Nafaka Nedir? Türleri, Hangi Durumlarda Ödenir?

Kısa cevap. Nafaka, Türk Medeni Kanunu’nda tek bir kalem değildir. Dava sürerken geçim tedbir nafakasıdır (169). Boşanmadan sonra yoksulluğa düşen eşin geçimi yoksulluk nafakasıdır (175). Velâyeti almayan ebeveynin çocuğun bakım ve eğitim giderine katkısı iştirak nafakasıdır (182, 327–331). Üstsoy, altsoy ve kardeşlere yardım 364. maddededir. Cinsiyet şart değildir. Bu yazı türleri ayırır; harç, avukat ücreti, gelirin sabit bir oranı veya 2026 yılı lira tutarı vermez.
Nafaka tek alacak mıdır, kim kime öder?

Kanun nafaka sözünü birkaç yerde kullanır; alacaklı, borçlu ve şart her seferinde değişir. Evlilik sürerken eşler birliğin giderlerine güçleri oranında emek ve malvarlıklarıyla katılır (186). Hâkim, istem üzerine ailenin geçimi için her birinin parasal katkısını belirler. Ev işleri, çocuk bakımı ve diğer eşin işinde karşılıksız çalışma, katkı hesabına girer (196). Bu katkılar geçmiş bir yıl ve gelecek yıllar için istenebilir. Ortak hayat kişiliği, ekonomik güvenliği veya ailenin huzurunu ciddi biçimde tehlikeye düşürüyorsa ayrı yaşama hakkı doğar. Haklı ayrılıkta hâkim, katkı, konut ve mal yönetimine ilişkin önlemleri alır (197). Boşanma veya ayrılık davası açılınca 169, barınma, geçim ve çocuk bakımı için geçici önlemleri re’sen yükler. Dava bitince tedbir o sıfatla durur. Yerine, şartları varsa yoksulluk veya iştirak konuşulur.
Yoksulluk nafakası boşanan eşler arasındadır. İştirak nafakası çocuğundur. Velâyeti elinde tutan ebeveyn çoğu dosyada bunu çocuk adına takip eder; kendi geçim hakkı sanılmaz. Yardım nafakası, yardım etmezse yoksulluğa düşecek üstsoy, altsoy ve kardeşler içindir. Kardeşlerde ayrıca refah içinde bulunma aranır. Eş ile ana-baba bakım borçları saklıdır. 364, 175 veya 182’nin yerine geçmez. Aynı hanede birden fazla kalem birikir diye hepsi tek borçluya ve tek hesaba yazılmaz. Kim alacaklıysa icra dosyasındaki taraf da o kişi veya çocuk adına takip eden ebeveyndir.
Örnek: boşanma davası dururken kadın ve ortak çocuk aynı evde kalır, erkek ayrı oturur. Hâkim 169 ile eşin geçimi ve çocuğun bakımı için tedbir koyabilir. Hükümde velâyet annede kalırsa iştirak çocuğun giderine bakar. Yoksulluk, kadının 175 şartlarını taşımasına bağlıdır. Aynı aylık tutarı tek satırda yazmak, icrada hangi kalemin işlediğini karıştırır. Erkek yoksulluğa düşmüş ve kusuru daha ağır değilse aynı 175 metni ona da uygulanır. Cinsiyet, alacaklıyı veya borçluyu kendiliğinden seçmez.
Tedbir, yoksulluk, iştirak ve yardım nasıl ayrılır?
Tedbir, davanın devamı süresince geçici geçimdir. 169, özellikle eşlerin barınmasını, geçimini, malların yönetimini ve çocukların bakımını sayar. Daha ağır kusur testi, tedbirin kopyası değildir. Dava reddedilirse veya boşanma kesinleşirse tedbir o sıfatla sona erer. Birikmiş tedbir alacağı ayrı takip konusu olabilir. Yeni dönem, yoksulluk veya iştirak hükmüne bakılır. Tedbir kararı, boşanma hükmünün kesinleşmesiyle yoksulluk nafakasına kendiliğinden dönüşmez. Hükümde açık kalem yoksa alacaklı yeni istemini ayrı bir hükümle kurdurur.
Yoksulluk nafakası 175’tedir. Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla, diğerinden malî gücü oranında nafaka isteyebilir. Yükümlünün kusuru aranmaz. Kanun kadın veya koca demez. Yürürlükteki metin hâlâ süresiz olarak ibaresini taşır. Anayasa Mahkemesi’nin 4 Haziran 2026 tarihli ve E. 2025/156, K. 2026/131 sayılı kararı bu ibareyi iptal etmiş, iptalin 30 Haziran 2027’de yürürlüğe gireceğini yazmıştır. 7 Ekim 2026 itibarıyla süresiz kural kalkmış sayılmaz. Ayrıntı kardeş yazıdadır. İştirak ve yardım bu iptalin konusu değildir.
