaldığı günlerin ticari bedeli, ikinci el farkına eklenmez. Manevi tazminat da zorunlu sigorta dışındadır. Değer kaybı bu iki dışlamada değildir. Onları hesaba katarak şişirilmez. Şişirme, farkın ispatını da zayıflatır. Hak sahibi ticari kaybını istiyorsa bunu ayrı bir istem ve ayrı bir sorumluluk tartışması olarak kurmalıdır.

Çekici, araç kirası ve ikame araç bedeli, değer kaybından ayrı kalemlerdir. Bunların teminata girip girmediği kendi bentlerinden okunur. Girenler de iki satış değerinin farkına eklenerek tek tutar yapılmaz. Her kalem kendi belgesiyle istenir. Bu sayfa ikame araç günlüğünün lira tutarını yazmaz. Günlük bedel, sözleşme ve dönem fiyatına bırakılır.

Vergi, cezai şart ve finansman faizinin değer kaybına eklenip eklenmeyeceği, zorunlu sigortanın teminat cümlelerinde ayrıca aranır. Bu rehber o kalemleri farkın içine katan bir formül benimsemez. Kalem teminat dışındaysa sigortadan istenemez. İşletene karşı istenip istenemeyeceği haksız fiilin genel ispatına bağlıdır. Bu bağlılık kilitlenmeden bırakılır ve denetim gerektirir.

Tabloda oran, katsayı ve 2026 lira tutarı yoktur. Rakam dosyada kurulur.

Kasko poliçesi bu karşılaştırmayı değiştirir mi?

Zarar görenin kendi kasko poliçesi, karşı aracın zorunlu sigortasından farklı bir sözleşmedir. Kasko, onarımı kendi genel şartına göre ödeyebilir. Kaskonun ödediği onarım, karşı sigortacıya yazılacak ikinci el farkının formülü değildir. Bu sayfa kasko genel şartından bir değer kaybı oranı çıkarmaz. Kasko metninde değer kaybı istisna edilmiş olabilir. İstisna, zorunlu sigortadaki A.5’i ortadan kaldırmaz.

Kasko şirketi ödediği tutar kadar, genel şartların halefiyet hükmü çerçevesinde karşı tarafa rücu edebilir. Halefiyet, hesabın katsayısı değildir. Rücu, ödenen miktarla sınırlıdır. Değer kaybını kasko ödememişse o kalem üzerinde halefiyet doğmaz. Hak sahibi, kaskonun karşılamadığı farkı, şartları varsa karşı zorunlu sigortacıdan isteyebilir. İki talep aynı kuruşun iki kez alınması değildir.

Karşı aracın kaskosu, zarar görenin değer kaybının otomatik borçlusu değildir. Borçlu sıfatı, zorunlu mali sorumluluk ve işletenin kanunî sorumluluğunda aranır. Kasko şirketinin ihtiyari sözleşmesi, üçüncü kişiye A.5’teki karşılaştırmayı borç olarak yüklemez. Bu yük, poliçede açıkça üçüncü kişi lehine kurulmuşsa ayrıca okunur. Açık hüküm yokken kaskodan değer kaybı formülü türetilmez.

Rakam bu sayfada neden kilitlenmez?

İki satış değeri, somut aracın markasına, yılına, kilometresine, hasarın yerine ve geçmiş kayıtlarına bağlıdır. Bu veriler olmadan fark yazmak, okurun aracını değil, uydurulmuş bir örneği fiyatlamaktır. 2026 yılı ikinci el piyasası da tek lira ile anlatılamaz. Bu yüzden sayfada ne örnek bedel ne örnek oran vardır. Okur, kendi dosyasındaki eksper veya bilirkişi raporundaki iki ucu karşılaştırmalıdır. Rapor uçları yazmıyorsa rapor, A.5’i uygulamamış olabilir.

Denetim, eksik bırakılan rakam içindir. Hukukî içerik, karşılaştırmanın kendisidir. İçerik yazılmıştır. İçeriğin dosyada kaç lira edeceği yazılmamıştır. Bu eksiklik, okurun kendi aracına bir cetvel uygulaması için bilinçli bırakılmıştır. Cetvel, iptal edilmiş Ek-1’dir. Onun yerine yeni bir cetvel konması, aynı hatayı sürdürür. Yeni cetvel ancak bağlayıcı bir metin yayımlanırsa ve o metin okunursa gündeme gelir. Bu sayfa o metni varsaymaz.

