Cinsel Sorunlar Nedeniyle Boşanma Davası

Cinsel Sorunlar Nedeniyle Boşanma Davası

Kısa cevap. Türk Medeni Kanunu, ‘cinsel sorun’ diye ayrı bir boşanma maddesi yazmaz. Evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmışsa eşlerden her biri 166. maddeye göre dava açabilir. Cinsel birlikteliğin fiilen kurulamaması, uzun süre reddedilmesi veya birliğin bu yönünün çekilmez hâle gelmesi, sarsılmanın olgusu olabilir. Kanun, olguyu görünce boşanmayı kendiliğinden kurmaz. 165. madde yalnız akıl hastalığı içindir. Cinsel işlev veya uyum sorunu, o maddenin tanı listesi değildir. Bu yazı tıbbi tanı koymaz, cinsel içerik tarif etmez ve ferî sonuçları otomatik saymaz.

Kanun cinsel sorunu ayrı sebep olarak mı yazar?

Cinsel Sorunlar Nedeniyle Boşanma Davası
Cinsel Sorunlar Nedeniyle Boşanma Davası

Boşanma sebepleri 161 ile 166 arasında durur. Zina, hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat, terk ve akıl hastalığı özel sebeptir. Cinsel sorun bu listede ayrı başlık değildir. Uygulama, çoğu dosyada olayı 166’nın birinci fıkrasındaki evlilik birliğinin sarsılmasına bağlar. ‘Cinsel uyumsuzluk otomatik boşanma sebebidir’ cümlesi kanun metni değildir. Metin, sarsılmayı ve ortak hayatın beklenemeyecek hâle gelmesini arar.

185. madde, eşlerin birlikte yaşamak, birbirine sadık kalmak ve yardımcı olmakla yükümlü olduğunu yazar. Birlikte yaşama, evlilik birliğinin cinsel yönünü de taşır. Madde, ilişki sıklığı veya tıbbi bir eşik koymaz. Hâkim, somut olayda ortak hayatın çekilmez olup olmadığına 166 ve 184 çerçevesinde bakar. Evlilik bir yıldan kısa olsa bile 166’nın birinci fıkrası işletilebilir. Bir yıllık süre, yalnız üçüncü fıkradaki anlaşmalı düzen içindir.

Özel sebebin şartı oluşmuşsa hâkim o maddeyi de gerekçede ayırır. Oluşmamışsa olguyu özel sebebe zorlamak, ispat konusunu kaydırır. Kaydırılan konu, 166’daki sarsılmayı kendiliğinden kanıtlamaz. Davacı, dayandığı fıkrayı ve olguyu birlikte göstermek zorundadır. Göstermeden açılan ‘cinsel sorun’ başlığı, kanunî bir sebep adı değildir.

Bu sayfa, olgunun tıbbi ayrıntısını, bedensel tarifini veya eşler arasındaki özel hayatın anlatısını yazmaz. Yazdığı, hangi maddenin hangi şartla okunacağıdır. Şart gerçekleşmeden boşanma hükmü vaat edilmez. Vaat, internetteki tanı listelerinden de kurulmaz.

166 birinci fıkra neyi arar?

166’nın birinci fıkrası, evlilik birliğinin temelinden sarsılmasını ve ortak hayatı sürdürmenin eşlerden beklenemeyecek hâle gelmesini ister. İki parça birlikte aranır. Sarsılma vardır ama ortak hayat hâlâ sürdürülebiliyorsa fıkra tamamlanmaz. Ortak hayat fiilen kopmuşsa, kopmanın cinsel bir olgudan mı, başka bir olgudan mı geldiği dosyada ayrılır. Tek bir tartışma, çoğu dosyada bu dereceyi kurmaz.

Süreklilik, hâkimin baktığı ölçülerden biridir. Kısa bir dönem, geçici bir sağlık hâli veya tek gecelik bir kırgınlık, çekilmez sarsılma sayılmayabilir. Ayları ve tutumu aşan bir yoksunluk ise olgu olarak ileri sürülebilir. İleri sürülmesi, kabul edileceği anlamına gelmez. Kabul, 184’teki vicdani kanaate bağlıdır.

Örnek: eşler üç yıldır aynı evde kalır, cinsel birliktelik ilk aydan sonra hiç kurulmamıştır, somut bir çözüm önerisi kabul edilmemiş, ortak hayat sürekli tartışmaya dönmüştür. Bu tablo, 166’da sarsılma olgusu olarak ileri sürülebilir. Ters örnek: ara sıra ret, yorgunluk veya geçici bir sağlık dönemi, tek başına çekilmez sarsılma sayılmayabilir. Sınır, tanı cümlesinde değil, dosyadaki süre, tutum ve sonuçtadır.

Davacı, kendi ağır kusuruyla sarsılmayı doğurmuşsa davalının itirazı ayrı fıkrada durur. O fıkra aşağıda okunur. Birinci fıkra, itiraz hakkını kendiliğinden silmez. Silinmemiş itiraz, her dosyada davayı da reddetmez. İki fıkranın sırası gerekçede görünmelidir.

Kusur ve davalının itirazı nasıl tartılır?

166’nın ikinci fıkrası, davacının kusuru daha ağırsa davalıya itiraz hakkı verir. İtiraz, hakkın kötüye kullanılması niteliğindeyse ve evliliğin devamında davalı ile çocuklar bakımından korunmaya değer bir yarar kalmamışsa boşanmaya yine karar verilebilir. Cinsel olgu, bu tartının bir parçası olabilir. Tek başına kesin bir cetvel değildir. Cetvel uydurulmaz.