İştirak, 182’de velâyeti kullanmayan eşin çocuğun bakım ve eğitim giderine gücü oranında katılmasıdır. 327–330, giderin kapsamını, erginliğe kadar süreyi, eğitimin devamında beklenebilecek ölçüde bakımı ve miktarın çocuğun ihtiyaçları ile ana-babanın koşullarına göre takdirini yazar. 328, çocuğun ergin olduktan sonra eğitimi sürüyorsa bakımı eğitimin sonuna kadar uzatabilir. Yardım nafakası 364–365’tedir. Dava, mirasçılıktaki sıraya göre açılır. Yetkili mahkeme, taraflardan birinin yerleşim yeridir. Dört kalem aynı dilekçede yan yana istenebilir; hükümde yine ayrı satır ister.
| Tür | Dayanak | Ne zaman | Kimin hakkı | Kusur |
|---|---|---|---|---|
| Tedbir nafakası | TMK 169 (ayrıca 196–197) | Dava veya ayrı yaşama sürerken | Eşin geçimi ve çocuk bakımı | 175’teki daha ağır kusur kopyası değil |
| Yoksulluk nafakası | TMK 175–176 | Boşanmadan sonra | Yoksulluğa düşecek eş | İsteyenin kusuru daha ağır olmamalı |
| İştirak nafakası | TMK 182, 327–331 | Velâyet düzenlenince ve çocuk gideri durdukça | Çocuk | Ebeveynin boşanma kusuru çocuğun giderini düşürmez |
| Yardım nafakası | TMK 364–365 | Hısım yoksulluğa düşecekse | Üstsoy, altsoy, kardeş | Kardeşte refah şartı; eş ve ana-baba bakımı saklı |
Dört kalem ayrıdır. 175’teki süresiz olarak ibaresinin iptali 30.6.2027’de yürürlüğe girecektir. İştirak ve yardım bu iptalin konusu değildir. Tutar yazılmaz.
Evlilik birliğinin gideri ile nafaka neden karışır?
186, evlilik devam ederken eşlerin katkısını düzenler. Bu katkı, boşanmış eşin 175 alacağı değildir. Birlik ayakta iken istenen parasal katılım, gelecek yıllar ve geçmiş bir yıl için belirlenebilir. Geçmiş bir yıl sınırı, boşanmadan sonraki yoksulluk davasının zamanaşımı değildir. 178, evliliğin boşanma ile sona ermesinden doğan dava hakları içindir. Evlilik içi katkı ile boşanma sonrası nafaka aynı süre cümlesine sıkıştırılmaz. Hâkim, katkıyı belirlerken emeği de hesaba katar. Ücret bordrosu olmayan eşin katkısı sıfır sayılmaz.
197, ayrı yaşama hakkının kullanıldığı dönemde önlem verir. Boşanma davası açılmadan da aile mahkemesinden birliğin korunması istenebilir. Bu önlem, 169 tedbiri değildir. Dava açılınca 169 re’sen devreye girer. İki önlemi üst üste işletmek, hangi kalemin icraya konulacağını karıştırır. Örnek: eşler 2025’te ayrı yaşamaya başlamış, 197 katkısı vardır, 2026’da boşanma açılmıştır. Hâkim 169 tedbirini o günkü barınma ve çocuk bakımına göre kurar. 197’nin eski tutarı otomatik yoksulluk nafakası olmaz. Eski kalemin birikmiş kısmı, ödenmemişse kendi hükmüyle takip edilir.
Aile konutu ve ev eşyası üzerindeki haklar, nafaka tutarının kendisi değildir. Hâkim, barınma için konutta oturma veya başka bir önlem kurabilir. Konutta kalan eş, ayrıca geçim kalemi istemişse iki istem ayrı okunur. Mal rejiminin tasfiyesi, edinilmiş mallara katılma veya katkı payı, nafaka değildir. 174’teki maddî ve manevî tazminat da nafaka değildir. Tazminat, kusur ve mevcut veya beklenen menfaatin zedelenmesine bakar. Nafaka, geçimin sürdürülmesine bakar. Aynı hükümde ikisi birden yer alabilir; biri diğerinin yerine mahsup edilerek silinmez. Mahsup, tarafların anlaşması veya hükmün açıkça yazmasıyla sınırlıdır.
Tedbir nafakası hangi dönemde işler ve ne zaman durur?
169, boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkime geçici önlem yükler. Önlem, eşlerin barınması, geçimi, evlilik birliğinin giderleri, malların yönetimi ve çocukların bakımı içindir. İstem olmasa da hâkim, dosyadaki ihtiyaç ortaya çıkmışsa önlem kurabilir. Bu, yoksulluk nafakasının kusur testini davanın ilk gününe taşımaz. Kusur araştırması henüz bitmemişken çocuğun bakımı ve eşin barınması bekletilmez. Tedbir, kesin hüküm gibi tarafların malî geleceğini sonsuza bağlamaz. Koşullar değişirse tedbir değiştirilebilir.
