Türk Vatandaşlığı Nasıl Alınır?

Vatandaşlık bağı hangi biçimlerle kurulur?

Kanunun 5. maddesi kazanmayı ikiye ayırır: doğumla ve sonradan. 6. madde, doğumla kazanmanın soy bağı veya doğum yeri esasına göre kendiliğinden olduğunu ve doğum anından itibaren hüküm ifade ettiğini söyler. Bu usulde bakanlık kararı beklenmez. Kayıt ve belge, doğumla kazanılmış bağı göstermek içindir. Bağı karar gününde kurmaz. Nüfus kütüğüne geç işlenmesi, kazanma anını karar tarihine çekmez.

9. madde sonradan kazanmayı yetkili makam kararı, evlat edinilme veya seçme hakkının kullanılması olarak sayar. Yetkili makam, başvuru türüne göre değişir. Genel başvuru ve evlenmede karar İçişleri Bakanlığındadır. 12. maddedeki istisnai hâllerde karar Cumhurbaşkanınındır. Karar çıkmadan kişi, nüfus kaydında Türk vatandaşı görünmez. Başvuru evrakının teslimi, karar yerine geçmez.

İki rejim karıştırılırsa yanlış beklenti doğar. Soy bağıyla kazanmış kişi, sonradan başvuran yabancı gibi belge dilimine sokulamaz. Sonradan başvuran kişi de, Türkiye'de doğduğu için kendiliğinden vatandaş sayılmaz. Hangi rejimin işlediği, önce doğum anındaki anne, baba ve vatansızlık vakıasına, sonra varsa başvurunun türüne bakılarak anlaşılır. Tür, tabloda yan yana durur. Tutar tabloda yoktur.

Yatırım tutarı ve harç bu tabloda yoktur.

Soy bağı kimde kendiliğinden işler?

7. madde üç cümledir. Türk vatandaşı ana veya babadan evlilik birliği içinde doğan çocuk, Türkiye içinde veya dışında doğmuş olsa da Türk vatandaşıdır. Türk vatandaşı ana ile yabancı babadan evlilik birliği dışında doğan çocuk da Türk vatandaşıdır. Türk vatandaşı baba ile yabancı anadan evlilik birliği dışında doğan çocuk ise soy bağını kuran usul yerine getirilirse vatandaşlığı kazanır. Bu son hâlde doğum günü tek başına yetmez.

Soy bağını kuran usul, Türk Medeni Kanunu’ndaki tanıma, babalık hükmü veya evlilik gibi işlemlerdir. İşlem tamamlanmadan çocuk, baba yönünden 7. maddenin üçüncü cümlesine girmez. Ana Türk vatandaşıysa ikinci cümle, evlilik dışı doğumda zaten vatandaşlık verir. Ana ve babanın ikisinin de yabancı olması, 7. maddeyi işletmez. O halde bakılacak hüküm, şartları varsa 8. maddedeki doğum yeridir.

Evlilik birliği, doğum anında mevcut olmalıdır. Sonradan kurulan evlilik, doğum anındaki birinci cümleyi geriye yürütmez. Sonraki evlilik, soy bağının kurulması bakımından ayrı bir medeni usul doğurabilir. Vatandaşlık, o usulün sonucuna göre okunur. Bu sayfa evlendirme veya tanıma dilekçesi vermez. Verilen, hangi cümlenin hangi vakıaya bağlandığıdır.

Yurt dışında doğan çocuk, ana veya babası Türk ise 7. madde gereği vatandaş olabilir. Doğumun yabancı ülkede olması bu sonucu kaldırmaz. Kayıt, dış temsilcilik veya nüfus idaresi önünde tamamlanır. Kayıt gecikmesi, kazanmayı geciktirmez. Kazanma doğum anındadır. Belgenin geç çıkması, kişinin o ara yabancı sayılmasına sebep olmaz. Tersine, hiç soy bağı yokken kayıt istemek, sonradan kazanma başvurusudur ve karara bağlıdır.

Doğum yeri neden her çocuk için işlemez?

8. madde doğum yerini ayrı tutar. Türkiye'de doğan ve yabancı ana ile babasından dolayı hiçbir ülkenin vatandaşlığını kazanamayan çocuk, doğumdan itibaren Türk vatandaşıdır. Türkiye'de bulunmuş çocuk, aksi sabit olmadıkça Türkiye'de doğmuş sayılır. Ana veya babanın kendi ülkesinin vatandaşlığını çocuğa geçirmesi bu maddeyi işletmez. Yabancı ana babanın çocuğu, Türkiye'de doğduğu için kendiliğinden Türk vatandaşı olmaz.

Vatansız kalma şartı, maddenin kurucu unsurudur. Çocuk, ana veya babasının vatandaşlığını kanunen alıyorsa 8. madde uygulanmaz. Alıp almadığı, o devletin vatandaşlık hukukuna göre belirlenir. Bu sayfa yabancı devletlerin vatandaşlık kanunlarını özetlemez. Özetlemediği için her Türkiye'de doğumu Türk vatandaşlığı sayan genel cümle yanlıştır. Cümle, ancak hiçbir vatandaşlık kazanılamıyorsa doğrudur.