Hak sahibi, rapordaki farkı az buluyorsa itirazını aynı olgular üzerinden kurmalıdır. Yaş, kilometre ve parça adı için hazır çarpan istemek, itirazı A.5’in dışına çıkarır. İtiraz, seçilen ilanın benzer olmadığını, geçmiş hasarın atlanmadığını veya kaza öncesi değerin yanlış tarihten okunduğunu gösterebilir. Bu itirazların süresi ve mercii, başvuru yazısındadır. Burada yalnız hesabın içeriği durur.

Hasarın yeri iki değeri nasıl etkiler?

A.5, hasar gören kısımları dikkate alınacak olgu sayar. Kaporta üzerindeki boya ile taşıyıcı aksamdaki işlem aynı kısım değildir. Eksper, hangi panelin değiştiğini, hangisinin düzeltildiğini ve işlemin görünen yerde mi kaldığını raporda ayırt eder. Bu ayrım, parçaya sabit bir düşüş bağlamak için değildir. Ayrım, ikinci satış değerini kurarken alıcının göreceği işin niteliğini tarif eder. Niteliği yazılmayan rapor, iki ucu da açıklamış sayılmaz.

Mekanik onarım, boya kadar görünür olmayabilir. Görünmemesi, değerin hiç değişmediği anlamına gelmez. Alıcı, ekspertiz raporunda değişen parçayı görüyorsa fiyatını ona göre kurar. Ekspertiz kaydı yoksa ve işlem yalnız iç aksamdaysa piyasadaki fark daha dar tartışılabilir. Darlık, bir çarpanın küçültülmesi değildir. O araç için iki değerin birbirine yaklaşmasıdır. Yaklaşma, dosyadaki tespit olmadan ilan edilemez.

Aynı parça hem değişmiş hem ikinci kez işlem görmüşse geçmiş hasar ile yeni hasar üst üste okunur. Üst üste binme, farkın kendiliğinden iki katına çıkması demek değildir. A.5, geçmiş hasarı dikkate aldırır. Dikkate almak, önceki düşüşün üzerine aynı düşüşü eklemek değildir. Önceki hasar, kaza öncesi değeri de düşürmüş olabilir. Kaza öncesi değer zaten düşükse yeni fark, kazasız bir araca göre kurulan farkla aynı olmaz. Bu cümle de oran içermez.

Geçmiş hasar kaydı çarpan değildir

Sigorta bilgi kayıtlarındaki eski hasar, A.5’teki geçmiş hasar olgusunun kaynağı olabilir. Kayıt, tutarın kendisi değildir. Eski hasarın bedeli, yeni değer kaybından düşülecek bir kalem olarak yazılmaz. Eski bedel, o günkü onarımın faturasıdır. Yeni dosyada sorulan, bugünkü ikinci el değerinin eski kayıt yüzünden ve yeni kaza yüzünden nasıl ayrıştığıdır. İki soru karışırsa hak sahibi, başkasının eski onarımını yeniden tahsil ediyor gibi görünür.

Kayıtta görünen hasar, bu kazayla aynı bölgedeyse alıcı daha temkinli fiyat verir. Farklı bölgedeyse temkin başka şekilde kurulur. Şekil, raporda anlatılır. Anlatım, kayıttaki eski tutarı yeni farktan düşen bir formül hâline gelmez. Eski tutarı yeni dönemin değerine endeksleyen bir çarpım da bu sayfada yoktur. Endeks uydurmak, iki satış değerinin yerine üçüncü bir cetvel koymaktır.

Kayıt hiç yoksa geçmiş hasar yoktur denemez. Araç onarılıp sigortaya bildirilmemiş olabilir. Bildirilmeyen onarım, ispat edilir ise kaza öncesi değere etki eder. İspat edilmezse kaza öncesi değer, kayıtsız ve kazasız benzerlerin satışına yaklaştırılabilir. Yaklaştırma, bilirkişinin gerekçesine bağlıdır. Bu sayfa kayıtsız araca hazır bir temiz araç bedeli yazmaz.