Davanın reddi, feragat, kabul veya boşanmanın kesinleşmesi, tedbirin o sıfatla sürmesini durdurur. Kesinleşmeye kadar işlemiş aylar, ödenmemişse alacak olarak kalır. İşlemiş tedbiri, ileride reddedilen yoksulluk istemi geriye doğru silmez. İlerisi için yeni kalem kurulmamışsa, tedbirin bittiği tarihten sonrası icraya yeni ay olarak yazılamaz. Örnek: dava iki yıl sürmüş, tedbir aylıkları birikmiş, boşanma reddedilmiştir. Birikmiş tedbir ayrı takip edilebilir. Reddedilen dava, yeni dönem için 175 hükmü doğurmaz. Birlik devam ediyorsa 186 ve 197 yeniden konuşulur.
Tedbir kararının icrası, ilamlı takibin genel kurallarına girer. Kararda eşin geçimi ile çocuğun bakımı ayrı yazılmamışsa, tahsil edilen paranın hangi ihtiyaca gittiği sonradan tartışılır. Bu yüzden istemde kalemler ayrılır. Tedbir, nafaka borçlusunun bütün gelirine el koyan bir oran değildir. Kanun, tedbir için gelirin sabit bir yüzdesini yazmaz. Hâkim, dosyadaki gelir, kira, çocuk gideri ve borçlunun kendi zorunlu geçimini birlikte görür. Bu sayfa o hesabı lira olarak kurmaz.
Yoksulluk nafakası hangi şartlarda doğar?
175 üç unsuru birlikte ister. Birincisi, boşanma yüzünden yoksulluğa düşmektir. Ölçü, geçimin fiilen taşınamamasıdır. Düzenli ücret veya yeterli malî kaynak iddiayı zayıflatır. Yoksulluk, sosyal yardım ölçütlerinin otomatik kopyası değildir. Kişinin boşanma olmasaydı sürdüreceği asgari geçim, kendi geliri ve malvarlığıyla karşılanamıyorsa unsur tartışılır. Aile konutundan ayrılmanın getirdiği barınma gideri bu tartının içindedir. Tek başına kira sözleşmesi, yoksulluğu ispatlamış sayılmaz. Gelirin gideri karşılayıp karşılamadığı dosyadan okunur.
İkincisi, isteyenin kusurunun diğerinden daha ağır olmamasıdır. Eşit kusur, daha ağır kusur değildir. Kusursuz eş ile daha az kusurlu eş, bu unsuru aşabilir. Daha ağır kusurlu taraf, karşı taraf kusurlu olsa bile 175’ten yararlanamaz. Yükümlünün kusuru aranmaz. Kusursuz zengin eş de, diğer şartlar varsa yükümlü olabilir. Kusur, tazminattaki 174 tartısıyla aynı cümle değildir. Boşanma sebebi ispatlanmış olsa bile, nafaka isteyenin kusuru daha ağır değilse 175 kapanmaz. Ağır kusur, olayların bütününden çıkar. Tek bir tartışma, kendiliğinden daha ağır kusur sayılmaz.
Üçüncüsü, yükümlünün malî gücüdür. Olmayan gelirden nafaka çıkmaz. Güç, bordrodaki net ücretten ibaret değildir. Düzenli ek gelir, kira geliri ve fiilen çalışılmayan fakat elde edilen kazanç da görülebilir. Buna karşılık gerçek olmayan bir varsayım gelir yazılmaz. Yükümlünün kendi zorunlu geçimi, bakmakla yükümlü olduğu başka kişiler ve mevcut iştirak borcu, gücün sınırıdır. Miktar, somut dosyadaki gelir, kira ve zorunlu gidere göre takdir edilir. Asgari ücretin katı, gelirin tek bir yüzdesi veya İstanbul listesi bu yazıya yazılmaz.
Örnek: kadın düzenli ücretle çalışır, kirası kendi gelirini aşmaz, erkeğin kusuru daha ağırdır. 175’in yoksulluğa düşme unsuru durmuyorsa yoksulluk nafakası kurulmaz. Çocuk varsa iştirak ayrı kalır. Ters örnek: evlilik boyunca ortak konutta kalan ve gelirden yoksun eş, boşanma yüzünden kirasız kalacak ve kusuru daha ağır değildir. Yükümlünün gücü varsa 175 işleyebilir. AYM iptali, 7 Ekim 2026’da bu hükmü süresiz olmaktan çıkarmaz. Üç unsurdan biri eksikse hüküm kurulmaz. Eksik unsur, diğer ikisinin toplamıyla tamamlanmış sayılmaz.
Süresiz ibare 7 Ekim 2026’da hangi metinle uygulanır?