Bulunmuş çocuk karinesi, doğum yerini ispat içindir. Çocuğun Türkiye'de bulunması, aksi sabit oluncaya kadar Türkiye'de doğduğu kabulünü doğurur. Aksi, başka ülkede doğduğunun belgelenmesiyle sabit olabilir. Karine, ana babanın vatandaşlığını silmez. Ana baba belli ve çocuk onların vatandaşlığını alıyorsa 8. madde yine işlemez. Karine ile vatansızlık şartı birlikte aranır.

Doğum yeri usulü, sonradan başvuru değildir. Şartlar doğum anında varsa kazanma o andadır. Sonradan ana veya babanın vatandaşlığının çocuğa geçtiğinin anlaşılması, başlangıçtaki vatansızlık vakıasını ortadan kaldırabilir. Bu halde nüfus kaydının düzeltilmesi, idarenin ve yargının kendi usulüne kalır. Bu sayfa, kaydın nasıl gizleneceğini veya nasıl zorlanacağını anlatmaz. Anlatılan, şartın kendiliğinden her doğuma yayılmamasıdır.

Yetkili makam kararı neden hak doğurmaz?

10. madde, şartları taşıyan yabancının yetkili makam kararıyla vatandaşlık kazanabileceğini, fakat şartların mutlak hak vermeyeceğini yazar. Aynı maddenin ikinci fıkrası, sonradan kazanmada uygulanacak temel ilke ve esasların ilgili kurumların görüşü alınarak Bakanlıkça belirleneceğini söyler. Dosya tamam olsa bile karar makamı, millî güvenlik ve kamu düzeni ile kanundaki diğer şartları ayrıca değerlendirir.

Mutlak hak yokluğu, ret için gerekçe aranmayacağı anlamına gelmez. İdare, takdirini kanundaki şartlar ve ilkeler içinde kullanır. Ret, başvurunun hiç incelenmediği anlamına da gelmez. Gerekçe, hangi şartın bulunmadığını veya hangi engelin görüldüğünü göstermelidir. Gerekçesiz ret, idari işlemin şekil unsurunu zedeler. Şekil bozukluğu, mahkemeyi kişinin yerine karar vermeye zorlamaz.

Kesin ve yürütülmesi gereken ret işlemi idari yargıda denetlenebilir. Mahkeme, kişinin yerine vatandaşlık kararı vermez. İşlemin yetki, şekil, sebep, konu ve amaç yönünden hukuka uygunluğunu inceler. Başvuru evrakı, komisyon tutanağı ve ret yazısı saklanmalıdır. Dava süresi, İdari Yargılama Usulü Kanunu’ndaki genel süre ve varsa özel başvuru kuralına bağlıdır. Bu sayfa dava dilekçesi vermez.

Şartları taşıyorum iddiası, nüfus kaydını açmaz. Kayıt, ancak kazanma kararından sonra ve karar tarihinden itibaren hüküm doğuracak biçimde yapılır. Karardan önceki günler için kişi, bu karara dayanarak Türk vatandaşı sayılmaz. Çalışma, mülkiyet veya ikamet, vatandaşlıktan ayrı statülerdir. O statülerin belgesi, vatandaşlık cüzdanının yerine geçmez.

Beş yıllık ikamet başvurusunda neler aranır?

11. madde genel başvurudur. Kişi kendi millî kanununa, vatansız ise Türk kanunlarına göre ergin ve ayırt etme gücüne sahip olmalıdır. Başvuru gününden geriye doğru Türkiye'de kesintisiz beş yıl ikamet etmeli, yerleşmeye karar verdiğini davranışlarıyla göstermeli, genel sağlık bakımından tehlike oluşturan hastalığı bulunmamalı, iyi ahlak sahibi olmalı, yeteri kadar Türkçe konuşabilmeli, kendisinin ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin geçimini sağlayacak geliri veya mesleği olmalı, millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel taşımamalıdır. Listenin dolması Bakanlığı bağlamaz.

15. madde ikameti, Türk kanunlarına uygun olarak Türkiye'de oturmak diye tanımlar. Başvuru için aranan süre içinde toplam on iki ayı geçmemek üzere Türkiye dışında bulunulabilir. Dışarıda geçen bu süre, kanundaki ikamet süresi içinde değerlendirilir. On iki ay, önceki altı aylık sürenin yerine gelmiştir. Yönetmelikte eski süreyi sürdüren bir cümle varsa kanun hükmü esas alınır. On iki ay, beş yılı silen bir izin değildir. Toplamı aşan dışarıda bulunma, kesintisiz ikameti tartışmalı hale getirir.

İkametin kanuna uygun olması, kaçak veya hükümsüz bir kalışın beş yıla yazılamayacağı anlamına gelir. Hangi kalışın ikamet sayılacağı, yabancılar hukukundaki izin türüne bakılarak belirlenir. Bu sayfa, iznin nasıl gösterileceğini veya kesintinin nasıl gizleneceğini anlatmaz. Anlatılan, beş yılın takvimde durmak değil, kanuna uygun ve kesintisiz oturmak olduğudur. Kısa süreli ziyaretlerin toplamı, on iki ayı geçerse 15. maddedeki değerlendirme cümlesi işlemez.

