Yabancı Çalışma İzni Nedir? Nasıl Alınır?

Av. Oğuz EROĞLUYabancılar Hukuku20 dk okuma
Yabancı Çalışma İzni Nedir? Nasıl Alınır?

Kısa cevap. Yabancının Türkiye’de çalışması, 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu kapsamında çalışma iznine veya kanunun tanıdığı muafiyete bağlıdır. 6. madde, izni uluslararası işgücü politikasına göre Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bırakır ve izinsiz çalışmayı yasaklar. 10. madde süreli iznin işverene ve işe bağlı sürelerini, süresiz izni ve bağımsız izni yazar. 11. madde Turkuaz Kartı ayrı tutar. 12. madde, verilen izin veya muafiyetin 6458 sayılı Kanun’un 27. maddesi uyarınca ikamet izni yerine geçeceğini söyler. İkamet, mülteci ve ikincil koruma ayrığı saklı kalmak üzere, tek başına çalışma hakkı vermez. Bu sayfa harç, değerli kâğıt ve idari para cezası tutarı yazmaz. İzinsiz çalışmanın nasıl gizleneceğini de anlatmaz. Puan eşiği ve öğrenci süre kotası da bu sayfada sayı olarak yoktur. Güncel tarife ayrıca okunur. Kart basımı izin yerine geçmez.

Kimler bu kanuna tabidir?

Yabancı Çalışma İzni: Türler, Başvuru ve İkamet Bağı
Yabancı Çalışma İzni: Türler, Başvuru ve İkamet Bağı

Kanun, Türkiye’de çalışacak yabancıları ve onları çalıştıran işverenleri düzenler. 6. maddenin ikinci fıkrası, bu kapsamdaki yabancıların çalışma izni olmaksızın Türkiye’de çalışmalarını veya çalıştırılmalarını yasaklar. Türk vatandaşı, 5901 sayılı Kanun kapsamında çalışma iznine tabi değildir. 6. maddenin dördüncü fıkrası, 5901’in 28. maddesi kapsamındakilerin çalışma hakkını saklı tutar. Mavi Kartın şartları 5901’den okunur. Bu sayfa her çifte vatandaşlığı otomatik muaf saymaz.

6. maddenin üçüncü fıkrası, başka kanunlarda veya Türkiye’nin taraf olduğu anlaşmalarda izinsiz çalışabileceği yazılan yabancıları saklı tutar. Bu saklılık, genel bir izinsiz çalışma imkânı değildir. Hangi metnin izni aramadığı, o metinden okunur. Metin yoksa 6. maddedeki yasak durur. Okur, yasağı delmek için anlaşma adı uyduramaz. Anlaşma hükmü görülmeden muafiyet ilan edilmez.

Geçici koruma ve uluslararası koruma, 17. maddede ayrı bir başvuru rejimine bağlanır. Bu rejim, genel süreli izin sürecinin kopyası değildir. 17. madde, başvuru hakkının hangi andan sonra doğacağını ve İçişleri Bakanlığının olumlu görüşünü yazar. Sektör ve il sınırları, Göç Politikaları Kurulu ve Bakanlık düzenlemelerine bırakılır. Bu sayfa o sınırların listesini basmaz. Liste, güncel düzenlemeden okunur. Okunmadan genel izin varmış gibi çalışılmaz.

Avukatla İletişime Geçmek İçin Tıkla!

Süreli izin hangi işverene bağlanır?

10. maddenin birinci fıkrası, başvuru olumlu sonuçlanırsa yabancıya, iş veya hizmet sözleşmesinin süresini aşmamak koşuluyla, belirli bir işyerinde veya aynı işkolundaki işyerlerinde belirli bir işte çalışmak şartıyla ilk başvuruda en çok bir yıl geçerli izin verileceğini yazar. Bir yıl, alt sınır değil üst sınırdır. Sözleşme daha kısaysa izin de o süreyi aşamaz. İzin, işverenden ve işten bağımsız bir serbest dolaşım belgesi değildir.

İlk uzatma başvurusunda aynı işverene bağlı olarak en çok iki yıl, sonraki uzatmalarda en çok üç yıl verilebilir. Farklı bir işveren yanında çalışmak üzere yapılan başvuru, birinci fıkra kapsamında değerlendirilir. Eski izin, yeni işverene kendiliğinden geçmez. Devir, birleşme veya işyeri unvanının değişmesi de, tüzel kişilik değişmişse yeni başvuru tartışmasını açar. Eski kartın fotokopisi, yeni işverenin izni yerine geçmez.

24. madde, iznin veya muafiyetin, yabancının pasaport veya pasaport yerine geçen belgesinin geçerlilik süresinden altmış gün daha kısa süreli ve her yabancı için ayrı verileceğini yazar. Pasaport süresi izni kendiliğinden uzatmaz. İzin süresi pasaportu kendiliğinden uzatmaz. İki belge ayrı ayrı takip edilir. Belgenin şekli ve basımı Bakanlığa aittir. Basım bedelinin güncel tutarı bu sayfada yoktur.

TürDayanakSüre ve bağ
İlk süreli izinm.10/1En çok bir yıl, belirli işveren ve iş
İlk uzatmam.10/2Aynı işverende en çok iki yıl
Sonraki uzatmam.10/2Aynı işverende en çok üç yıl
Yeni işverenm.10/2İlk başvuru gibi değerlendirilir
Süresiz izinm.10/3Uzun dönem ikamet veya en az sekiz yıl kanuni izin; mutlak hak değil
Bağımsız izinm.10/6Profesyonel meslek ve özel kanun şartı
Turkuaz Kartm.11İlk üç yıl geçiş süresi

Başvuru nereye ve kim tarafından yapılır?