175’in yürürlükteki cümlesi, nafakanın süresiz olarak istenebileceğini yazar. Anayasa Mahkemesi, süresiz olarak ibaresini iptal etmiştir. İptal hükmünün yürürlük günü 30 Haziran 2027’dir. Bu tarih gelmeden, iptal edilmiş ibare yokmuş gibi hüküm kurulamaz. 7 Ekim 2026’da açılan veya derdest olan dosyada mahkeme, hâlâ yürürlükteki metni uygular. Kardeş yazı, kararın gerekçesini ve yürürlük cümlesini ayrıca anlatır. Bu sayfa, iptali bugünden uygulanmış bir sonuç gibi yazmaz.
İptal, iştirak nafakasını ve yardım nafakasını süreli hale getirmez. Çocuğun bakım borcu 327–331’dedir. Hısım yardımı 364’tedir. Bu maddelerde süresiz olarak ibaresi yoktur. Onların süresi, kendi şartlarına bağlıdır. Çocuk ergin olur ve eğitimi biterse iştirak tartışması değişir. Yardım, yoksulluk veya refah şartı kalkınca değişir. 175’teki iptal, bu iki kalemin metnini kendiliğinden kısaltmaz. Protokolde taraflar, yürürlükteki kanunun izin verdiği çerçevede süreli yoksulluk da yazabilir. Yazılan süre, iptal kararının yürürlük günüyle kendiliğinden değişmiş olmaz.
30 Haziran 2027’den sonra kanun koyucu yeni bir süre düzenlemezse, iptal edilen ibarenin boşluğu nasıl doldurulacağı ayrıca okunur. Bu sayfa o boşluğu bugünden bir yıl sayısıyla doldurmaz. 7 Ekim 2026 itibarıyla söylenebilecek olan, yürürlükteki 175’in süresiz istemi hâlâ taşıdığı ve iptalin ileri bir tarihe bırakıldığıdır. Hüküm kurulurken kararın gerekçesinde hangi metnin uygulandığı yazılır. Eski bir ilam, iptal yürürlüğe girmeden kendiliğinden süreli hale dönmez. Değişiklik, 176’daki şartlarla ve yeni bir kararla konuşulur.
Yoksulluk nafakası ne zaman kalkar, ne zaman değişir?
176, maddî tazminat ve yoksulluk nafakasının toptan veya irat biçiminde ödenmesine izin verir. Manevî tazminat irat biçiminde ödenemez. İrat, alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden kalkar. Evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşama, yoksulluğun kalkması veya haysiyetsiz hayat sürme, mahkeme kararıyla kaldırma sebebidir. Kendiliğinden kalkan haller ile dava gerektiren haller karıştırılmaz. Yeniden evlenme belgesi varsa irat o sebeple durur. Fiilî birliktelik iddiası, mahkeme kararı olmadan icra dairesince silinmez.
Malî durum değişirse artırım veya azaltım 176’dadır. O davanın ayrıntısı kardeş yazıdadır. Değişiklik, hükmün kurulduğu gündeki olguların sonradan başka bir hâle gelmesidir. Aynı olguların yeniden tartılması, artırım davası değildir. İşini kaybeden yükümlü, azaltım isteyebilir. Geliri yükselen veya yoksulluğu derinleşen alacaklı, artırım isteyebilir. Her iki istem de karşı tarafın güncel gücünü ve alacaklının güncel ihtiyacını birlikte görür. Kanun, artırım için gelirin sabit bir yüzdesini yazmaz. Bu sayfa da yazmaz.
İrat biçimindeki yoksulluk, toptan ödeme ile değiştirilebilir. 176, durumun gerektirmesi hâlinde iradın toptan ödenmesine ve maddî tazminatın toptan ödenmesine izin veren cümleyi taşır. Toptan tutar, mahkemenin takdirindedir. Bu yazı, toptan bedeli aylık tutarın belli bir katı diye hesaplamaz. Alacaklının ölümü, iradı kendiliğinden düşürür. Mirasçıları, ölümden sonraki ayları yoksulluk nafakası diye isteyemez. Ölümden önce işlemiş ve ödenmemiş aylar, terekenin alacağı olarak kalabilir. İştirak, eşin ölümüyle aynı cümlede sona ermez. Çocuğun gideri, sağ kalan ebeveynin gücüne ve diğer hükümlere bakılarak ayrıca okunur.
İştirak nafakası yoksulluktan nasıl ayrılır?
İştirak, çocuğun bakım ve eğitim gideridir. Velâyet kendisine verilmeyen eş, gücü oranında katılır. Anne zinâ etmiş veya yoksulluk nafakası 175’te reddedilmiş olsa da çocuğun okul ve barınma gideri duruyorsa iştirak tartılır. Baba velâyeti almışsa aynı kalem anneden istenebilir. 330, miktarda çocuğun ihtiyaçları ile ana-babanın hayat koşulları ve ödeme güçlerini, varsa çocuğun gelirini dikkate alır. Nafaka her ay peşin ödenir. Durum değişirse 331, miktarı yeniden belirler veya nafakayı kaldırır. Çocuğun geliri, ana-babanın borcunu her zaman sıfırlamaz. Gelir, ihtiyacın bir kısmını karşılıyorsa kalan kısım tartılır.