Gelir ve meslek şartı, belirli bir lira eşiği olarak bu sayfada yazılmaz. Kanun, geçimi sağlayacak gelir veya meslek der. Eşik, uygulama ve geçim ölçütüne göre değişebilir. Değişen eşiği uydurmak, başvuruyu eksik bırakır. İyi ahlak ve millî güvenlik de belgeyle kapanan mekanik kutular değildir. İdare, adli sicil ve güvenlik araştırmasını kendi usulünde yapar. Araştırma sonucunun nasıl etkisiz bırakılacağı bu metnin konusu değildir.

Evlenme vatandaşlığı neden kendiliğinden vermez?

16. madde evlenmeyi ayrı tutar. Türk vatandaşıyla evlenmek doğrudan vatandaşlık kazandırmaz. En az üç yıldan beri evli olan ve evliliği devam eden yabancı başvurabilir. Aile birliği içinde yaşama, evlilik birliğiyle bağdaşmayan faaliyette bulunmama ve millî güvenlik ile kamu düzeni bakımından engel bulunmama aranır. Başvurudan sonra Türk eşin ölümüyle evlilik sona ererse birlikte yaşama şartı aranmaz. Evlenmenin butlanında iyiniyetli olan, kazanılmış vatandaşlığı korur.

Üç yıl, evlilik tarihinden itibaren aranır. Birlikte yaşama, aynı evde görünmekten ibaret bir formalite diye yazılmaz. İdare, aile birliğinin fiilen sürüp sürmediğini inceler. Evliliğin yalnız başvuru için kurulmuş olması, birlik şartını zedeler. Bu sayfa, birliğin nasıl varmış gibi gösterileceğini anlatmaz. Anlatılan, evlenme cüzdanının karar yerine geçmediğidir.

Evlilik sona erdikten sonra yapılan başvuru, 16. maddenin devam eden evlilik cümlesine uymaz. Ölüm istisnası, başvurudan sonra gerçekleşen ölüm içindir. Boşanma, bu istisnanın metninde ölüm gibi yazılmaz. Boşanmadan sonra vatandaşlık isteniyorsa genel başvuru şartlarına bakılır. Beş yıllık ikamet ve diğer şartlar ayrıca değerlendirilir. Evlilikte geçen süre, beş yılın yerine kendiliğinden yazılmaz.

Butlan, evlenmenin baştan geçersiz sayılmasıdır. İyiniyetli eş, kazanılmış vatandaşlığı korur. Kötüniyetli eş için aynı koruma yazılmaz. İyiniyet, evlenmenin sakatlığını bilmemektir. Bilerek kurulan görünüş evliliği, iyiniyet iddiasını zayıflatır. 31. maddedeki yalan beyan iptali de ayrıca gündeme gelebilir. İptal, butlanla aynı işlem değildir. Biri medeni nikâhın geçerliliği, diğeri vatandaşlık kararının kaldırılmasıdır.

Evlat edinme ve seçme hakkı hangi kişiyi kapsar?

17. madde yalnız ergin olmayan ve bir Türk vatandaşı tarafından evlat edinilen kişiyi konu alır. Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel yoksa karar tarihinden itibaren kazanma mümkündür. Ergin kişi, evlat edinilmiş olsa bile bu maddeye girmez. Onun başvurusu, şartları varsa genel hükümlere kalır. Evlat edinme kararı, medenî yargının kararıdır. Vatandaşlık, bu kararın kendiliğinden nüfus satırı açması değildir. Engel incelemesi ayrıca durur.

Seçme hakkı, 21. maddede doğumla Türk vatandaşı olup da ana veya babasına bağlı olarak yabancı bir devlet vatandaşlığını kazanan kişiler içindir. Ergin olmasından itibaren üç yıl içinde seçme hakkını kullanabilirler. Süre, hak düşürücü niteliktedir. Süre geçince bu maddeyle kazanma istenemez. İstenirse 11. maddedeki genel şartlar gündeme gelir. Üç yıl, beş yıllık ikametin kısa biçimi değildir.

Seçme hakkını kullanacak kişi, ergin olmalıdır. Ayırt etme gücü aranır. Başvuru, 37. maddedeki makama yapılır. Karar, seçme hakkında kanunun yazdığı mercidedir. Bu sayfa süreyi uzatmanın veya erginlik gününü kaydırmanın usulünü vermez. Süre, erginlik gününden okunur. Gün, kişinin kendi millî kanununa veya vatansızsa Türk kanununa göre belirlenir.

20. madde, seçme hakkıyla kazanan kişinin eş ve çocukları hakkında da yetkili makam kararıyla kazanmanın eş ve çocuk hükümlerinin uygulanacağını yazar. Eş kendiliğinden kazanmaz. Çocuk, velayet ve muvafakat şartlarına bağlıdır. Seçme hakkı, aileyi tek kararla vatandaş yapan bir işlem diye okunmaz. Her kişinin sonucu kendi fıkrasındadır.