Kusur, ‘kim istemedi’ sorusunun tek kelimelik cevabı değildir. Ret, haklı bir sağlık sebebine, korkuya veya şiddet tehdidine dayanıyorsa ret eden eş ağır kusurlu sayılmayabilir. Dayanak yoksa ve ret sürekliyse, tutum kusur tartısını besleyebilir. Besleme, boşanmayı otomatik kurmaz. Hâkim, her iki eşin davranışını birlikte okur.

İtiraz hakkının kötüye kullanılması, somut olgu ister. Davalının sırf karşı tarafı bağlamaya yönelik ve evlilikten beklenen hiçbir yararın kalmadığı bir tutumu bu nitelikte tartışılabilir. Tartışma, her itirazın kötüye kullanım olduğu anlamına gelmez. İtiraz ciddîyse ve evliliğin devamında korunacak yarar duruyorsa dava reddedilebilir. Ret, sonraki bir davayı kendiliğinden kazandırmaz.

Kusur, tazminat ve nafaka şartlarına da sirayet eder. Sirayet, aşağıdaki ferî sonuç başlığında ayrı okunur. Burada söylenen, cinsel olgunun kusur cetvelini tek başına kilitlemediğidir. Kilitlemeyen olgu, ‘daha az kusurlu olan her şeyi alır’ cümlesine de çevrilmez.

165 neden bu dosyada karışır?

165. madde üç şartı birden arar. Eşlerden biri akıl hastasıdır. Bu yüzden ortak hayat diğer eş için çekilmezdir. Hastalığın geçmesine olanak bulunmadığı resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilmiştir. Üçü birlikte yoksa 165 açılmaz. Cinsel isteksizlik, işlev bozukluğu veya uyum sorunu bu maddenin konusu değildir. Bu yazı o durumlara tanı koymaz.

Kurul raporu olmayan ‘psikolojik sorun’ iddiası 165’i açmaz. Özel hekim yazısı, kurul raporunun yerini tutmaz. Rapor, hastalığın geçmeyeceğini söylemiyorsa üçüncü şart eksik kalır. Eksik şart, 166’daki sarsılma iddiasını da kendiliğinden kanıtlamaz. İki madde ayrı gerekçe ister. Gerekçeler birleştirilirse hüküm, hangi sebebe dayandığı belirsizleşir.

Akıl hastalığı gerçekten varsa ve kurul raporu çekilmezliği destekliyorsa 165 konuşulur. O dosyada da boşanma otomatik değildir. Çekilmezlik, diğer eş bakımından somutlaşmalıdır. Somutlaşmayan rapor, madde metnini tek başına tamamlamaz. Tamamlanmayan metin, cinsel uyum sorunuyla doldurulamaz.

165 ile 166’nın karıştırılması, çoğu zaman tanı adının dilekçeye yazılmasından doğar. Dilekçe, tıbbi terimi kanun maddesi gibi kullanırsa hâkim terimi değil olguyu okur. Olgu akıl hastalığı değilse madde 165’tir denemez. Bu sayfa hangi terimin hangi tanıya karşılık geldiğini yazmaz. Yazılan, maddenin üç şartıdır.

MaddeNe zamanCinsel sorun dosyasında
166/1Birlik temelinden sarsılmış, ortak hayat beklenemezAsıl çerçeve; otomatik hüküm yok
166/2Davacı daha ağır kusurluysa itirazKusur tartılır; olgu tek başına kilitlemez
166/3En az bir yıl, anlaşma, bizzat dinleme, uygun düzenlemeSebep yazılmadan da işleyebilir
165Akıl hastalığı, çekilmezlik, kurul raporuİşlev veya uyum sorunu bu madde değildir
161–164Zina, şiddet, terk ve benzeri özel sebeplerUyum sorunu bunların yerine geçmez

165’teki resmî sağlık kurulu şartı akıl hastalığı içindir. Cinsel sorun iddiası bu raporu kendiliğinden doğurmaz.

Birlikteliğin kurulmaması veya sürekli ret nasıl okunur?

Cinsel ilişkinin hiç kurulmaması veya uzun süre reddedilmesi, 166’da sarsılma olgusu olabilir. Ret, tek gecelik bir kırgınlık değil, birliğin bu yönünü fiilen ortadan kaldıran süreklilikte ise konuşulur. Hâkim, reddin haklı bir sağlık, şiddet veya korku zeminine dayanıp dayanmadığına da bakar. Zemin varsa, ret eden eşi kusurlu saymak otomatik değildir.

Hiç kurulmama ile sonradan kesilme aynı dosya değildir. İlkinde süre, evliliğin başından okunabilir. İkincisinde, kesilmenin ne zamandır sürdüğü ve ortak hayatın başka yönlerinin devam edip etmediği sorulur. Devam eden ortak konut, tek başına sarsılmayı silmez. Silmeyen konut, her birlikte oturmayı da boşanma sebebi yapmaz. Ölçü, çekilmezliktir.

Ret, karşı tarafın kişiliğine saldırı şeklinde sürüyorsa olgu 162’ye de kayabilir. Kayıp, aşağılama veya zorlama somutlaşırsa konuşulur. Somutlaşmayan ‘istemiyorum’ cümlesi, onur kırıcı davranışın kısa adı değildir. Hâkim, olguyu hangi sebebin şartına oturttuğunu gerekçede ayırır. Ayırma, bu sayfada örnek fiil listesiyle yapılmaz.

Eşlerden birinin geçici tedavisi, ret sayılmayabilir. Tedavi bitince birlikteliğin yeniden kurulması, sarsılmayı zayıflatabilir. Kurulmuyorsa ve süre uzuyorsa 166 yine gündeme gelir. Gündeme gelmek, hükmün yönünü önceden söylemez. Söylemeyen rehber, ‘şu kadar ay yeter’ eşiği de yazmaz. Eşik kanunda yoktur.