Velâyet, iştirakin alacaklısını değiştirmez. Alacaklı çocuktur. Velâyeti kullanan ebeveyn, çocuğun adına istemde bulunur ve tahsil edilen parayı çocuğun bakımına yöneltir. Bu para, velâyet sahibinin yoksulluk nafakasına eklenen ikinci bir eş geçimi değildir. İki kalem aynı banka hesabına yatırılmış olsa bile hükümdeki satırlar ayrı kalır. Velâyetin sonradan değiştirilmesi, iştirak borçlusunu da değiştirir. Yeni velâyet sahibi, eski iştirak alacaklısı gibi kendi geçimini bu kalemden karşılamaz. Çocuk fiilen büyükanne yanında kalıyorsa, 329’daki dava hakkı ayrıca okunur.
Boşanma protokolünde iştirak yazılmamış olması, çocuğun gider ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Eşler, çocuğun aleyhine olacak biçimde bu gideri sıfırlamayı kararlaştıramaz. Hâkim, anlaşmalı boşanmada çocukların durumunu uygun bulmazsa düzenlemeyi onaylamaz. Çekişmeli boşanmada iştirak, velâyetle birlikte hükme bağlanır. Sonradan ihtiyaç veya güç değişirse 331 işletilir. İştirakin kaldırılması, yoksulluk nafakasının kaldırılma sebeplerinin kopyası değildir. Çocuk ergin olmuş ve eğitimi bitmişse tartışma 328’e kayar. Ebeveynin yeniden evlenmesi, iştiraki kendiliğinden düşürmez.
Ergin çocuk ve süren eğitim nasıl okunur?
328, bakım borcunu kural olarak erginliğe kadar yazar. Eğitim devam ediyorsa ana ve baba, durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde, eğitim sona erinceye kadar bakmakla yükümlüdür. Üniversite bitene kadar otomatik iştirak cümlesi, kanunun metni değildir. Eğitim, ölçü ve güç somut dosyada okunur. Ergin çocuk çalışıyor ve kendi geçimini karşılıyorsa bakım borcu zayıflar. Eğitim adı altında fiilen çalışmayan ve kayıt yenilemeyen çocuk için süre kendiliğinden uzamaz. Kayıt, devam ve ebeveynin gücü birlikte gösterilir.
329, küçüğe fiilen bakan ana veya babaya çocuk adına dava hakkı tanır. Ayırt etme gücüne sahip küçük de dava açabilir. Ergin çocuk, kendi davasını açabilir. Fiilen bakan büyükannenin veya kurumun istemi, yardım nafakası ile karıştırılmamalıdır. Çocuk reşit değilse ve bakım borcu ana-babadaysa, fiilen bakan kişinin açtığı dava çocuğun bakımına ilişkindir. 364’teki hısım yardımı, bu dava hakkının yerine kullanılmaz. Aynı çocuk için hem iştirak hem yardım diye çifte tahsilat yapılamaz. Hangi maddenin uygulandığı, çocuğun yaşına, eğitimine ve kimin baktığına göre seçilir.
Örnek: ergin öğrenci çocuğun eğitimi sürer, babanın gücü vardır, annenin yoksulluk nafakası 176’da yeniden evlenme ile kalkmıştır. İştirak ve 328 ile annenin 175’i aynı kalem değildir. Çocuğun yurt ve kayıt gideri, annenin yeniden evlenmesi yüzünden kendiliğinden silinmez. Babanın gücü yetmiyorsa 330, miktarı o güce indirir veya şartlar varsa kaldırır. Gücün yetmemesi, eğitim belgesiyle çürütülmez. İki olgu birlikte tartılır. Bu sayfa, üniversite yılı başına sabit bir gider yazmaz.
Yardım nafakası kimden, hangi sırayla istenir?
Yardım nafakası, boşanmış eşin 175’i değildir. 364, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek üstsoy, altsoy ve kardeşlere nafaka yükümlülüğü koyar. Kardeş yalnız refah içindeyse yükümlüdür. Üstsoy ve altsoy için refah şartı bu kadar dar yazılmaz. Onlarda yoksulluğa düşme ve yardımın gerekmesi aranır. Eşin ve ana-babanın bakım borçları saklıdır. Boşanmış eş, eski eşine karşı 364’ü, 175 dururken onun yerine açamaz. 175 şartları yoksa, eski eş sırf hısım sayılarak 364’e sokulmaz. Evlilikten doğan hısımlık, boşanmayla eşler arasında bitmiş sayılır. Kan hısımlığı ayrıdır.