İstisnai kazanma ve yatırım nerede durur?

12. madde, millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel bulunmamak şartıyla Cumhurbaşkanı kararıyla vatandaşlık kazanabilecek yabancıları sayar. Sanayi tesisi getiren veya bilimsel, teknolojik, ekonomik, sosyal, sportif, kültürel ve sanatsal alanda olağanüstü hizmeti geçen ya da geçeceği düşünülen ve ilgili bakanlıkça teklif edilen kişiler bu listededir. 6458 sayılı Kanun'un 31. maddesinin birinci fıkrasının (j) bendi uyarınca ikamet izni alanlar, Turkuaz Kart sahipleri ve kanunda sayılan eş ile çocuklar da listededir. Vatandaşlığa alınması zaruri görülenler ve göçmen olarak kabul edilenler de buradadır. Engel görülen talebi Bakanlık reddeder.

Yatırım, (j) bendi ve uygulama yönetmeliği üzerinden yürür. Hangi yatırımın hangi tutarda sayılacağı yönetmeliktedir. Tutar bu sayfaya yazılmamıştır. Eşiğin aşılması Cumhurbaşkanı kararını garanti etmez. 10. maddedeki ilke bu başvuru türünde de geçerlidir. Göçmen sıfatı ise İskân Kanunu'ndaki kabule bağlıdır. Kişinin kendini göçmen sayması yetmez. Tesisin veya hizmetin olağanüstü görülmesi, ilgili bakanlığın teklifine bağlıdır. Teklif, karar değildir.

Bu sayfa, tutarın nasıl parçalanacağını, sürenin nasıl gösterileceğini veya engelin nasıl aşılacağını anlatmaz. İstisnai kazanma, genel beş yıl şartının dolanması için bir araç diye yazılmaz. Ayrı bir listedir. Listeye girmek, millî güvenlik incelemesini kaldırmaz. İnceleme olumsuzsa Bakanlık talebi reddeder. Ret, Cumhurbaşkanı kararının yerine geçen bir vatandaşlık ilanı değildir. Karar makamı, listede yazılı olduğu gibi Cumhurbaşkanıdır.

Eş ve çocuk, 12. maddede ancak kanunun açıkça saydığı hallerde birlikte anılır. Her yatırımcının eşi kendiliğinden vatandaş olmaz. Birlikte anılan kişiler de güvenlik engeline tabidir. Çocuğun ergin olup olmaması, hangi fıkranın uygulanacağını değiştirir. Bu ayrım, yatırım tutarı yazılmadan da yapılabilir. Tutar, yönetmeliğin güncel metninden ayrıca okunur. Okunmadan bu sayfaya eklenmez.

Yeniden kazanma ilk başvurudan nasıl ayrılır?

Yeniden kazanma, hiç vatandaş olmamış kişinin ilk başvurusu değildir. 13. madde, çıkma izniyle kaybedenler ile ana veya babaya bağlı kaybedip 21. maddedeki sürede seçme hakkını kullanmayanlar için, millî güvenlik engeli yoksa ikamet süresi aranmadan Bakanlık kararıyla yeniden kazanmayı düzenler. İkamet aranmaması, incelemenin kalkması değildir. Engel varsa kazanma olmaz.

14. madde iki ayrı grubu yazar. 29. maddeyle kaybettirilenlerde karar Cumhurbaşkanınındır. 34. maddeyle seçme hakkını kullanarak ayrılanlarda karar Bakanlığındır. Her ikisinde de millî güvenlik engelinin olmaması ve Türkiye'de üç yıl ikamet aranır. Üç yıl, 11. maddedeki beş yılın yerine herkese uygulanan genel süre değildir. Yalnız bu fıkradaki kişilere özgüdür. Hiç vatandaş olmamış yabancı, 14. maddeye girmez.

Çıkma belgesiyle kaybeden kişi, 13. maddedeki kolaylaştırılmış rejime girebilir. Kaybettirme kararıyla çıkan kişi, aynı fıkraya kendiliğinden girmez. Kararın türü, dosyadaki işlemden okunur. Kişi kendini çıkmış saysa bile idare, kaybın çıkma mı yoksa kaybettirme mi olduğuna bakar. Yanlış rejim, yanlış ikamet süresi doğurur. Beş yıl, üç yıl ve ikametsiz yeniden kazanma aynı cümle değildir.

Yeniden kazanma kararının sonucu da karar tarihindendir. Eski vatandaşlık, karar çıkmadan geri gelmiş sayılmaz. Ara dönemde yapılan işlemler, kişinin o günkü statüsüne göre değerlendirilir. Bu sayfa ara dönemdeki hakların listesini ve harcını yazmaz. Yazılan, karar gününün başlangıç olduğudur.

Başvuru nereye yapılır ve karar ne sonuç doğurur?