7. madde, çalışma izni başvurularının yurt içinde doğrudan Bakanlığa, yurt dışında yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti büyükelçilikleri veya başkonsolosluklarına yapılacağını yazar. Yurt dışı başvurular bu temsilciliklerce Bakanlığa iletilir. Yetkili aracı kurum da başvurabilir. Aracı, kanunî şartı kaldırmaz. Aracıya vekâlet, ret sebeplerini silmez. Sistemin ekran adımları yönetmelikte tek tek kilitli olmayabilir. Güncel Bakanlık duyurusu okunur. Bu sayfa ekran görüntüsü basmaz.

Uzatma başvurusu, izin süresinin dolmasına altmış gün kalmasından itibaren ve her durumda süre dolmadan yapılır. Bu süre dolduktan sonra yapılan uzatma başvuruları reddedilir. Altmış gün, değerlendirmenin biteceği gün değildir. Başvurunun açılabileceği aralıktır. Aralık kaçırılırsa uzatma hakkı kendiliğinden doğmaz. Yeni bir başvurunun mümkün olup olmadığı, yabancının o andaki kalış statüsüne ve 7. maddeye göre ayrıca okunur.

Eksik bilgi veya belge varsa değerlendirme, eksiklik tamamlanıncaya kadar ertelenir. Erteleme, mücbir sebebin resmî belgeyle gösterildiği hâller dışında otuz günü aşamaz. Süre sonunda eksiklik tamamlanmazsa başvuru reddedilir. Usulüne uygun ve belgeleri tam başvurunun değerlendirilmesi otuz gün içinde tamamlanır. Otuz gün, kartın her dosyada o günde teslim edileceği vaadi değildir. Kanun, değerlendirmenin tamamlanmasından söz eder. Eksik dosyada süre işlemesi ertelenir.

Bakanlık başvuruyu neye göre değerlendirir?

7. maddenin dördüncü fıkrası, başvurunun uluslararası işgücü politikasına göre değerlendirileceğini yazar. Beşinci fıkra, gerek görülen hâllerde kamu kurumları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının görüşünün alınacağını söyler. Altıncı fıkra, değerlendirme ve puanlama sisteminde kullanılacak kriterlerin Danışma Kurulu kararları doğrultusunda Bakanlıkça belirleneceğini yazar. Puanın kaç olduğu ve hangi eşiğin geçileceği, bu sayfada yoktur. Eşik, güncel kriter metninden okunur. Okunmadan “puan tutturuldu” denemez.

9. madde, değerlendirmenin sonunda reddedilecek başvuruları sayar. Uluslararası işgücü politikasına uygun olmamak, sahte veya yanıltıcı belge, yabancı istihdam gerekçesinin yetersiz görülmesi, Türk vatandaşlarına hasredilen işler, nitelik ve uzmanlığın yokluğu, Bakanlık kriterlerinin karşılanmaması, 6458’in 7, 15 ve 54. maddeleri kapsamında olduğunun İçişleri Bakanlığınca bildirilmesi, kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı sakıncası, Türkiye’nin tanımadığı ülke vatandaşlığı ve süresinde yapılmayan veya eksik bırakılan başvuru bu listededir. Liste, işverenin istediği her ret gerekçesini serbest bırakmaz. Ret, bu bentlerden birine bağlanmalıdır.

12. maddenin üçüncü fıkrası, karşılıklılık ve taraf olunan sözleşmeler saklı kalmak üzere, izinlerin sektör, meslek, işkolu veya coğrafi alan itibarıyla sınırlandırılabileceğini yazar. Sınırlama, tek bir işverenin keyfi yasağı değildir. Kanunun aradığı istihdam ve konjonktür gerekçesine bağlıdır. Güncel sınırlama görülmeden her mesleğin açık olduğu varsayılmaz. Kapalı bir alan, sahte unvanla açık alana çevrilemez. Unvan değişikliği, 15. maddedeki kanuna aykırı çalışma tespitine gidebilir.

Ön izin hangi mesleklerde aranır?

8. madde, mesleki yeterlilik gerektiren sağlık ve eğitim hizmetlerinde ön izin alınmasını zorunlu kılar. Sağlıkta Sağlık Bakanlığı, eğitimde Millî Eğitim Bakanlığı yetkilidir. Ön izin alınacak meslekler, bu bakanlıkların görüşüyle Bakanlıkça belirlenir. Ön izin alanların değerlendirilmesinde 9. maddenin birinci fıkrasının (d) bendi uygulanmaz. Bu bent, gerekli nitelik ve uzmanlığı taşımama ret sebebidir. Diğer ret bentleri durur. Ön izin, bütün ret sebeplerini silmez.

2547 sayılı Kanun’un 34. maddesi uyarınca çalışacak yabancı öğretim elemanına izin, Yükseköğretim Kurulunun ön iznine istinaden verilir. Bu dosyada 7. maddenin dördüncü, beşinci ve altıncı fıkraları ile 9. maddenin (f), (g) ve (ğ) bentleri saklıdır. İlk fıkranın geri kalanı uygulanmaz. Uzatma başvuruları da ilgili bakanlığın veya Yükseköğretim Kurulunun ön iznine tabidir. Ön izin alınmadan yapılan asıl başvuru, değerlendirmenin bu adımını atlayamaz.