365, davayı mirasçılıktaki sıraya göre açtırır. İstem, davacının geçinmesi için gerekli ve karşı tarafın malî gücüne uygun yardımdır. Hakkaniyete aykırıysa hâkim yükümlülüğü azaltabilir veya kaldırabilir. Aynı sırada birden fazla yükümlü varsa, hâkim duruma göre aralarında paylaştırabilir. Daha yakın derece dururken uzak dereceye atlamak, sıra kuralını bozar. Çocukları olan yaşlı bir ana, önce altsoyuna başvurur. Kardeş, refah şartıyla ve sıra elveriyorsa gündeme gelir. Resmî veya kamuya yararlı kurum, nafaka alacaklısına bakıyorsa dava açabilir. Kurumun açtığı dava, kişinin kendi 175 davasının kopyası değildir.
Örnek: yaşlı anne yoksuldur, çocukları vardır, boşanmış gelin 175 alacaklısıdır. 364, çocukların anneye yardımını konuşur. 175, boşanmış eşler arasını konuşur. Sırayı 365’e göre karıştırmak, yanlış davalıyı dosyaya sokar. Gelin, kayınvalidesinin 364 borcunu kendi yoksulluk nafakasından otomatik indirtemez. İki dosya iki ayrı hükümdür. Çocuk, hem annesine 364 hem kendi çocuğuna iştirak ödüyorsa, gücü her iki kalemde ayrıca gösterilir. Birinin varlığı diğerini sıfırlamaz. Hâkim, gücün yettiği ölçüde her ilişkiyi kendi maddesine göre kurar.
Miktar hangi olgularla takdir edilir?
Kanun sabit bir nafaka tutarı yazmaz. Yoksullukta 175, malî güç oranını ister. İştirakte 330, ihtiyaç ve güç dengesini ister. Yardımda 365, gerekli yardım ile malî gücü ister. Hiçbirinde gelirin tek bir yüzdesi yoktur. Hâkim, istem hâlinde gelecek yıllardaki tutarı da bağlayabilir (176, 182, 330, 365). Gelecek yıllar için bağlanan tutar, enflasyonun kendiliğinden işlediği bir formül değildir. Artırım, durum değişince ayrı davadır. Bu sayfa ücret veya harç makalesi değildir. Açılış günündeki tarife, o dosyanın veznelerinde okunur.
Takdirde görülen başlıklar şunlardır: yükümlünün ücreti ve düzenli geliri, alacaklının geliri ve barınma gideri, çocuğun yaşına göre bakım ve eğitim gideri, tarafların başka nafaka borçları, malvarlığından gelen ve sürekli sayılabilecek kazanç. Tek seferlik bir tazminat veya mal rejimi payı, aylık nafakanın yerine konmaz. O para geçimi bir süre karşılayabiliyorsa yoksulluk unsuru zayıflayabilir. Karşılamıyorsa nafaka yine tartılır. İşverenin bordroda göstermediği fiilî ödeme, ispatlanırsa gelire yazılır. İspatlanmayan yaşam tarzı iddiası, tek başına gelir kabul edilmez.
334, ana ve babanın nafaka yükümlülüğünü sürekli ve ısrarla yerine getirmemesi, kaçma hazırlığı veya malları heba etmesi hâlinde güvence istenmesine izin verir. Güvence, nafakanın kendisi değildir. Ödeme düzenini korumak için istenen teminattır. Güvence istenmesi, miktarın artırıldığı anlamına gelmez. Çocuk lehine işleyen bu imkân, yoksulluk nafakasının otomatik eki değildir. Hangi nafaka için güvence isteneceği maddenin kapsamından okunur. Bu sayfa teminatın lira karşılığını yazmaz.
| Kalem | Takdirde okunan | Yazılmayan |
|---|---|---|
| Yoksulluk | Boşanma yüzünden geçimin taşınamaması ve yükümlünün gücü | Gelirin sabit yüzdesi, 2026 lira tutarı |
| İştirak | Çocuğun ihtiyacı, ana-babanın koşulları, varsa çocuk geliri | Üniversite bitene kadar otomatik kat |
| Yardım | Geçim için gerekli yardım ve karşı tarafın gücü | Boşanmış eşe 175 yerine 364 |
| Tedbir | Dava sırasındaki barınma, geçim ve çocuk bakımı | 175’teki daha ağır kusur testinin kopyası |
Tablo tutar üretmez. Her kalem kendi maddesindeki olguya göre takdir edilir.
Dava nerede açılır, süre hangi alacağa işler?