37. madde, kazanma ve kayba ilişkin başvuruların yurt içinde ikamet edilen yer valiliğine, yurt dışında dış temsilciliğe, bizzat veya bu hakkın kullanılmasına ilişkin vekâletnameyle yapılacağını yazar. 4. madde hizmetlerin yurt içinde Bakanlık, yurt dışında temsilcilikler tarafından yürütüleceğini söyler. Posta ile veya aracının kendi formuyla yapılan başvuru, bu maddenin bizzat veya özel vekâlet şartını kendiliğinden karşılamaz. Vekâletname, hakkın kullanılmasına ilişkin olmalıdır. Genel bir temsil, her başvuruda yeterli diye varsayılmaz.

18. madde, 11 ve 16. maddelerdeki başvurularda şartların ildeki vatandaşlık başvuru inceleme komisyonunca tespit edileceğini düzenler. Komisyonun oluşumu yönetmeliğe bırakılmıştır. Komisyon tespiti, Bakanlık kararı değildir. Tutanak, şartların görüldüğünü veya görülmediğini kaydeder. Karar, 19. maddeye göre Bakanlıktadır. 12. maddedeki işlemler de Bakanlıkça yürütülür. Karar makamı ise Cumhurbaşkanıdır.

19. madde, şartları taşıyanlar adına dosya düzenlenip Bakanlığa gönderileceğini, inceleme sonunda uygun bulunanların Bakanlık kararıyla kazanabileceğini, uygun görülmeyen talebin reddedileceğini yazar. Uygun görülmeme, 10. maddedeki takdirle birlikte okunur. Dosyanın eksiksiz olması tek başına uygun buldurmaz. Eksik dosya ise şartın gerçekleştiği anlamına gelmez. Eksikliğin giderilmesi, ilanın gösterdiği usule bırakılır. Bu sayfa eksik belge formu vermez.

20. madde, kazanma kararının karar tarihinden itibaren hüküm ifade edeceğini söyler. Karardan önceki günler için kişi, bu karara dayanarak Türk vatandaşı sayılmaz. Kararın tebliğ günü ile karar günü farklıysa hüküm, tebliğ değil karar tarihindendir. Nüfus kaydının daha geç işlenmesi de kazanmayı ertelemez. Kayıt, kararı gösterir. Kaydın olmadığı günlerde karar varsa kişi, ispatı ayrıca yapmak şartıyla karar tarihinden itibaren vatandaştır.

Eş ve çocuk kendiliğinden kazanır mı?

20. maddenin ikinci fıkrası, yetkili makam kararıyla kazanmanın eşin vatandaşlığına tesir etmeyeceğini yazar. Velayeti kendisinde bulunan çocuklar, diğer eşin muvafakatiyle kazanır. Muvafakat yoksa ana veya babanın mutad meskeninin bulunduğu ülkedeki hâkim kararına göre işlem yapılır. Türk vatandaşlığını birlikte kazanan ana ve babanın çocukları da kazanır. Ana veya babanın kazandığı tarihte birlikte işlem görmeyen çocuk, ergin olduktan sonra başvurursa hakkında 11. madde uygulanır.

Muvafakat, diğer eşin açık iradesidir. Susma, muvafakat sayılmaz. Hâkim kararı, muvafakatın yerine geçen ayrı bir işlemdir. Hangi ülke hâkiminin bakacağı, mutad meskenle belirlenir. Bu sayfa hâkim kararının örneğini vermez. Çocuğun ergin olmaması, muvafakatı gereksiz kılmaz. Ergin çocuk, ana veya babayla birlikte kendiliğinden kazanmaz. 11. maddeye gider.

Birlikte kazanan ana ve baba, her biri kendi kararıyla vatandaş olmuş kişilerdir. Çocukları da kazanır cümlesi, bu birlikte kazanmaya bağlıdır. Yalnız birinin kazanması, çocuğu kendiliğinden vatandaş yapmaz. Velayet kimdeyse ve muvafakat var mıysa ona bakılır. Velayetin sonradan değişmesi, eski kararı geri almaz. Yeni durum, yeni bir işlem gerektiriyorsa o işlem ayrıca yürür.

Ret, kişinin vatandaşlığı hiç kazanmamasıdır. İptal, 31. maddeye göre kazanma kararının yalan beyan veya önemli hususun gizlenmesi nedeniyle ortaya çıktığının anlaşılması hâlinde, kararı veren makamca kaldırılmasıdır. İptal, karar tarihinden itibaren hüküm ifade eder ve ilgiliye bağlı kazanan eş ile çocuklara da uygulanır. Çıkma, 25. maddede erginlik, ayırt etme gücü, yabancı vatandaşlık veya onu kazanacağına dair belirti, aranmama ve mali ya da cezai tahdit bulunmaması şartlarıyla istenen izindir. Vatandaşlık, çıkma belgesinin imza karşılığı teslimiyle kaybedilir.

Kaybettirme, 29. maddedeki fiillere ve Cumhurbaşkanı kararına bağlıdır. Karar şahsidir. Eşe ve çocuğa sirayet etmez. Seçme hakkıyla ayrılma, 34. maddedeki kişilerin erginlikten itibaren üç yıl içinde vatandaşlıktan ayrılabilmesidir. Bu hak kişiyi vatansız bırakacaksa kullanılamaz. 40. madde geri almayı, hukuki şartlar oluşmadan veya mükerrer verilen karar için düzenler. Yalan beyan iptali ile şart yokken verilen kararın geri alınması aynı işlem değildir.