5746 sayılı Kanun kapsamındaki Ar-Ge merkezinde Ar-Ge personeli olarak çalışacak yabancının başvurusu, ilgili bakanlığın olumlu görüşü olması hâlinde değerlendirilir. Görüş, iznin kendisi değildir. Görüşten sonra 6735’in saklı ret bentleri durur. Meslek odası ve diploma denkliği, özel kanun hangi kaydı arıyorsa o kanundan okunur. Bu sayfa denklik belgesi örneği basmaz. Belge yoksa ilgili ret veya erteleme sonucu doğabilir.

Süresiz izin ve uzun dönem ikamet nasıl bağlanır?

10. maddenin üçüncü fıkrası, Türkiye’de uzun dönem ikamet izni veya en az sekiz yıl kanuni çalışma izni olan yabancıların süresiz çalışma iznine başvurabileceğini yazar. Başvuru şartlarını taşımak mutlak hak sağlamaz. Sekiz yıl, otomatik kart demek değildir. Uzun dönem ikamet de tek başına çalışma izni değildir. 12. madde, mülteci ve ikincil koruma ayrığı dışında, ikamet izninin yabancıya çalışma hakkı vermeyeceğini ayrıca söyler. İki cümle birlikte okunur.

Süresiz çalışma izni olan yabancı, uzun dönem ikamet izninin sağladığı haklardan yararlanır. Özel kanunlardaki düzenlemeler hariç, sosyal güvenliğe ilişkin kazanılmış haklar saklı kalmak üzere Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanır. Seçme, seçilme ve kamu görevlerine girme hakkı yoktur. Askerlik yükümlülüğü de yoktur. Bu sınırlar, süresiz izni vatandaşlığa çevirmez. Vatandaşlık, 5901 sayılı Kanun’un kendi şartlarındadır.

Muafiyetle geçirilen süreler, 13. maddenin altıncı fıkrasına göre kanuni çalışma izni veya ikamet izni sürelerinin hesabında dikkate alınmaz. Sekiz yıl, muafiyet belgeleri toplanarak doldurulamaz. Hangi belgenin kanuni çalışma izni sayıldığı, düzenlenen belgenin türünden okunur. Tür karışırsa sekiz yıl hesabı durur. Durma, denetim gerektirir. Bu sayfa her yabancı için hazır yıl toplamı yapmaz.

Bağımsız izin ve şirket ortağı nasıl ayrılır?

10. maddenin altıncı fıkrası, profesyonel meslek mensubu yabancılara, diğer kanunlarda belirtilen özel şartların sağlanması kaydıyla bağımsız çalışma izni verilebileceğini yazar. Değerlendirmede eğitim, mesleki deneyim, bilim ve teknolojiye katkı, faaliyetin veya yatırımın ekonomiye ve istihdama etkisi, şirket ortağında sermaye payı ve Bakanlıkça belirlenecek diğer hususlar dikkate alınır. Bağımsız izin, 10. maddedeki bir, iki ve üç yıllık sınırlamalara tabi olmaksızın süreli düzenlenir. Süreli olması, süresiz izin olduğu anlamına gelmez.

6102 sayılı Kanun’a göre limited şirketin şirket ortağı olan müdürü, anonim şirketin şirket ortağı olan yönetim kurulu üyesi ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketin yönetici komandite ortağı, çalışma izni alarak çalışabilir. Ortak sıfatı tek başına izin değildir. 13. maddenin yedinci fıkrası, anonim şirketin Türkiye’de ikamet etmeyen yönetim kurulu üyesini ve diğer şirketlerin yönetici sıfatı olmayan ortağını, belirli koşullarda muafiyet kapsamında değerlendirir. Muafiyet ile izin aynı belge değildir. Yanlış belge türü, kanuna aykırı çalışma tespiti doğurabilir.

Bağımsız faaliyette konu veya ortaklık yapısı değişirse değişikliğin 15. maddedeki iptal sebeplerinden birine girip girmediği somut olayda okunur. Yanlış beyan sonradan tespit edilirse iptal gerekçesi olabilir. Bu sayfa, ortaklık payını nasıl düşük göstereceğini veya izni nasıl genişleteceğini anlatmaz. Anlatmak, kanunun aradığı beyan doğruluğunu bozmaya yarar. Beyan, başvuru anındaki gerçeğe uymalıdır.

Turkuaz Kart çalışma izninin kopyası mıdır?

11. madde, eğitim, deneyim, bilim ve teknolojiye katkı, faaliyetin veya yatırımın ekonomiye ve istihdama etkisi ile Danışma Kurulu önerilerine göre başvurusu uygun görülen yabancılara Turkuaz Kart verileceğini yazar. Kart, ilk üç yılı geçiş süresi olmak kaydıyla verilir. Geçiş süresi içinde 15. madde uyarınca iptal edilmeyen karttaki geçiş kaydı, yabancının başvurusuyla kaldırılabilir ve süresiz kart verilebilir. Bu başvuru, geçiş süresinin dolmasına yüz seksen gün kalmasından itibaren ve her durumda süre dolmadan yapılır. Süre dolduktan sonra yapılan başvuru reddedilir ve kart geçersiz hale gelir.

Turkuaz Kart sahibi, süresiz çalışma izninin sağladığı haklardan yararlanır. Eş ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklara, kart sahibi yakını olduğunu gösteren ve ikamet izni yerine geçen belge verilir. Bu belge, eşe veya çocuğa ayrı bir çalışma izni vermez. Çalışacak aile bireyi, kendi iznini veya kanundaki muafiyeti ayrıca taşımalıdır. Aile ikameti, 12. maddedeki kural gereği tek başına çalışma hakkı doğurmaz.