Boşanma içindeki tedbir ve yoksulluk, boşanma davasının görüldüğü aile mahkemesindedir. Boşanmadan sonra nafaka, 177’ye göre nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesinde açılır. Yardım nafakasında 365, taraflardan birinin yerleşim yerini yetkili sayar. Görev, aile mahkemesi kurulmuş yerde aile mahkemesinindir. Yetki itirazı, süresinde yapılmazsa yetkisiz mahkemede devam tartışması doğabilir. Kesin yetki olup olmadığı, somut nafaka türüne göre ayrıca okunur. Bu sayfa her tür için tek bir kesin yetki cümlesi kurmaz.
178, evliliğin boşanma ile sona ermesinden doğan dava haklarını, boşanma hükmünün kesinleşmesinden başlayarak bir yıllık zamanaşımına bağlar. Yoksulluk nafakası bu cümleyle birlikte okunur. İştirak, çocuğun giderine bağlı ayrı kalemdir. 175 ile aynı zamanaşımı cümlesine sıkıştırılmaz. Çocuğun ihtiyacı sürdükçe 331 ve 182 çerçevesi ayrıca işler. Bir yıllık sürenin iştirake uygulanıp uygulanmayacağı, her dosyada 178’in ‘evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları’ ibaresine göre ayrılır. Bu sayfa, iştiraki o bir yıla kendiliğinden sokmaz. Tereddüt, somut dosyada ayrıca denetlenir.
Örnek: boşanma 2024’te kesinleşmiş, yoksulluk istenmemiş, 2026’da 175 davası açılmıştır. 178’in bir yılı dolmuşsa yoksulluk hakkı zamanaşımına uğrar. Çocuğun iştiraki, ihtiyacı ve güç duruyorsa ayrıca yürür. Anlaşmalı boşanmada protokole yazılan nafaka, hükümle birlikte ilam hükmündedir. Sonradan artırım, yeni bir dava olarak 176 veya 331’e gider. Protokolde hiç yazılmamış yoksulluk için 178 işlemeye devam eder. Çocuğun sonradan doğan eğitim ihtiyacı, annenin kaçırdığı 175 süresini diriltmez. İki süre iki alacaklıya aittir.
Anlaşmalı protokol nafakayı nasıl kurar?
Anlaşmalı boşanmada 166/3, mali sonuçlar ve çocukların durumunu yazılı düzenlemeye bağlar. Yoksulluk ve iştirak kalemleri, miktar, başlangıç ve süreli mi süresiz mi olduğu okunacak biçimde yazılır. Nafaka yok cümlesi, iştiraki de silmiş sayılmaz. Çocuk varsa iştirak açıkça konuşulmalıdır. Hâkim düzenlemeyi uygun bulmazsa anlaşmalı hüküm kurulmaz. 7 Ekim 2026’da yürürlükteki 175 metni süresiz isteme imkânını taşır. Protokolde taraflar süreli yoksulluk yazabilir. AYM iptali 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecektir. Protokol, o günkü kanunu kendiliğinden değiştirmez.
Protokol, duruşmada hâkim tarafından taraflara sorulmadan hükümleşmez. İmzalanmış metin, duruşmadaki iradenin yerini tutmaz. Taraflardan biri duruşmada nafakayı kabul etmediğini söylerse anlaşmalı boşanma o metinle bitmez. Çekişmeli yargılamaya geçilir. Protokolde tek satırda yazılmış nafaka, sonradan icrada tedbir, yoksulluk ve iştirak diye üçe bölünemez. Hangi kalem olduğu metinden anlaşılmıyorsa, ilamın yorumu veya yeni bir dava gerekebilir. Bu belirsizlik, şablon cümleyle giderilmez. Kalem, alacaklı ve başlangıç ayı açık yazılır.
Anlaşmalı hükümdeki nafaka da ilamdır. Ödenmezse ilamlı takip konusu olur. Artırım ve azaltım, protokolde feragat edilmiş gibi okunarak her zaman kapanmaz. Durumun değişmesi, 176 ve 331’in konusudur. Protokolde artırım istenmeyeceğine dair kayıt, emredici hükümlere ve çocuğun menfaatine aykırıysa hâkim tarafından zaten onaylanmamış olabilir. Onaylanmış bir kayıt, çocuğun sonradan artan eğitim ihtiyacını her dosyada kendiliğinden kesmez. Bu sınır, somut kaydın lafzına ve 330–331’e göre denetlenir. Bu sayfa hazır protokol metni vermez.
Nafaka hangi aydan işler, geçmiş dönem nasıl istenmez?
Tedbir, hâkimin kararında yazdığı aydan işlemeye başlar. Kararda ay yoksa, kararın kurulduğu dönem esas alınır. Dava açılmadan önceki aylar, 169’un geçici önlemi olarak kendiliğinden birikmez. Ayrı yaşama sırasında 197 ile belirlenmiş katkı varsa, o katkı kendi kararının tarihine bağlıdır. Boşanma davası açılınca kurulan tedbir, 197’nin yerine geçmiş ayları ikinci kez tahsil ettirmez. Ödenmemiş eski aylar ayrıca duruyorsa, yeni tedbir onları silmeden ileriye dönük işler. İki kalemin aynı aya yazılması, mükerrer tahsilattır.