Tedaviye yanaşmama ayrı bir madde midir?

Tedaviye yanaşmama, kanunda ayrı bir boşanma maddesi değildir. Bir eş, sorunun çözülebilir olduğu yönünde somut bir imkân açılmışken ısrarla kaçınıyorsa bu tutum, 166’daki sarsılmayı ve kusur tartısını besleyebilir. Tersine, tedavi sürecindeki eşin kusurlu sayılması otomatik değildir. Süreç uzadıkça kusur artar diye bir cetvel de yoktur.

Bu yazı ‘şu teşhis tedavi edilmezse boşanılır’ demez. Mahkeme, tıbbi sonucu varsa bilirkişiyle okur. İnternet tanısıyla okumaz. Bilirkişi, boşanma sebebini teşhis cümlesine bağlayan bir merci değildir. Merci, olgunun varlığına ve birliğe etkisine ışık tutar. Işık, hükmün yerini tutmaz.

Tedaviyi reddetmek ile tedaviye gücü yetmemek ayrıdır. Güç yetmezliği, ücret, randevu veya sağlık durumuyla somutlaşabilir. Somutlaşmayan ‘gitmiyor’ iddiası, kaçınma sayılmayabilir. Kaçınma sayılan tutum da, tek başına kişilik hakkına saldırı değildir. Saldırı, aşağılama veya zorlama varsa ayrıca konuşulur.

Eşin tedaviyi diğerine dayatması da sınırsız değildir. Dayatma, kişilik hakkını veya vücut bütünlüğünü ihlal edecek bir zorlamaya dönerse, dayatan eşin kusuru gündeme gelebilir. Gündeme gelen kusur, diğer eşin retini haklı bir zemine oturabilir. Bu sayfa zorlamanın nasıl yapılacağını yazmaz. Yazdığı, zorlamanın ‘uyum sorunu’ etiketiyle yumuşatılamayacağıdır.

Zina ve onur kırıcı davranışla nasıl karışır?

Zina, 161. maddede ayrı bir özel sebeptir. Cinsel yoksunluktan ayrılır. Evlilik dışı ilişki iddiası varsa öğrenme tarihinden altı ay ve her hâlde fiilden beş yıl içinde dava açma, af ve özel sebebin şartları konuşulur. Süre kaçmışsa zina sebebi düşebilir. Düşen sebep, aynı olgular 166’da hiç konuşulamaz anlamına gelmez. 166’nın kendi şartı ayrıca aranır. Bu sayfa iki süreyi her olayda aynı güne kilitlemez.

Yoksunluk dosyasını zina dilekçesine çevirmek, ispat konusunu kaydırır. Zina, ilişki iddiasının kanıtını ister. Yoksunluk, birlikteliğin kurulmadığını veya reddedildiğini ister. İkisi aynı evlilikte birlikte bulunabilir. Birlikte bulunmaları, biri kanıtlanınca diğerinin de kanıtlandığı anlamına gelmez. Hâkim sebepleri gerekçede ayırır.

162’deki pek kötü veya onur kırıcı davranış, cinsel aşağılama veya zorlama somutlaşırsa özel sebep olabilir. ‘Uyum sorunu’ bu maddenin kısa adıdır denemez. Madde, ayrıca hayata kastı ve ağır davranışı kendi şartıyla tutar. Şartın hak düşürücü süresi, öğrenmeden altı ay ve fiilden beş yıldır. Af, hakkı düşürür. Süre ve af, 166’daki genel sarsılmanın otomatik reddidir denemez. Ayrı sebepler ayrı okunur.

Haysiyetsiz hayat sürme, 163. maddede suç işleme ile birlikte düzenlenir. Ortak hayatı çekilmez kılan sürekli bir yaşama biçimi aranır. Tek bir uyum tartışması bu maddeyi doldurmaz. Doldurmayan tartışma, küçük düşürücü bir yaşam iddiasına çevrilerek ağırlaştırılmaz. Ağırlaştırma, somut fiil ve çekilmezlik ister. İstem, bu sayfada fiil tarifine dökülmez.

Şiddet iddiası uyum sorunundan nasıl ayrılır?

Cinsel sorun, her dosyada psikolojik şiddet değildir. 6284 sayılı Kanun, şiddet mağduru için tedbir ister. Evlilikte cinsel yoksunluk tek başına o kanunun otomatik şiddet cetveli değildir. Fiziksel zorlama, tehdit, aşağılama veya kişilik hakkına saldırı varsa hem boşanma hem tedbir ayrı okunur. ‘Uyumsuzuz, o hâlde 6284’ cümlesi kanun metni değildir.

Zorlama varsa konu 162 ve kişilik hakkı saldırısına kayabilir. Kayma, uyum etiketinin fiili yumuşatmasına izin vermez. Tedbir kararı, boşanma hükmü değildir. Tedbir, şiddetin tekrarını önlemeye yönelik koruma sağlar. Koruma, 166’daki sarsılmayı kendiliğinden ispatlamış sayılmaz. İspat, boşanma dosyasında ayrıca kurulur.

Şiddet iddiası asılsız kullanılırsa, iddiayı kullanan eşin kusuru konuşulabilir. Konuşulan kusur, karşı tarafın her retini haklı yapmaz. Hâkim iki yönü de okur. Okuma, bu sayfada şiddetin nasıl kurulacağının veya nasıl gizleneceğinin anlatısı değildir. Anlatı yoktur. Olan, şiddet ile yoksunluğun aynı hüküm sayılmamasıdır.

Ceza şikâyeti ile boşanma davası aynı olgudan doğabilir. Biri diğerinin süresini kendiliğinden kesmez. Ceza dosyasında beraat, aile mahkemesini her olguyu yok saymaya zorlamaz. Mahkûmiyet de boşanmayı otomatik kurmaz. Aile hâkimi, 184’e göre kendi kanaatini kurar. Kurulan kanaatin yönü vaat edilmez.