Geçici koruma sağlanan yabancılara 11. madde uygulanmaz. Onların çalışma başvurusu, 17. maddedeki rejimden okunur. Turkuaz Kart, her yabancı için açık bir kategori değildir. Nitelik şartları Bakanlıkça belirlenen usule bağlıdır. Bu sayfa nitelik puanı ve yatırım tutarı yazmaz. Tutar yazılırsa uydurma bir eşik olur. Eşik, güncel usul metninden okunur.

İzin ikametin yerine nasıl geçer?

12. maddenin birinci fıkrası, bu kanuna göre verilen çalışma izni veya muafiyetin, 6458’in 27. maddesi uyarınca ikamet izni yerine geçeceğini yazar. Aynı fıkra, mülteci veya ikincil koruma statüsü dışında, yabancının herhangi bir nedenle ikamet izni olmasının çalışma hakkı vermeyeceğini ekler. Öğrenci ikameti, aile ikameti veya kısa dönem ikamet, bu ayrık hâller değilse çalışma belgesi yerine geçmez. Çalışma belgesi alındığında ayrıca bir ikamet kartı sürecinin gerekip gerekmediği, 6458 ve uygulama yönetmeliğinden okunur. Bu sayfa her dosya için ikinci bir kart vaat etmez.

Yurt dışından yapılan başvuruya istinaden izin verilen yabancı, iznin geçerliliğinin başladığı tarihten itibaren altı ay içinde Türkiye’ye gelmek zorundadır. Bu süre içinde gelmeyen yabancının izni iptal edilir. 15. madde, geçerlilik tarihinden itibaren altı ay içinde gelmemeyi iptal sebebi olarak ayrıca yazar. Geliş, pasaport işleminden okunur. İşverenin “geldi” diye beyanı, bu tarihi kendiliğinden değiştirmez. Altı ay, Türkiye’de çalışmadan durulabilecek bir süre hakkı değildir. Gelinmezse iptal gündeme gelir.

İzin veya muafiyet, sürenin bitmesi veya Bakanlıkça iptal ile geçerliliğini kaybeder. Süre bitince belge kendiliğinden uzamaz. Uzatma, 7. maddedeki altmış gün aralığında ve süre dolmadan istenmiş olmalıdır. Süre bittikten sonra çalışmaya devam, 6. maddedeki yasağın içine girebilir. Bu devam, 23. maddedeki idari yaptırım ve İçişleri Bakanlığına bildirim sonucunu doğurabilir. Tutar bu sayfada yazılmaz.

Muafiyet ve istisnai uygulama izin midir?

13. madde, muafiyet kapsamında olan yabancıların muafiyet almak kaydıyla çalışabileceğini yazar. Muafiyet de bir başvurudur. Yurt içi ve yurt dışı başvuru mercileri, izin başvurusuna benzer biçimde düzenlenir. Olumlu başvuruda Bakanlık muafiyet belgesi düzenler. Belge, her sektör için kendiliğinden doğmaz. Kapsam, kanunun saydığı hâller ve yönetmelikteki düzenlemeden okunur. Yüz seksen gün içinde doksan günü geçmeyen sınırötesi hizmet sunucusu, 13. maddede muafiyet kapsamında anılır. Süre aşılırsa bu fıkranın koruması kalmaz.

14. madde, diplomatik ve konsüler temsilciliklere bağlı bazı okul, kültür ve din kurumları ile temsilcilik personelinin eş ve çocukları için ayrı bir rejim yazar. Başvuru Dışişleri Bakanlığına yapılır. Uygun görülen başvuru Bakanlığa iletilir. İçişleri Bakanlığının olumlu görüşü aranır. Bu madde, iş piyasası puanlamasının adı değildir. Puanlama 7. maddenin altıncı fıkrasındadır. 14. madde, diplomatik statüdeki özel başvurudur. Statü dışındaki işveren yanında, maddenin yazdığı bazı başvurular kabul edilmez.

16. madde, nitelikli işgücü, nitelikli yatırımcı, proje istihdamı, Türk soylu olduğu bildirilenler, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşları, Avrupa Birliği üyesi ülke vatandaşları ve maddede sayılan diğer gruplar için 7, 9 ve 10. maddelerin uygulanmasına istisna tanınabileceğini yazar. İstisna, yabancının kendi kendine ilan ettiği bir muafiyet değildir. Bakanlık, uluslararası işgücü politikasına uygun olarak tanıyabilir. Tanınmayan istisna, izinsiz çalışmayı haklı göstermez. Bu sayfa, istisnanın nasıl zorlanacağını anlatmaz.

İptal hangi hâllerde gündeme gelir?

15. madde, yabancının veya işverenin talebi dışında iznin veya muafiyetin iptal edileceği hâlleri sayar. Altı ay içinde Türkiye’ye gelmemek, pasaport süresinin uzatılmaması, kanuna aykırı çalışmanın tespiti, çalışmanın sona ermesi, sahte veya yanıltıcı belgeyle başvurulduğunun sonradan anlaşılması, Turkuaz Kart geçiş süresinde istenen belgelerin verilmemesi, 6458’in 7, 15 ve 54. maddeleri kapsamında olunduğunun bildirilmesi ve kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı sakıncası bu listededir.