Yalan beyan, 31. maddenin iptal sebebidir. Beyanın hangi hususta önemli sayılacağı, kazanma şartını etkileyen vakıaya bağlıdır. Basit yazım yanlışı ile kimlik, evlilik veya güvenlik bilgisinin gizlenmesi aynı ağırlıkta değildir. Bu sayfa, hangi bilginin gizlenebileceğini anlatmaz. Anlatılan, gizlemenin sonradan kazanmayı baştan itibaren kaldırabileceğidir. İptal, retten farklı olarak önce verilmiş bir kararı düşürür.

Çıkma izni, kişinin istemidir. İdare, 25. maddedeki şartlar yoksa izin vermez. Yabancı vatandaşlık veya onu kazanacağına dair belirti aranır. Çünkü çıkma, kişiyi vatansız bırakmamalıdır. Aranmama hali ve mali ya da cezai tahdit de şartlar arasındadır. Tahdidin tutarı bu sayfada yazılmaz. Yazılmayan tutar, tahdit yokmuş anlamına gelmez. Tahdit varsa çıkma belgesi düzenlenmez.

Belge listesi ve harç neden kapatılmadı?

İstenen belgeler başvuru türüne göre değişir. Kimlik, medeni hâl, ikamet, adli sicil ve geçim, birçok dosyada gündeme gelir. Güncel liste, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün işlem günündeki duyurusundadır. Eksik belge, şartın gerçekleştiği anlamına gelmez. Sahte veya gizlenmiş belge, sonradan 31. madde iptaline kadar gidebilir. Bu sayfa belge örneği ve dilekçe metni vermez. Vermemek, belgenin istenmeyeceği anlamına gelmez.

Harç, değerli kâğıt ve tercüme gideri mali tarife ve belgenin türüne göre değişir. Doğrulanmamış bir toplam, başvuruyu eksik bırakabilir. Bu nedenle ücret yazılmamıştır. Başvuru makamı, işlem günündeki resmî listeyi ve tahakkuku gösterir. Aracı kişinin ücret vaadi, Bakanlık veya Cumhurbaşkanı kararının yerine geçmez. Vaadi yazan ilan, kanundaki şartı kaldırmaz.

Tercüme, yabancı belgenin Türkiye'de okunması için gerekebilir. Tercümanın kim olacağı ve onayın hangi makamdan alınacağı, işlem günündeki duyuruya bağlıdır. Bu sayfa tercüme bürosu veya onay formu önermez. Önerilmeyen form, belgenin içeriksiz kabul edileceği anlamına gelmez. İçerik, idarenin listelediği hususları karşılamalıdır. Liste, bu metne kopyalanmaz.

Süreyi kısaltacağı söylenen aracı hizmet, idari işlemin yerine geçmez. Komisyon ve Bakanlık incelemesi, ilan edilmiş bir gün sayısına bu sayfada bağlanmaz. Çünkü inceleme süresi, dosyanın niteliğine ve güvenlik araştırmasına göre değişir. Değişen süre uydurulmaz. Uydurulmadığı için okuyucu, belirli bir ayda vatandaş olunacağını bu metinden çıkaramaz. Çıkarılacak sonuç, karar gününe kadar vatandaş olunmadığıdır.

Çok vatandaşlık ve kayıp işlemleri bu kazanmayı nasıl etkiler?

Türk vatandaşlığının kazanılması, önceki vatandaşlığın kendiliğinden düşeceği anlamına gelmez. Önceki devletin hukuku, çifte vatandaşlığı kabul etmeyebilir. O sonuç, yabancı kanunun konusudur. 5901 sayılı Kanun, sonradan kazanmayı önceki vatandaşlığın bırakılması şartına her başvuru türünde bağlamaz. Çıkma ise Türk vatandaşlığından ayrılan kişide yabancı vatandaşlık belirtisi arar. İki işlem ters yönlüdür. Biri kazanma, diğeri kayıptır.

Vatandaşlık belgesi, kimlik kartı ve nüfus kayıt örneği, kazanılmış bağı gösterir. Göstermek, bağı kurmak değildir. Bağ, doğumdaysa doğum anında, sonradan kazanmadaysa karar tarihinde kurulur. Belgenin kaybolması bağı kaldırmaz. Belgenin sahte olması da gerçekte olmayan bağı kurmaz. Sahtecilik, 31. madde ve ceza hukuku bakımından ayrıca değerlendirilir. Bu sayfa belge düzeninin nasıl kurulacağını anlatmaz.

Vatandaşlığın kaybı, 23. maddede çıkma, kaybettirme ve seçme hakkıyla ayrılma olarak toplanır. İptal, kazanma kararının kaldırılmasıdır ve kayıp listesinin dışında ayrıca durur. Her kayıp türünün eşi ve çocuğa etkisi farklıdır. Tablo bu farkı gösterir. Fark bilinmeden, ana vatandaşlıktan çıkınca çocuğun da çıktığı söylenemez. Çocuğun durumu, ilgili fıkradaki muvafakat ve vatansızlık yasağına bağlıdır.