Birden fazla kaza aynı farka yazılmaz

Araç kısa aralıkla iki kez hasar görmüşse her kazanın öncesi ve sonrası ayrı durur. İlk kazanın onarımı bitmeden ikinci kaza olmuşsa ikinci değer, tamir edilmiş bir satış değeri olmayabilir. A.5, onarım sonrası değeri esas alır. Onarım yoksa o bentteki çıkarma, henüz kurulacak durumda değildir. Bu durumda ağır hasar veya onarım bedeli tartışması öne çıkar. Değer kaybı, onarılmamış enkazın üstüne eklenen ikinci bir kalem yapılmaz.

İki kazanın sorumluları farklıysa talepler de ayrılır. Birinci kazanın farkı, birinci işletenin sigortasına yazılır. İkinci kazanın ek farkı, ikinci sigortaya yazılır. Ek fark, birinci farkın yeniden istenmesi değildir. Ek fark, ikinci kazanın, birinci onarımın bıraktığı değerin üstünde yarattığı yeni azalmadır. Bu azalma da iki satış değeriyle anlatılır. İki dosyanın tutarları toplanıp tek orana bölünmez.

Aynı sigorta şirketi her iki poliçeyi taşıyor olabilir. Şirketin aynı olması, dosyaları birleştirip tek limit uygulamak için yeterli değildir. Her poliçenin limiti, kendi kaza günündeki tavandır. Tavanların tutarı bu sayfada yoktur. Hak sahibi, hangi kazanın hangi poliçeye yazıldığını raporda ayırt ettirmelidir. Ayırt edilmeyen rapor, A.5’i iki olaya birden uygulamış sayılmaz.

İspat görüntü ve ruhsatla kurulur

Kaza öncesi değer, ruhsat, kilometre ve kazadan önceki görüntülerle desteklenir. Kaza anının görüntüsü, hasarın yerini gösterir. Onarım sonrası görüntü, ikinci değerin konusunu gösterir. Görüntü yoksa eksper, aracı onarım bitmeden veya bittikten sonra görmüş olabilir. Görmeden yazılan fark, iki ucu da belirsiz bir tahmindir. Tahmin, A.5’teki karşılaştırma yerine geçmez. Hak sahibi, elindeki görüntüleri rapora ekletmelidir.

Kilometre, kullanılmışlık olgusunun parçasıdır. Kilometre düşürülmüşse kaza öncesi değer şişebilir. Şişen değer, farkı da şişirir. Bu şişirme, hakkın kullanılması değil, tespitin bozulmasıdır. Eksper, kilometre kaydı ile muayene veya servis kayıtları çelişiyorsa çelişkiyi yazar. Çelişki, hak sahibinin aleyhine veya lehine tek taraflı bir çarpan doğurmaz. Doğurduğu şey, hangi kilometresinin esas alınacağının gerekçesidir.

Malik değişmişse talep, zararın doğduğu andaki malike veya zararı devralan kişiye göre kurulur. Satış, kaza ile onarım arasında yapılmışsa ikinci el fiyatı bizzat o satışta görünmüş olabilir. Gerçekleşen satış, ilan tahmininden daha güçlü bir veri olabilir. Satış, piyasa dışı bir bedelle yapılmışsa o bedel satış değeri sayılmayabilir. Sayılıp sayılmayacağı dosyadaki bedelin olağanlığına bağlıdır ve bu sayfada kilitlenmez.

Ticari araç ile binek araç aynı cetvele girmez

A.5, araç türüne göre ayrı bir çarpan yazmaz. Yine de ikinci el satış değeri, binek otomobil ile kamyonet veya çekicide aynı piyasadan okunmaz. Alıcı kitlesi, kullanım amacı ve donanım farklıdır. Eksper, benzer aracı seçerken taşıtın cinsini esas alır. Cinsi atlamak, kaza öncesi değeri başka bir pazarın fiyatıyla kurmak demektir. Bu kuruluş, farkı da yanlış uca bağlar. Doğru pazarın adı raporda görünmelidir.

Ticari aracın iş kaybı, değer kaybına eklenmez. Bu sınır yukarıda durur. Ticari aracın ikinci el değeri ise kullanım yoğunluğu yüzünden daha hızlı değişebilir. Değişimin hızı, bir yaş çarpanı olarak ilan edilmez. Hız, o cinsin piyasasındaki benzer satışlara bakılarak iki değere yansıtılır. Yansıtma yapılmadan ‘ticari araçta fark daha büyüktür’ denemez. Büyüklük, dosyadaki iki uçtur.