Aynı madde, sağlık sebebi veya zorunlu kamu hizmeti gibi mücbir sebepler dışında, süreli izinlerde aralıksız altı aydan, bağımsız ve süresiz izinlerde aralıksız bir yıldan uzun süre Türkiye dışında kalmayı da iptal sebebi sayar. Turkuaz Kartta yurt dışında kalış, Bakanlıkça belirlenen süreyi aşarsa iptal konuşulur. Bu süre, kartın üzerindeki geçiş süresiyle karıştırılmaz. Geçiş süresi 11. maddedir. Yurt dışı kalış süresi 15. maddededir. İkisi ayrı ölçülür.

Çalışmanın sona ermesi, iptal sebebidir. İşten ayrılan yabancı, eski işverenin izniyle yeni işte çalışmaya devam edemez. Yeni işveren için 10. maddenin ikinci fıkrası uyarınca başvuru yeniden birinci fıkra gibi değerlendirilir. Ayrılık ile yeni başvurunun arası, izinsiz çalışma süresi olmamalıdır. Bu sayfa o aralığı nasıl gizleyeceğini yazmaz. Gizlenen çalışma, 15. maddedeki aykırılık tespiti ve 23. maddedeki yaptırım bakımından ayrıca okunur.

OlayMaddeSonuç
Yeni işveren, yeni başvuru yokm.10/2Eski süreli izin yeni işverene geçmez
Altı ay içinde Türkiye’ye gelinmedim.12/2 ve m.15İzin iptal edilir
Süreli izinde altı aydan uzun yurt dışı kalışm.15Mücbir sebep yoksa iptal
Kanuna aykırı çalışma tespitim.15İptal sebebi
Süre dolduktan sonra uzatmam.7/3Uzatma başvurusu reddedilir

Öğrenci, mühendis ve serbest bölge hangi maddedir?

19. madde, Türkiye’de bir yükseköğretim kurumunun örgün programına kayıtlı yabancı öğrencilerin çalışma izni almak kaydıyla çalışabileceğini yazar. Ön lisans ve lisans öğrencileri, öğrenimlerinin ilk yılı tamamlandıktan sonra başvurabilir ve 4857 sayılı Kanun uyarınca kısmi süreli çalışabilir. Lisansüstü öğrenciler için bu sınırlamalar uygulanmaz. Haftalık süre kotası, kanunun bu fıkrasında ayrı bir sayı olarak yazılmaz. Kota, uygulama düzenlemesinde aranır. Bu sayfa o sayıyı uydurmaz. Öğrenci izni, öğrenci ikametini ve o ikametin sağladığı hakları sona erdirmez.

20. madde, mühendislik ve mimarlık öğrenimini tamamlamış yabancıların, proje bazlı ve geçici süre ile izin alarak mesleği icra edebileceğini yazar. Öğrenim, Türkiye’de bir yükseköğretim kurumunda veya yurt dışında ilgili ülke makamları ile Yükseköğretim Kurulunca tanınmış bir kurumda tamamlanmış olmalıdır. Proje ve geçici süre, süresiz meslek serbestisi değildir. Tanınma belgesi görülmeden unvan kabul edilmiş sayılmaz.

18. madde, serbest bölgelerde çalışacak yabancıların başvurusunun kanunda Ekonomi Bakanlığına yapılacağını yazar. Uygun görülenler Bakanlığa bildirilir. Bildirilenlere izin düzenlenirken 9. maddenin (f), (g) ve (ğ) bentleri saklıdır. 21, 22 ve 23. maddeler serbest bölgede uygulanmaz. Bu konularda 3218 sayılı Kanun hükümleri uygulanır. Kanundaki bakanlık adı ile bugünkü idari teşkilat aynı adla durmayabilir. Başvurunun hangi birime yapılacağı güncel teşkilattan doğrulanır. Doğrulanmadan bu sayfa bir adres kilitlemez.

Ret ve iptal kararına nasıl itiraz edilir?

21. madde, ret ve iptal kararlarının, yabancı çalıştıran işverene veya bağımsız izin, süresiz izin ya da Turkuaz Kart sahibi yabancıya Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edileceğini yazar. İlgililer, tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde Bakanlığa itiraz edebilir. İtiraz reddedilirse idari yargıda dava açılabilir. Otuz gün, dava süresinin kendiliğinden durduğu bir ara süre diye her dosyada ayrıca kilitlemez. İtirazın dava süresiyle ilişkisi, 2577 sayılı Kanun ve somut tebliğ kaydından okunur. Bu ilişki tek cümleyle bütün retler için kilitlenmez. Kilitlenmeyen nokta denetlenir.

İtiraz, ret gerekçesini ortadan kaldıran belge ve açıklama ile yapılır. Gerekçe 9. maddedeki bentlerden biriyse o bentteki eksiklik gösterilir. Sahte belge iddiası, yeni bir beyanla kendiliğinden düşmez. İtiraz dilekçesinin örneği bu sayfada yoktur. Örnek, somut dosyanın gerekçesini şablonla kapatır. Gerekçe yazısı saklanır. Tebliğ tarihi ayrı saklanır. Tarih yoksa otuz günün hangi günden işlediği bilinemez.

İptal ile ret aynı sonuç değildir. Ret, izin hiç düzenlenmemesidir. İptal, düzenlenmiş belgenin 15. maddeye göre geçerliliğini kaybetmesidir. İkisi de 21. maddedeki tebliğ ve itiraz rejimine girer. İptalden sonra çalışmaya devam, izinsiz çalışmaya dönüşebilir. Yeni bir başvuru, itirazın yerine geçmez. İtiraz süresi kaçmışsa yeni başvuru, eski kararın gerekçesini kendiliğinden silmez. Gerekçe duruyorsa 9. maddedeki ret sebebi yeniden gündeme gelebilir.