İspat, ikrar ve hukuka aykırı delil nasıl durur?

184. madde, boşanmada yargılamanın Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na bağlı olduğunu yazar. Hâkim, olgulara vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz. Bu olgular için yemin önerilemez. İkrar hâkimi bağlamaz. Kanıtlar serbestçe takdir edilir. Eşin duruşmadaki ‘evet, sorun var’ sözü, hükmü tek başına kurmak zorunda değildir.

İspat yükü 6. maddedir. İddia eden, dayandığı olguyu ispatlar. Karşı tarafın inkârı, davacıyı ispat yükünden kurtarmaz. Kurtarmayan inkâr, davalıyı da sonsuz bir açıklama borcuna sokmaz. Hâkim, hangi vakıanın çekilmezliği taşıdığını ayırır. Ayrılmayan vakıa yığını, kanaat kurmaz.

Özel hayatın gizliliği, delilin hukuka uygun elde edilmesini de taşır. Gizli kayıt, zorla alınan tıbbi evrak veya izinsiz ele geçirilen yazışma, dosyayı kendiliğinden kazandırmaz. Hukuka aykırı delilin akıbeti, ceza ve hukuk dosyasında ilgili kurallarla tartılır. Bu sayfa kaydın nasıl alınacağını yazmaz. Yazdığı, aykırı elde edişin ispatı kendiliğinden tamamlamadığıdır.

Hâkim, 184’ün altıncı fıkrasına göre duruşmanın gizli yapılmasına karar verebilir. Gizlilik, her dosyada zorunlu değildir. Zorunlu olmayan gizlilik, süreyi kısaltan bir hak da değildir. Gizli duruşma, hukuka aykırı delili hukuka uygun hale getirmez. Uygun hale gelmeyen delil, kapalı oturumda da kanaatin tek dayanağı yapılmamalıdır. Yapılıp yapılmayacağı, somut dosyada takdir edilir.

Bilirkişi raporu tanı hükmü müdür?

Mahkeme, cinsel olgu için üniversite veya eğitim araştırma hastanesinden bilirkişi isteyebilir. Rapor, ‘şu tanı vardır, o hâlde boşanılır’ diye kurulmaz. Olgunun varlığına ve birliğe etkisine ışık tutar. Işık tutmayan rapor, dilekçedeki tıbbi kelimeyi tekrar ederse hükme yetmeyebilir. Yetmeyen rapor, davanın reddi anlamına da gelmez. Hâkim başka delille kanaat edebilir.

Taraflardan birinin getirdiği özel hekim yazısı, 184’teki serbest takdirde diğer delillerle birlikte okunur. Yazı, resmî kurul raporunun yerine geçmez. Geçmeyen yazı, 165’i de açmaz. 166’da ise bir olgu işareti olarak tartılabilir. Tartı, hekimin boşanma lehine veya aleyhine cümle kurmasına bağlı değildir. Hekim, hâkimin yerine geçmez.

Muayene, kişinin rızası ve hekimlik kuralları dışında zorlanamaz. Zorlama, hem kişilik hakkını hem delilin hukuka uygunluğunu zedeler. Zedelenen delil, bu sayfada nasıl alınacağı tarif edilerek onarılmaz. Tarif yoktur. Olan, rızaya dayanmayan tıbbi evrakın davayı kendiliğinden kazandırmadığıdır.

Raporun gelmesi duruşmayı bölebilir. Bölünen duruşma, olgunun ağır olduğu anlamına gelmez. Ağırlık, raporun içeriği ve diğer delillerle birlikte okunur. Okuma bitmeden ‘rapor istendi, boşanılır’ denmez. Denmeyen sonuç, rapor istenmemiş dosyada da vaat edilmez. Vaat, tanının adıyla kurulmaz.

Anlaşmalı usulde sebebi yazmak zorunlu mudur?

166’nın üçüncü fıkrası, evliliğin en az bir yıl sürmesini, birlikte başvuruyu veya kabulü, hâkimin tarafları bizzat dinlemesini ve mali sonuçlar ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulmasını ister. Eşler, cinsel sorunu bu düzenlemeye yazmak zorunda değildir. İrade serbest açıklanmış ve düzenleme uygun bulunmuşsa fıkra işleyebilir. Sebep yazılmadan da bu düzen kurulabilir.

Yazmak zorunlu değildir demek, her anlaşmalı dosyanın tek duruşmada biteceği anlamına gelmez. Üçüncü fıkra tek duruşma vaat etmez. Dinlenmeyen eş, uygun bulunmayan düzenleme veya bir yıldan kısa evlilik, fıkrayı o gün kapatır. Kapanan fıkra, cinsel olgunun çekişmeli ispatına dönebilir. Dönüş, otomatik boşanma üretmez.

Protokol kalıbı bu rehberde yoktur. Kalıp, hâkimin uygun bulmasının yerini tutmaz. Eşler ferî sonuçlarda anlaşmış görünse de hâkim değişiklik önerebilir. Öneri kabul edilmezse bu fıkradan hüküm kurulmaz. Kabul edilirse hüküm yeni metne göre verilir. Yeni metin, cinsel olgunun ayrıntısını içermek zorunda değildir.

Anlaşmalı usul, çekişmeli kusur tespitini her zaman gerektirmez. Gerektirmemesi, sonradan açılacak mal uyuşmazlığında kusurun hiç konuşulamayacağı anlamına gelmez. Mal uyuşmazlığı kendi şartıyla durur. Şart, cinsel olguyu malın paylaşım anahtarı yapmaz. Anahtar olmayan olgu, anlaşmalı metne de gizlice eklenmez.