Kazanma isteminin reddi, kişinin Türkiye'de kalışını da kendiliğinden bitirmez. Kalış, yabancılar ve uluslararası koruma hukukunun konusudur. Vatandaşlık ret gerekçesi, ikamet izninin de aynı gerekçeyle biteceği anlamına her zaman gelmez. İki idare ayrı işlem tesis eder. Bu sayfa ikamet ücretini ve izin süresini yazmaz. Yazılan, vatandaşlık kararının ikamet belgesinden farklı bir işlem olduğudur.

Erginlik ve ayırt etme gücü hangi hukuka göre okunur?

11. madde, başvuranın kendi millî kanununa göre ergin ve ayırt etme gücüne sahip olmasını arar. Kişi vatansızsa Türk kanunları uygulanır. Erginlik yaşı, her devlette aynı takvim yaşı değildir. Bu sayfa yabancı ülkelerin erginlik yaşını listelemez. Listelememek, şartın yok sayılması değildir. Şart, kişinin bağlı olduğu hukuktan okunur. Okunmadan on sekiz yaş her yabancı için yeterli diye yazılmaz.

Ayırt etme gücü, kişinin eylemlerinin hukuki sonucunu anlayabilmesidir. Ergin olmak, ayırt etme gücünü kendiliğinden kanıtlamaz. Kısıtlılık, başvuru ehliyetini etkileyebilir. Etkisi, kişinin millî hukukuna ve Türk usul hükümlerine göre değerlendirilir. Bu sayfa kısıtlılık kararının nasıl gizleneceğini anlatmaz. Anlatılan, ehliyet şartının belgeden bağımsız varsayılamayacağıdır.

Küçük adına yapılan başvuru, velayet ve temsil kurallarına bağlıdır. Evlat edinilen ergin olmayan kişi, 17. madde çerçevesinde ayrıca değerlendirilir. Genel beş yıl başvurusu, ergin olmayan yabancının kendi imzasıyla açtığı bir işlem değildir. İmza, ehliyeti olmayan kişide başvuruyu tamamlamaz. Tamamlama, kanuni temsilcinin yetkisine bağlıdır. Yetkinin şekli, işlem günündeki duyurudadır. Duyuru yerine form konmaz.

Seçme hakkındaki üç yıl da erginlik gününden başlar. Erginlik günü yanlış belirlenirse süre de yanlış hesaplanır. Hesap, kişinin kendi kanunundaki yaşa göre yapılır. Türk kanunundaki yaş, yalnız vatansız için doğrudan uygulanır. Vatansız olmayan kişide önce millî hukuk sorulur. Soru sorulmadan süre dolmuş veya dolmamış denmez.

Nüfus kaydının düzeltilmesi kararın yerine geçer mi?

Nüfus kaydı, vatandaşlık bağının görünür halidir. Doğumla kazanmada kayıt, var olan bağı gösterir. Sonradan kazanmada kayıt, karar işlendikten sonra bağı gösterir. Kayıttaki maddi hata, düzeltme usulüyle giderilebilir. Düzeltme, olmayan bir vatandaşlığı kurmaz. Kurma, ya doğum şartlarıyla ya da yetkili makam kararıyla olur.

Ad, doğum tarihi veya ana baba adındaki yazım hatası, vatandaşlığın kazanılmadığı anlamına gelmez. Hata, nüfus mevzuatındaki düzeltme ile giderilir. Düzeltme davası veya idari düzeltme, 11. maddedeki başvurunun yerine geçmez. Yabancı kişi, kaydı düzelttim diye Türk vatandaşı olmaz. Türk vatandaşı, kaydı hatalı diye vatandaşlığı kaybetmez. İki işlem ayrıdır.

Soy bağının sonradan kurulması, 7. maddenin ilgili cümlesini işletebilir. İşletme, nüfus memurunun kendi takdirine bırakılmaz. Tanıma, babalık hükmü veya evlilik gibi medeni usul tamamlanır. Tamamlanınca vatandaşlık sonucu kanunun yazdığı andan doğar. Bu sayfa tanıma belgesinin örneğini vermez. Örnek vermeden de şu ayrım durur: soy bağı kurulmadan kayıt açılamaz. Kurulunca ayrıca bakanlık kararı, o cümle için aranmaz.

Mükerrer kayıt ve şartları oluşmadan açılmış kayıt, 40. maddedeki geri alma veya nüfus hukukunun iptal usulüyle ele alınır. Geri alma, 31. maddedeki yalan beyan iptaliyle aynı değildir. Biri hukuki şart yokken veya mükerrer verilen karar, diğeri gizleme ve yalan beyandır. Kişi, her iki işlemi de ret diye adlandıramaz. Adlandırma, işlemin hukuki sonucunu değiştirmez. Sonuç, maddenin kendi fıkrasındadır.

Güvenlik incelemesi ret gerekçesi olarak nasıl okunur?