Bildirim, sigorta ve denetim neyi tamamlar?

22. madde, yabancı çalıştıran işverenler ile süresiz veya bağımsız izin bulunan yabancıların, çalışmanın başlamasını, sona ermesini ve iptali gerektirecek hâli on beş gün içinde Bakanlığa bildirmesini zorunlu kılar. Bildirim, iznin yerine geçmez. İzin yokken yapılan bildirim, çalışmayı kanuna uygun hale getirmez. İzin varken bildirim yapılmaması, ayrı bir yükümlülük ihlalidir. On beş gün, değerlendirmenin otuz günü değildir. İki süre ayrı maddelerdedir.

Aynı madde, izin veya muafiyet alan yabancı ile yabancı çalıştıran işverenin, sosyal güvenlik yükümlülüklerini 5510 sayılı Kanun’a göre kanuni süresinde yerine getireceğini yazar. Türkiye’nin taraf olduğu sosyal güvenlik sözleşmeleri saklıdır. Sözleşme, primi hiç yatırmama imkânı diye okunamaz. Hangi ülkenin sigortasının kabul edileceği, o sözleşmenin metninden okunur. Metin görülmeden muafiyet ilan edilmez.

23. madde, denetimi Bakanlık iş müfettişleri ile Sosyal Güvenlik Kurumu müfettişleri ve denetmenlerine bırakır. Kolluk ve diğer kamu denetim elemanları, kendi görevleri sırasında aykırılık görürse Bakanlığa bildirir. İdari yaptırımı Çalışma ve İş Kurumu il müdürü uygular. Kanunun ilk metnindeki para tutarları, yeniden değerleme ile değişmiş olabilir. Bu sayfa hiçbir tutar yazmaz. Güncel tarife, uygulama gününde ayrıca okunur. Çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilen yabancılar, sınır dışı edilmek üzere İçişleri Bakanlığına bildirilir. 6458’in 54. maddesindeki sınır dışı sebepleri bu bildirimle birlikte okunur.

İzinsiz çalışmanın hukuki sonucu nedir?

6. madde çalışmayı ve çalıştırmayı izne bağlar. İzin yoksa çalışma, kanunun yasakladığı fiildir. Sonuç, 23. maddedeki idari yaptırım ve İçişleri Bakanlığına bildirimdir. Bildirim, sınır dışı işlemlerinin kendi usulünü başlatabilir. Usul, 6458’dedir. Bu sayfa, yasağın nasıl aşılacağını, işverenin yabancı gösterilmeden nasıl çalıştırılacağını veya başvurunun hangi beyanda yanıltılacağını yazmaz. Yanıltıcı beyan, 9. maddede ret, 15. maddede sonradan iptal sebebidir.

İşveren veya işveren vekili, izinsiz çalışanın ve varsa eş ve çocuklarının konaklama giderleri, ülkeye dönüş masrafları ve gerektiğinde sağlık harcamalarından 23. madde uyarınca sorumlu olabilir. Bu giderler Göç İdaresi bütçesinden karşılanırsa 6183 sayılı Kanun’a göre tahsil edilebilir. Tahsil, bu sayfada bir tarife olarak yazılmaz. Sorumluluk, izni sonradan almakla geçmiş aykırılığı kendiliğinden silmez. Geçmiş dönem, tespit anındaki hükümlere göre okunur.

İzin almak, her başvurunun kabul edileceği anlamına gelmez. 9. maddedeki ret sebepleri durur. Kabul edilen izin de ancak yazılı kapsamda çalışmayı hukuka uygun kılar. Kapsam dışına çıkmak, 15. maddedeki aykırı çalışma tespitine gidebilir. Hukuka uygun olan, başvuru, değerlendirme, belge ve bildirim sırasını izlemektir. Sıra, izinsiz dönemi kapatmak için geriye yürütülmez. Geriye yürütme, kanunun yazdığı bir hak değildir.

Puanlama ve belge listesi neden bu sayfada kilitlenmez?

7. maddenin altıncı fıkrası, değerlendirme ve puanlama kriterlerinin Bakanlıkça belirleneceğini yazar. 25. madde, yönetmeliğin başvuru şartlarını, istenecek belgeleri ve puanlama esaslarını düzenleyeceğini söyler. Kriter ve belge listesi değişebilir. Değişen liste bu sayfaya kopyalanmaz. Kopya, eski eşiği yeni başvuru için geçerli sanmaya götürür. Bu cümledeki risk, listenin güncel metinden okunmasıyla kapanır. Okunmadan “belge tam” denemez.

Eksik belge, 7. maddenin yedinci fıkrasına göre değerlendirmeyi erteler. Erteleme, mücbir sebep belgesi dışında otuz günü aşamaz. Süre sonunda eksik başvuru reddedilir. Ret, 9. maddenin süresinde yapılmama veya eksik bırakılma bendine girebilir. Eksikliği tamamlamak, sahte belgeyle doldurmak değildir. Sahte belge ayrı ret ve sonradan iptal sebebidir. Bu sayfa hangi belgenin nasıl düzenleneceğini tarif etmez.

Meslek kuruluşundan görüş, 7. maddenin beşinci fıkrasında Bakanlık gerek görürse alınır. Görüş, her dosyada zorunlu diye kilitlenmez. Sağlık ve eğitimde ön izin ise 8. maddede zorunludur. İki mekanizma karıştırılırsa eksik dosya tam sanılır. Tam sanılan dosya ertelenir veya reddedilir. Ret gerekçesi, 21. maddedeki itirazın konusunu belirler. Gerekçe okunmadan itiraz metni yazılmaz. İtiraz metninin örneği de bu sayfada yoktur.