Tazminat, nafaka ve mal rejimi otomatik doğar mı?

174. maddenin birinci fıkrası, maddi tazminatı mevcut veya beklenen menfaati boşanma yüzünden zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu tarafa açar. İkinci fıkra, manevi tazminatı kişilik hakkı saldırıya uğrayan tarafa açar. Cinsel yoksunluk, her dosyada kişilik hakkı saldırısı değildir. Aşağılama, zorlama veya sürekli küçük düşürme varsa manevi talep konuşulabilir. Konuşulan talep, tutarı bu sayfada yazılmaz.

175. madde, yoksulluk nafakasını boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan tarafa bağlar. Cinsel olgu, nafaka şartını tek başına kurmaz veya düşürmez. Yoksulluk, gelir ve giderle gösterilir. Gösterilmeyen yoksulluk, uyum sorunundan çıkarılmaz. Çıkarılmayan sonuç, ‘cinsel sebep varsa nafaka kesin’ cümlesini de kapatır.

Mal rejimi, 179. maddeyle bağlı olunan rejime göre tasfiye edilir. Cinsel sorun, edinilmiş malları kusurlu eşin aleyhine paylaştırmanın kanuni anahtarı değildir. Anahtar olmayan kusur, katkı payı veya değer artışını da kendiliğinden sıfırlamaz. Sıfırlama, rejim kuralları ve ispatla konuşulur. Konuşma, bu sayfada hesap tablosu hâline getirilmez.

Velayet ve kişisel ilişki, çocuğun üstün yararınadır. Eşler arasındaki cinsel uyum tartışması, çocuğa yönelik bir olgu değildir ve bu sayfada çocuklara ilişkin bir içerik olarak açılmaz. Çocuğa yönelik ihmal veya şiddet iddiası varsa o iddia kendi dosyasında, cinsel uyumdan ayrı okunur. Ayrı okuma, uyum sorununu velayetin otomatik sebebi yapmaz.

SonuçBağlı olduğu kuralCinsel olgudan otomatik mi?
Boşanma166 veya şartı varsa 165Hayır; sarsılma veya çekilmezlik
Maddi tazminat174/1; kusur dengesiHayır
Manevi tazminat174/2; kişilik hakkı saldırısıHayır; her yoksunluk saldırı değildir
Yoksulluk nafakası175; yoksulluk ve kusurHayır
Mal tasfiyesi179 ve bağlı rejimHayır

Anlaşmalı düzende ferî sonuçlar, hâkim onaylamadıkça kendiliğinden geçerli sayılmaz. Tutar yoktur.

Görev, yetki ve geçici önlem nerede durur?

Görevli mahkeme aile mahkemesidir. Kurulmamış yerde asliye hukuk, aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Yetki, 168. maddede eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturulan yerdir. Evlenmenin kıyıldığı yer, yetkiyi kendiliğinden kurmaz. Yetki itirazı süresinde yapılmazsa o yerde bakılması gündeme gelebilir. Gündeme gelen yetki, davanın kabul edileceği anlamına gelmez.

169. madde, dava sürerken barınma, geçim, malların yönetimi ve çocukların bakımı için geçici önlemi resen alır. Cinsel iddia, tedbir nafakasını veya konutu otomatik olarak bir eşin lehine yazmaz. Önlem, boşanma hükmü değildir. Hüküm kurulmadan önlemin kesin nafaka sayılması da doğru değildir. Tutar bu sayfada yoktur.

197. madde, kişilik, ekonomik güvenlik veya aile huzuru ciddî biçimde tehlikedeyse ayrı yaşama hakkı verir. Cinsel zorlama veya aşağılama bu tehlikeyi somutlaştırabilir. Yoksunluk iddiası her dosyada 197’yi kendiliğinden işletmez. İşletmeyen iddia, eşin evi terk ettiği gerekçesiyle tek başına terk sebebine de dönüşmez. Terk, kendi şartıyla ayrıca durur.

195. madde, evlilik birliğinden doğan yükümlülükler yerine getirilmezse hâkimin müdahalesini, uyarıyı ve uzman yardımını açar. Boşanma davasından önce bu imkân denenebilir. Denenmemiş olması 166’yı kapatmaz. Kapatmayan imkân, denendikten sonra boşanmanın kesinleşeceği bir ön şart da değildir. Avukat tutmak zorunlu değildir. Dilekçe kalıbı bu rehberin parçası değildir.

Af ve süre, genel sarsılmayı kendiliğinden siler mi?

Özel sebeplerde af, o sebebe dayanan dava hakkını düşürebilir. 161 ve 162’de af açıkça bu sonucu yazar. Af, her zaman yazılı bir belge değildir. Duruşmadaki açık bağışlama da af sayılabilir. Sayılması, aynı olguların 166’da hiç değerlendirilemeyeceği anlamına gelmez. 166, kendi sarsılma şartıyla durur. Şart yoksa af olmasa da dava reddedilebilir.

Altı aylık öğrenme süresi ve beş yıllık üst süre, zina ile hayata kast ve onur kırıcı davranış için kanunda durur. Süre, öğrenme gününden ve fiil gününden ayrı işler. İkisi de dolmuşsa özel sebep düşer. Düşen özel sebep, dilekçedeki 166 iddiasını otomatik olarak da düşürmez. Otomatik düşmeyen iddia, süre kaçmış zina’yı 166 etiketiyle yeniden özel sebep yapmaz. Hâkim sebepleri ayırır.