Millî güvenlik ve kamu düzeni engeli, 10, 11, 12 ve 16. maddelerde ayrıca yazılır. Engel, başvurunun türüne göre karar makamının önüne gelir. Genel başvuruda ret Bakanlığa aittir. İstisnai listede engelli talebin reddi de Bakanlığa aittir. Cumhurbaşkanı, engel yoksa 12. maddedeki kazanma kararını verir. Engel varken karar verilmiş gibi nüfus kaydı açılamaz. Açılmış kayıt, işlemin hukuka aykırılığı çerçevesinde ayrıca ele alınır.

Gerekçe, engelin hangi bilgiye dayandığını başvurana anlayabileceği ölçüde göstermelidir. Gizlilik, gerekçenin bütünüyle boş bırakılmasını her halde haklı kılmaz. İdari yargı, gerekçenin yeterli olup olmadığını denetler. Denetim, mahkemenin kişiyi vatandaş yapması değildir. Mahkeme işlemi bozarsa idare, bozma gerekçesine uygun yeni bir işlem kurar. Yeni işlem de takdir içerebilir. Takdir, 10. maddedeki mutlak hak yokluğunu ortadan kaldırmaz.

Adli sicil kaydı, tek başına her başvuruyu reddetmez. Kaydın türü, kesinleşmesi ve engel değerlendirmesi birlikte okunur. Bu sayfa hangi suçun kesin ret sebebi olduğunun listesini vermez. Liste, kanunda sabit bir cetvel olarak durmuyorsa uydurulmaz. Uydurulmayan cetvel, sicilin hiç bakılmayacağı anlamına gelmez. Bakılır. Sonuç, dosyaya göredir.

Kişi, güvenlik incelemesinin nasıl aşılacağını bu metinden öğrenemez. Metin, incelemenin varlığını ve ret işleminin denetlenebilirliğini yazar. Sahte belge, başka kimlik veya gizlenmiş sabıka, 31. madde iptaline kadar gidebilir. İptal, karar tarihinden itibaren sonuç doğurur ve ilgiliye bağlı kazanmış eş ile çocukları da etkileyebilir. Etki, retten farklıdır. Ret hiç kazanmama, iptal sonradan kaldırmadır.

İnceleme süresi ilan edilmiş sabit bir aya bağlanmaz. Dosyanın niteliği, yurt dışı yazışma ve araştırma, süreyi değiştirir. Değişen süre bu sayfada ay sayısı olarak kilitlenmez. Aracı kişinin belirli ayda sonuç vaadi, Bakanlık veya Cumhurbaşkanı kararının yerine geçmez. Başvuru sahibi, dosya numarasını ve istenen ek belgeyi resmî kanaldan izler. İzleme, vatandaşlık belgesi almak değildir. Belge, karardan sonra düzenlenir.

Boş gerekçeli ret ile gerekçesi güvenlik kaydına dayanan ret, dava dosyasında aynı yoğunlukta incelenmez. Birincisinde şekil eksikliği öndedir. İkincisinde sebep unsuru öndedir. Her ikisinde de mahkeme, kişiyi vatandaş ilan etmez. İdare, bozmadan sonra yeni işlem kurar. Yeni işlem de 10. maddedeki ilkeye tabidir. Şartların tamamı, kararı zorunlu kılmaz. Zorunlu kılmama, keyfi ret izni değildir. Ret, denetlenebilir bir sebebe dayanmalıdır.

Başvuru sahibi, inceleme bitene kadar yabancı statüsündedir. Yabancı statüsü, ikamet izniyle yürür. İzin süresi dolarsa vatandaşlık dosyasının açık olması, izni kendiliğinden uzatmaz. Uzatma, yabancılar hukukunun kendi işlemidir. Bu sayfa izin harcını ve uzatma gününü yazmaz. Yazılmayan gün, dosyanın düştüğü anlamına da gelmez. İki işlem ayrı takip edilir. Karar çıkınca vatandaşlık, karar tarihinden itibaren hüküm doğurur. Önceki izin günleri bu tarihe eklenmez.

Karar olumluysa nüfus kaydı karar tarihinden işler. Kayıt örneği, kimlik kartı ve vatandaşlık belgesi bu kaydın sonucudur. Sonuç, başvuru dilekçesinin kabul edildiği gün değildir. Olumsuzsa kişi yabancı kalır ve ret yazısını saklar. Saklanan yazı, dava süresinin hesabında tebliğ gününü gösterir. Tebliğ günü bu sayfada örnek takvimle doldurulmaz. Doldurulmayan takvim, dava hakkının yok sayılması değildir. Süre, İdari Yargılama Usulü Kanunu’ndan ve varsa özel usulden okunur.

İlgili taslaklar: 5 Yıl İkamet ile Türk Vatandaşlığının Kazanılması - 2026 · Evlilik Yoluyla Türk Vatandaşlığının Kazanılması - 2026 · Yatırım Yoluyla Türk Vatandaşlığı Kazanılması - 2026 · Vatandaşlık Başvurusunun Reddi Kararı ve İptal Davası - 2026