Aile ikameti ve şirket içi görev değişikliği

Eş ve çocuk için verilen ikamet, 12. madde uyarınca çalışma hakkı doğurmaz. Turkuaz Kart yakını belgesi de aynı sonucu taşır. Çalışacak aile bireyi kendi başvurusunu yapar. Başvuru, asıl kart sahibinin niteliğinden kendiliğinden olumlu sonuçlanmaz. 9. maddedeki ret sebepleri aile bireyi için de durur. Aile bağı, Türk vatandaşlarına hasredilen mesleği açmaz.

Aynı işverenin yanında görev veya meslek kodunun değişmesi, iznin yazılı kapsamını aşabilir. 10. madde, belirli bir işte çalışmak şartını arar. Şartın dışına çıkan çalışma, 15. maddedeki kanuna aykırı çalışma tespiti olarak okunabilir. Her unvan değişikliği iptal değildir. Değişikliğin izin kapsamının içinde kalıp kalmadığı, belgedeki iş ve sözleşme birlikte okunarak belirlenir. Belirsiz kalırsa çalışmaya yeni unvanla devam etmek, riski büyütür. Büyütmenin yöntemi bu sayfada yoktur.

İşyerinin aynı işkolundaki başka bir adresine geçiş, 10. maddenin birinci fıkrasındaki “aynı işkolundaki işyerleri” cümlesine girebilir. İşkolu değişmişse veya işveren değişmişse cümle yetmeyebilir. Yetip yetmediği, belgedeki kayıt ve fiilî çalışma karşılaştırılarak okunur. Karşılaştırma yapılmadan adres değişikliği serbest sayılmaz. Serbest sayılan değişiklik, sonradan aykırı çalışma diye tespit edilebilir.

Harç, değerli kâğıt ve idari para neden yazılmaz?

Başvuru ve belge düzenlemesi harca veya değerli kâğıt bedeline tabi olabilir. Bedelin tutarı, Maliye ile Bakanlığın birlikte belirlediği usule ve yılın tarifesine bağlıdır. 24. madde bu belirlemeyi anar. Tutar, bu sayfada yoktur. Geçen yılın bedeli, bu yılın bedeli sanılmaz. Sanılırsa başvuru eksik kalabilir veya fazla ödeme tartışması doğar. Tartışma, tarife görülmeden kapanmaz.

23. maddenin ilk metninde idari para cezası için nominal tutarlar vardır. Bu tutarlar yeniden değerleme ile artmış olabilir. Artan tutar, kanunun basıldığı gündeki sayı değildir. Bu sayfa ne ilk sayı ne de güncel sayı yazar. Güncel sayı, uygulama günündeki tarife ve tebligat metninden okunur. Okunmadan “ceza şu kadardır” denemez. Tekerrürde artırım, maddenin kendi fıkrasındadır. Artırım da lira olarak burada kurulmaz.

Ödeme, iznin kabul edildiği anlamına gelmez. Ret hâlinde bedelin akıbeti, tahsil usulüne ve varsa iade kuralına bağlıdır. İade kuralı bu sayfada uydurulmaz. Uydurma iade vaadi, harç tarifesinin yerine geçer. Tarifeyi gören kişi, ödediği belgenin türünü de saklar. Belge türü karışırsa hangi bedelin hangi işleme ait olduğu bilinemez.

Başvuru sırası hangi adımlarla okunur?

Önce yabancının bu kanuna tabi olup olmadığı, 6. maddeden ayrılır. 5901’in 28. maddesi saklılığı veya bir anlaşmanın açık izinsiz çalışma hükmü varsa o metin okunur. Yoksa izin veya muafiyet aranır. Muafiyet, 13 ve 14. maddelerdeki hâller ile yönetmelikteki kapsamdır. Kapsam yoksa 7. maddeye göre başvuru yapılır. Başvuru, yurt içinde Bakanlığa, yurt dışında temsilciliğe gider.

Belgeler tamsa değerlendirme, 7. maddede otuz gün içinde tamamlanır. Eksikse erteleme otuz günü aşamaz. Sağlık ve eğitimde 8. maddedeki ön izin ayrıca aranır. Olumlu sonuçta süre, 10. maddedeki üst sınırları aşmaz. Yurt dışı izinde altı ay içinde gelinmezse 12 ve 15. maddeler iptali yazar. Çalışma başlayınca 22. maddedeki on beş günlük bildirim ve 5510 sayılı Kanun’daki sigorta yükümlülüğü birlikte durur.

Ret veya iptalde tebliğden itibaren otuz gün içinde 21. maddeye göre Bakanlığa itiraz edilir. İtirazın reddi, idari yargıda dava konusu olabilir. Dava, izni kendiliğinden geri getirmez. Yeni işveren, yeni unvan veya süre sonu, eski belgeyi sürdürmez. Sürdürme iddiası, 10 ve 15. maddelerle çelişir. Çelişen çalışma, 23. maddedeki denetim ve bildirim sonucuna gider. Sonuç tutarı bu sayfada yazılmaz.

Muafiyet süresi kanuni izne eklenir mi?