Öğrenme günü, her dosyada ilk şüphe günü değildir. Öğrenmenin hangi vakıayla gerçekleştiği ispat konusudur. İspat edilmeden ‘duymuştum, süre geçti’ denmez. Denmeyen süre, bu sayfada somut bir takvime bağlanmaz. Takvim, tebligat ve tanıkla kurulur. Kurulmayan takvim, davayı reddetmek veya kabul etmek için kullanılmaz.

Af ile barışma karıştırılabilir. Kısa bir barışma, sarsılmanın bittiği anlamına gelmeyebilir. Uzun süren ortak hayatın yeniden kurulması ise 166 iddiasını zayıflatır. Zayıflama, özel sebebin affı ile aynı cümle değildir. Aynı cümle kurulursa gerekçe, hangi hakkın düştüğünü göstermez. Göstermeyen gerekçe, sonraki davada 166/4 varsayımını da kendiliğinden açmaz.

Eşit kusur, ağır kusurdan neden ayrılır?

166/2, davacının kusurunun daha ağır olmasını arar. Eşit kusur, daha ağır kusur değildir. Eşit kusurda davalının bu fıkradaki itirazı, aynı şartla açılmayabilir. Açılmayan itiraz, davanın kabul edileceği anlamına gelmez. Birinci fıkradaki sarsılma ve çekilmezlik hâlâ aranır. Aranan şart yoksa eşit kusur da hükmü kurmaz.

Cinsel olguda iki eşin de katkısı bulunabilir. Biri reddediyor, diğeri aşağılama veya ilgisizlikle bu hali sürdürüyorsa hâkim katkıları ayırır. Ayırma, yüzde cetveliyle yapılmaz. Cetvel kanunda yoktur. Olmayan cetvel, ‘yüzde elli ise ret, altmış ise kabul’ diye yazılmaz. Yazılan her yüzde uydurmadır.

Daha ağır kusur davacıdaysa ve itiraz hakkın kötüye kullanılması değilse dava reddedilebilir. Ret, davalının hiç kusuru olmadığı anlamına gelmez. Az kusur ile ağır kusur, tazminat dengesini de etkiler. Etki, 174’ün şartı oluşmadan manevi tazminatı kesinleştirmez. Kesinleşmeyen tazminat, eşit kusurda da otomatik paylaşılmaz.

Kusur tartışması, tanık ve yazışmayla uzayabilir. Uzama, olgunun cinsel olmasından doğan bir ceza değildir. Delil toplamanın süresidir. Süre, bu sayfada aya bağlanmaz. Bağlanmayan süre, ‘cinsel sebepli dava şu kadar ayda biter’ vaadi de değildir. Vaat kurulmaz.

Dilekçedeki sebep sonradan değişirse ne olur?

Davacı, dava sırasında yeni bir olguyu ileri sürebilir. İleri sürmek, yeni olgunun o gün ispatlandığı anlamına gelmez. Karşı tarafın haberdar edilmesi ve savunma hakkı, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun ilgili hükümlerine bağlıdır. Hükümler bu sayfada dilekçe kalıbına dökülmez. Dökülmeyen kalıp, sebebin serbestçe değiştirileceği bir izin de değildir.

166 ile açılan dava, duruşmada zina iddiasına dönüştürülebilir gibi sunulmamalıdır. Dönüş, yeni sebebin şartını, süresini ve ispatını getirir. Şart yoksa dönüş, eski 166 iddiasını da güçlendirmez. Güçlenmeyen iddia, iki sebebin birlikte yazılmasıyla tamamlanmış sayılmaz. Hâkim, dayanılan her sebebi ayrıca ele alır.

Davalı, karşı dava açabilir. Karşı dava, aynı cinsel olguyu ters kusur iddiasıyla kurabilir. Kurulan karşı dava, asıl davayı kendiliğinden düşürmez. İki dava birlikte görülebilir. Birlikte görülme, tek duruşmada hüküm vaadi değildir. Her iki iddia da 184’e göre ayrıca kanaat ister.

Islah veya iddianın genişletilmesi yasağının boşanma dosyasında nasıl işlediği, somut dilekçenin süresine bağlıdır. Süre kilitlenmeden ‘istediğin zaman sebebi değiştirirsin’ denmez. Denmeyen serbestlik, bu sayfada bir usul tarifesiyle doldurulmaz. Doldurulmayan yer denetim gerektirir. Denetim, sebebin hiç değişemeyeceği anlamına da gelmez.

Terk sebebi yoksunluğun kısa adı mıdır?

164. madde, evlilik birliğinden doğan yükümlülükleri yerine getirmemek maksadıyla evi bırakmayı veya haklı sebep olmadan ortak konuta dönmemeyi, kanundaki süre ve ihtarla birlikte özel sebep yapar. Cinsel yoksunluk, eşler aynı evde yaşarken de bulunabilir. Aynı evde yaşanan yoksunluk, terk değildir. Terk sayılmayan yoksunluk, 164’ün ihtar şartını da kendiliğinden doğurmaz.

Eşlerden biri, ortak konutu haklı bir korku veya şiddet yüzünden bırakmışsa, bırakma her zaman terk sayılamaz. Haklı sebep, 164’ün şartını düşürebilir. Düşen şart, 166’daki sarsılmayı da silmez. Silmeyen sarsılma, ayrıca ispatlanır. İspat, evi kimin neden bıraktığının anlatısıdır. Anlatı, diğer eşin özel hayatının tarifi değildir.

Noter veya hâkim ihtarı, terk dosyasının parçasıdır. İhtar, cinsel uyum davasının ön şartı değildir. Ön şart olmayan ihtar, 166 dosyasında ‘önce ihtar çekin, yoksa dava reddedilir’ diye yazılmaz. Yazılan her ön şart, kanunda olmayan bir engel icat eder. İcat edilmeyen engel, terk davasının kendi ihtarını da ortadan kaldırmaz.