Taksi, kiralama veya filo aracı, çok sayıda eski hasar taşıyabilir. Geçmiş hasar çoksa kaza öncesi değer zaten düşük kurulur. Yeni kazanın ek farkı, kazasız bir özel otomobile göre kurulan farkla bir tutulmaz. Tutulmaması, filo aracının hiç değer kaybetmeyeceği anlamına gelmez. Anlamı, karşılaştırmanın o filonun kendi benzerleriyle yapılacağıdır. Filo iskontosu diye ayrı bir oran bu sayfada yoktur.

Rapor hangi cümleleri taşımalıdır?

A.5’e uygun bir rapor, kaza tarihini, onarımın bittiği bilgiyi, aracın markasını, modelini, yılını, kilometresini ve hasar gören kısımları yazar. Geçmiş hasar varsa onu da yazar. Sonra iki satış değerini ayrı ayrı gösterir ve farkı bu iki değerden çıkarır. Değerlerden birini yazmadan yalnız sonuç tutarını veren rapor, karşılaştırmayı gizlemiş olur. Gizlenen karşılaştırma denetlenemez. Hak sahibi, eksik rapora itiraz ederken bu eksikliği göstermelidir.

Rapor, kusur payını ve teminat limitini farkın içine gömmeden ayrıca belirtebilir. Gömülmüşse okur, malın azalması ile sigortanın ödeyeceği dilimi ayırt edemez. Ayırt edilemeyen tutar, A.5’in tespiti değildir. Şirketin ödeme teklifi, bu yüzden raporun ham farkıyla aynı olmayabilir. Teklifin düşük olması, farkın yanlış bulunduğunu kendiliğinden göstermez. Teklif, kusur ve limit kesintisini de taşıyor olabilir. Kesintinin gerekçesi yazılmalıdır.

Bu sayfa, raporun doldurulacağı bir form basmaz. Basılan şey, raporda aranacak hukukî unsurlardır. Unsurlar tamam olsa bile tutar, bu rehberde örneklenmez. Örnek tutar, okurun aracını bağlamaz ve 2026 piyasasını temsil etmez. Temsil iddiası, denetimsiz bir fiyat ilanı olur. Fiyat, dosyadaki iki değerden gelir. Değer yoksa hesap da yoktur.

Anlaşma tutarı tespitin yerine geçer mi?

Hak sahibi ile sigorta şirketi belirli bir tutarda anlaşabilir. Anlaşma, o dosya için bağlayıcı bir sözleşme olabilir. Sözleşme, A.5’teki karşılaştırmanın hukukî içeriğini değiştirmez. Değişen, tarafların o dosyada kabul ettiği tutardır. Kabul, ibranameyle genişletilmişse ibra metninin kapsamı ayrıca okunur. Değer kaybını da kapsadığı yazılmayan bir onarım ibrası, ikinci el farkını kendiliğinden kapatmaz. Bu sayfa ibra örneği vermez.

Anlaşılan tutar, iki satış değerinin farkından düşük olabilir. Düşüklük, kusur payı ve limit ile açıklanıyorsa tespit bozulmuş sayılmaz. Açıklama yoksa hak sahibi, anlaşmayı imzalamadan raporun iki ucunu sorabilir. İmzadan sonra sözleşmenin iptali, irade bozukluğu gibi genel hükümlere bağlıdır. Bu bağlılık her düşük teklifte kendiliğinden iptal doğurmaz. Somut baskı ve kapsam dosyada gösterilir.

Sulh, mahkeme önünde de kurulabilir. Sulhte yazılı tutar, hükmün yerine geçer. Sulh tutanağı, eksper raporundaki farkı siler gibi yorumlanmamalıdır. Tutanak hangi kalemi kapsıyorsa o kalem kapanır. Kapsam cümlesi yoksa tartışma sürer. Bu sayfa sulh metni basmaz ve tutarı 2026 lirasına çevirmez. Çevirmek, dosyada olmayan bir bedel ilan etmek olur.

İlgili taslaklar: Araç Değer Kaybı Nedir? - 2026 · Araç Değer Kaybı Nedir? Nasıl Başvurulur? - 2026 · Araç Değer Kaybı ve Şartları - 2026 · Sovtaj Bedeli Nedir? Nasıl Hesaplanır? - 2026