13. maddenin altıncı fıkrası, muafiyetle geçirilen sürelerin kanuni çalışma izni veya ikamet sürelerinin hesabında dikkate alınmayacağını yazar. Süresiz izne geçişteki sekiz yıl, bu nedenle muafiyet belgeleriyle doldurulamaz. Doldurulamazlık, muafiyetin geçersiz olduğu anlamına gelmez. Muafiyet, kendi kapsamında çalışmayı hukuka uygun kılar. Kapsam biterse veya belge iptal edilirse 6. maddedeki yasak geri gelir. Yasak, belgenin süresinden önce de aykırı çalışmada gündeme gelebilir.

Sınırötesi hizmet sunucusu, 13. maddede yüz seksen gün içinde doksan günü geçmeme şartıyla anılır. Şart aşılırsa bu fıkra artık dayanak olmaz. Aşılan süre, izinsiz çalışmayı haklı göstermez. Gösterme yöntemi bu sayfada yoktur. Kişi, şartı aşmadan izin başvurusuna geçebilir. Geçiş, geçmiş aykırılığı geriye dönük silmez. Silme, kanunun yazdığı bir sonuç değildir.

Bağımsız ve süresiz izinde yurt dışında kalış, 15. maddede ayrı ölçülür. Mücbir sebep yoksa aralıksız bir yılı aşan kalış iptal sebebi olabilir. Süreli izinde ölçü altı aydır. Turkuaz Kartta süre, Bakanlıkça belirlenen kalış ölçüsüne bağlıdır. Bu üç ölçü birbirinin yerine yazılmaz. Ölçü aşılmışsa eski kartla çalışmaya devam, 6. maddedeki yasağın içine girebilir. Devamın nasıl gizleneceği bu sayfada yoktur.

İlgili taslaklar: Yabancı Çalışma İzni Başvurusunun Reddi - 2026 · Turkuaz Kart Nedir? Şartları ve Başvurusu - 2026 · Öğrenci İkamet İzni Nedir? Nasıl Alınır? - 2026 · İkamet İzni Nasıl Alınır? - 2026

Sık sorulan sorular

Çalışma izni olmadan çalışılırsa ne olur?

6. madde izinsiz çalışmayı ve çalıştırmayı yasaklar. 23. madde idari yaptırım ve İçişleri Bakanlığına bildirim yazar. 6458’in sınır dışı hükümleri ayrıca okunur. Tutar bu sayfada yoktur.

İşveren değişince izin devam eder mi?

Hayır. 10. maddenin ikinci fıkrası, farklı işveren başvurusunu ilk başvuru gibi değerlendirir. Eski süreli izin yeni işverene geçmez.

Çalışma izni kaç günde çıkar?

7. madde, belgeleri tam başvurunun değerlendirilmesinin otuz gün içinde tamamlanacağını yazar. Eksik belgede erteleme otuz günü aşamaz. Bu, kartın her dosyada otuz günde teslim edileceği anlamına gelmez.

Harç ne kadar?

Harç ve değerli kâğıt tutarı bu sayfada yoktur. Güncel tarife başvuru gününden okunur. 23. maddedeki idari para cezası da lira olarak yazılmadı.

Uzatma ne zaman yapılır?

7. madde, uzatmanın süre dolmasına altmış gün kala başlayan aralıkta ve her durumda süre dolmadan yapılmasını yazar. Süre dolduktan sonraki uzatma başvurusu reddedilir.

Yurt dışından alınan izinle gelinmezse ne olur?

12. madde, geçerlilik tarihinden itibaren altı ay içinde Türkiye’ye gelmeyi zorunlu kılar. Gelinmezse izin iptal edilir. 15. madde aynı hâli iptal sebebi sayar.

Turkuaz Kart eşe çalışma hakkı verir mi?

Hayır. 11. madde, eş ve çocuğa ikamet izni yerine geçen bir yakın belgesi verir. Çalışma, ayrı izin veya kanundaki muafiyeti gerektirir.

Süresiz izin otomatik hak mıdır?

Hayır. 10. madde, uzun dönem ikamet veya en az sekiz yıl kanuni çalışma izni arar ve şartları taşımanın mutlak hak sağlamadığını yazar.

Öğrenci ilk yılda çalışabilir mi?

19. madde, ön lisans ve lisans öğrencisinin ilk yıl tamamlandıktan sonra başvurabileceğini ve kısmi süreli çalışabileceğini yazar. Haftalık kota bu fıkrada sayı olarak yoktur.

İkamet izni çalışma izni yerine geçer mi?

Mülteci ve ikincil koruma ayrığı saklı kalmak üzere geçmez. 12. madde, ikametin tek başına çalışma hakkı vermeyeceğini yazar. Çalışma izni veya muafiyet ise ikamet izni yerine geçer.

Ret kararına nereye başvurulur?

21. madde, tebliğden itibaren otuz gün içinde Bakanlığa itirazı yazar. İtiraz reddedilirse idari yargıda dava açılabilir. Dilekçe örneği bu sayfada yoktur.

İşe başlama bildirimi kaç gündür?

22. madde, çalışmanın başlaması, sona ermesi ve iptali gerektiren hâlin on beş gün içinde Bakanlığa bildirilmesini yazar. Bildirim, iznin yerine geçmez.

Paylaş:

Av. Oğuz EROĞLU

Av. Oğuz Eroğlu, Eroğlu Hukuk & Danışmanlık Bürosu’nun kurucu avukatıdır. Hukuk Fakültesi mezuniyetinin ardından mesleki kariyerini avukatlık alanında sürdürmüş ve uzun yıllara dayanan deneyim kazanmıştır. Hukuk alanı...

Profili Gör