İhtarın gün sayısı ve ilan usulü, 164’ün güncel metninden okunur. Bu sayfa o günü, cinsel sorun dosyasına kopyalayarak bir süre icat etmez. Kopyalanmayan süre denetim gerektirir. Denetim, terk ile yoksunluğun aynı sebep olduğu anlamına gelmez. Aynı sebep değildir. Hâkim, dayanak maddeyi gerekçede ayırır.

Ortak konuta dönmeme, cinsel birlikteliği reddetmekten ayrı bir fiildir. Biri mekânı bırakır. Diğeri, mekân ortakken birliğin bu yönünü sürdürmez. İki fiil aynı evlilikte art arda gelebilir. Art arda gelmeleri, tek dilekçede tek sebep sayılmalarını gerektirmez. Gerektirmeyen birleşme, ispatı da tek tanığa indirgemez. Her fiil kendi şartıyla durur.

Avukat Randevusu Al!

Sadakat yükümlülüğü uyum sorununu tek başına kurar mı?

185. maddedeki sadakat, eşlerin birbirine bağlı kalmasını ifade eder. Bağlılık, her tıbbi güçlüğü kusur saymaz. Güçlük, tedavi veya süre ile açıklanıyorsa sadakat ihlali kendiliğinden doğmaz. Doğmayan ihlal, zina iddiasının yerine de konamaz. Konulamayan iddia, 161’in süre ve af rejimine sokulmadan 166’da ayrıca tartılır.

Sadakatsizlik iddiası, somut bir ilişki veya sürekli bir üçüncü kişi bağı ister. İstem, yoksunluktan farklıdır. Yoksunluk, birlikteliğin eşler arasında kurulmamasıdır. Üçüncü kişi yokken sadakatsizlik yazmak, ispat konusunu olmayan bir fiile kaydırır. Kaydırılan fiil, bu sayfada tarif edilmez. Tarif edilmeyen fiil, ‘şüpheleniyorum’ cümlesiyle de tamamlanmaz.

Yardım yükümlülüğü de 185’tedir. Yardım, hastalığın veya işlev güçlüğünün olduğu dönemde diğer eşin tutumunu kusur tartısına katabilir. Katma, yardım etmeyenin her dosyada ağır kusurlu sayılması değildir. Sayılamayan kusur, yardım eden eşin de otomatik olarak kusursuz olduğu anlamına gelmez. İki tutum birlikte okunur. Okuma bitmeden tazminat yönü söylenmez.

185, boşanma sebebi listesine altıncı bir özel sebep eklemez. Eklemeyen madde, 166’nın uygulanmasına engel de olmaz. Engel olmayan madde, yükümlülüğün ihlalini sarsılmanın olgusu hâline getirebilir. Getirilen olgu, yine çekilmezlik ister. İstemeyen olgu, sadakat kelimesinin dilekçeye yazılmasıyla tamamlanmaz. Tamamlanmayan iddia, karşı tarafın savunmasını da kendiliğinden düşürmez. Düşmeyen savunma, olgunun süresini ve tutumunu ayrıca tartışır. Tartışma bitmeden boşanma, tazminat veya nafaka yönü vaat edilmez. Vaat edilmeyen yön, dilekçedeki başlıkla da kapanmaz. Başlık, kanunun aradığı sarsılma ve çekilmezlik parçalarının yerine geçmez. Parçalar dosyada gösterilmeden hüküm yönü söylenmez. Gösterim, tanık, yazışma veya rapordan gelir; başlıktan gelmez.

Gerekçe hangi sebebi göstermeden kurulmamalıdır?

Hüküm, boşanmayı kabul ediyorsa gerekçe, dayanak maddeyi ve olguyu göstermelidir. Göstermeyen ‘uyumsuzluk vardı’ cümlesi, 166’nın sarsılma ve çekilmezlik parçalarını karşılamayabilir. Karşılamayan cümle, istinafta hükmün denetlenmesini zorlaştırır. Zorlaşan denetim, davacı için kesin kabul değildir. Kabul, gerekçenin kanuna uygunluğuna bağlıdır.

Gerekçe, tıbbi tanı adı yazmak zorunda değildir. Tanı yazılırsa, tanının hükmü kurduğu sanılmamalıdır. Asıl olan, ortak hayatın neden beklenemeyeceğidir. Neden, özel hayatın gereksiz ayrıntısına dökülmeden de anlatılabilir. Dökülen ayrıntı, ne hükmü güçlendirir ne de bu rehberin konusudur. Rehber, tarifi yazmaz.

Ret gerekçesi de aynı açıklığı ister. Ret, ‘cinsel sorun boşanma sebebi değildir’ genel cümlesiyle geçiştirilirse, somut olay 166’da hiç tartılmamış olur. Tartılmayan olay, 166/4’teki sonraki varsayım için de sağlıklı bir ret hükmü bırakmayabilir. Bırakmayan ret, bir yıl sonra otomatik boşanma doğurmaz. Doğmayan sonuç, ret şerhinin okunmasını gerektirir.

İstinaf, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır. İki hafta, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 345. maddesindedir. Bu süre, davanın kaç ay süreceğini söylemez. Söylemeyen süre, cinsel olgulu dosyada kısaltılmış bir hak da değildir. Kısaltma yoktur. Olan, hükmün tefhimle kesinleşmediğidir.

166’nın dördüncü fıkrası ve ayrılık neyi değiştirir?

166’nın dördüncü fıkrası, herhangi bir sebeple açılmış davanın reddinin kesinleşmesinden başlayarak bir yıl geçmesi ve ortak hayatın yeniden kurulamaması hâlinde birliğin temelden sarsılmış sayılacağını yazar. Cinsel olguya dayanan ilk dava reddedilmişse bu fıkra, yeni bir otomatik cinsel boşanma doğurmaz. Reddin kesinleşmesi ve bir yıllık ortak hayatın kurulamamış olması ayrı bakılır. Bakılmadan açılan dava, fıkraya girmez.

Fıkra, 14/11/2024 tarihli 7532 sayılı Kanun’la yenilenmiştir. Yenilenen metnin tam cümlesi, feragat ile ret arasındaki fark ve önceki dosyanın türü somut karardan okunur. Okunmadan ‘eski davam reddedildi, bir yıl doldu, bugün boşanırım’ denmez. Bu sınır denetim gerektirir. Denetim, fıkranın 166’nın üçüncü fıkrasındaki anlaşma düzeni olduğu anlamına gelmez. Üçüncü fıkra ayrıdır.

167. madde, hakkı olan eşin boşanma yerine ayrılık da isteyebileceğini ekler. Ayrılık, cinsel yoksunluğu kendiliğinden evliliği bitirmez. Ayrılık süresi kanunda ayrıca düzenlenir. Süre dolunca ortak hayat kurulmamışsa boşanma ayrıca istenebilir. İstenen boşanma, önceki cinsel olgunun otomatik hükmü değildir. Hüküm, yeni dosyanın şartına bağlıdır.

Bu sayfanın verdiği cevap şudur. Cinsel sorun, 166’da sarsılma olgusu olabilir. 165 ancak akıl hastalığı ve kurul raporunda işler. Otomatik boşanma, otomatik tazminat ve internet tanısı yoktur. İspat, iddia edendedir. Hukuka aykırı delil davayı kendiliğinden kazandırmaz. Tıbbi ayrıntı ve cinsel tarif bu rehberde yazılmaz.

İlgili taslaklar: Çekişmeli Boşanma Davası Nedir? Nasıl Açılır? Dilekçesi - 1 · Anlaşmalı Boşanma Davası Nasıl Açılır? Şartları, Dilekçesi · Boşanma Davasında Maddi ve Manevi Tazminat - 2026 · Boşanma Davasında Çocuğun Velayeti Kime Verilir? - 2026

Sık sorulan sorular

Cinsel sorun otomatik boşanma sebebi midir?

Değildir. Kanun ayrı madde yazmaz. 166’da birliğin temelinden sarsılması ve ortak hayatın beklenemeyecek hâle gelmesi aranır. Hâkim 184’e göre vicdani kanaat kurar.

Cinsel ilişkiye girmemek boşanma sebebi midir?

Süreklilik ve birliğin çekilmez biçimde sarsılması varsa 166 olgusu olabilir. Tek gecelik ret veya geçici sağlık dönemi yetmeyebilir. Haklı korku veya şiddet zeminindeki ret ayrı okunur.

Bu durum 165’teki akıl hastalığı mıdır?

Hayır. 165 akıl hastalığı, bu yüzden çekilmezlik ve resmî sağlık kurulu raporu ister. Cinsel işlev veya uyum sorunu o maddenin listesi değildir. Bu yazı tanı koymaz.

Tedaviye gitmemek boşanma doğurur mu?

Ayrı madde yoktur. Somut imkân açılmışken ısrarlı kaçınma, sarsılma ve kusur tartısını besleyebilir. Tedavi sürecindeki eş otomatik kusurlu sayılmaz.

Cinsel sorun psikolojik şiddet midir?

Her dosyada değildir. Yoksunluk tek başına 6284 cetveli değildir. Zorlama, tehdit veya aşağılama varsa şiddet ve 162 ayrı okunur.

Nasıl ispat edilir?

TMK 6 iddia edene yükler. 184 vicdani kanaat arar, bu olgularda yemin önerilemez, ikrar hâkimi bağlamaz. Hukuka aykırı elde edilen kayıt davayı kendiliğinden kazandırmaz.

Anlaşmalı usulde cinsel sorunu yazmak zorunlu mu?

Zorunlu değildir. 166/3 serbest irade, en az bir yıllık evlilik, bizzat dinleme ve uygun bulunan düzenleme ister. Sebep metne yazılmadan da bu fıkra işleyebilir. Tek duruşma vaat edilmez.

Tazminat ve nafaka kesin midir?

174 kusur ve kişilik hakkı, 175 yoksulluk ve kusur şartı ister. Cinsel olgu bunları kendiliğinden kurmaz veya düşürmez. Tutar yazılmaz.

Zina ile aynı şey midir?

Değildir. 161 evlilik dışı ilişki iddiasının özel sebebidir. Yoksunluk, birlikteliğin kurulmaması veya reddidir. Biri kanıtlanınca diğeri kanıtlanmış sayılmaz.

Duruşma gizli olur mu?

184/6 istem üzerine gizli duruşmaya imkân verir. Her dosyada zorunlu değildir. Gizlilik, hukuka aykırı delili hukuka uygun hale getirmez.

Bilirkişi boşanmaya karar verir mi?

Hayır. Rapor, olgunun varlığına ve birliğe etkisine ışık tutar. Tanı cümlesi hüküm değildir. Özel hekim yazısı kurul raporunun yerine geçmez.

Önce uzman yardımı denemek şart mı?

195. maddedeki müdahale denenebilir. Denenmemiş olması 166’yı kapatmaz. Denenmiş olması da boşanmayı kesinleştirmez.

Paylaş:

Av. Oğuz EROĞLU

Av. Oğuz Eroğlu, Eroğlu Hukuk & Danışmanlık Bürosu’nun kurucu avukatıdır. Hukuk Fakültesi mezuniyetinin ardından mesleki kariyerini avukatlık alanında sürdürmüş ve uzun yıllara dayanan deneyim kazanmıştır. Hukuk alanı...

Profili Gör