Yoksulluk nafakası, boşanma hükmünde bağlanmışsa hükmün gösterdiği aydan işler. Boşanma sırasında istenmemişse, sonradan açılan dava 178’in bir yılı içinde kalmalıdır. Mahkeme, kural olarak hükmünden sonraki ayları bağlar. Boşanmadan önceki evlilik içi katkıyı, yoksulluk adıyla geriye yürütmek 175’in konusu değildir. 196’daki geçmiş bir yıl, birlik sürerken istenen katkıya aittir. İştirakte geçmiş dönem, çocuğun fiilen karşılanmış gideri ve istemin zamanı birlikte okunur. Her dosyada aynı ay sayısı uygulanmaz. Bu sayfa geçmiş iştirak için sabit bir ay yazmaz. Tereddüt halinde uygulama ayrıca denetlenir.
Gelecek yıllar için bağlanan tutar, 176, 182, 330 ve 365’te hâkimin istem üzerine kurabileceği bir imkândır. Bu imkân, her yıl kendiliğinden artan bir oran değildir. Artış, durum değişince açılan artırım davasının konusudur. İlamda gelecek yıllar için ayrı bir tutar yazılmamışsa, icra dairesi enflasyonu veya asgari ücret artışını kendiliğinden ekleyemez. Alacaklı, yeni bir hüküm almadan takip talebine yüzde yazamaz. Bu sayfa, artış için yüzde de vermez.
Birden fazla çocuk ve birden fazla yükümlü nasıl ayrılır?
Her çocuğun ihtiyacı ayrıdır. Yaş, eğitim ve sağlık gideri farklıysa iştirak tek bir toplamda eritilmez. Hükümde çocukların adı ve her birine düşen tutar okunmalıdır. Toplamın içinden kimin payı olduğu anlaşılmıyorsa, çocuklardan biri ergin olduğunda kalan tutar icrada tartışılır. Velâyet farklı ebeveynlerdeyse, her çocuk için borçlu olan taraf da değişir. Aynı ebeveynin iki çocuğa birden ödemesi, yoksulluk nafakasına eklenen üçüncü bir eş geçimi değildir. Güç yetmiyorsa 330, çocuklar arasında ihtiyaca göre paylaştırır. Güç, çocuk sayısının katı diye çoğalmaz.
Yardım nafakasında 365, aynı sıradaki birden fazla yükümlüyü görür. Hâkim, davacının geçimi için gerekli olan yardımı, yükümlülerin gücüne göre paylaştırabilir. Paylaştırma, alacaklının içlerinden yalnız birine başvurmasını her zaman kapatmaz. Mirasçılıktaki sıra duruyorsa, önce o sıra tamamlanır. Kardeşin refah şartı, çocukların yükümlülüğünün yerine geçmez. Bir yükümlünün ödediği pay, diğerine rücu ilişkisini doğurabilir. Rücu, icra takibindeki alacaklının talebinden ayrı bir iç hesaplaşmadır. Bu sayfa rücu için yüzde yazmaz.
Aynı kişinin hem eski eşine yoksulluk hem çocuğuna iştirak hem yaşlı anasına yardım borcu varsa, üç dosya üç maddedir. Güç, üçünde de gösterilir. Bir ilamdaki tutar, diğer ilamın gerekçesi olmadan kendiliğinden indirilmez. İndirim için ilgili maddenin değişiklik hükmü işletilir. Yoksullukta 176, iştirakte 331, yardımda 366 durumun değişmesine bakar. 366, yardım nafakasında hâkimin istem üzerine miktarı yeniden belirlemesine veya nafakayı kaldırmasına izin verir. Bu üç değişiklik davası tek dilekçe şablonuyla birleştirilmez. Her ilamın tarafları ve değişen olgu ayrıca yazılır.
Ödenmeyen nafaka ile tazminat ve mal rejimi nasıl ayrılır?
İlamlı nafaka icraya konulabilir. Ödememe ve şikâyet, İİK 344 hattıdır. Ayrıntı kardeş yazıdadır. Tazyik hapsi, nafakanın türünü değiştirmez. Tedbir, yoksulluk veya iştirakten doğan ilam, kendi kalemiyle takip edilir. Birikmiş aylar ile işleyecek aylar, takip talebinde ayrılır. İşleyecek aylar için icra, hükmün devam ettiği sürece konuşulur. Hüküm kalkmışsa sonraki aylar işletilemez. TCK, genel bir nafaka ödememe suçu değildir. Şikâyetin süresi ve şartı, kardeş yazıdaki icra hükümlerindedir.
174’teki maddî tazminat, mevcut veya beklenen menfaatlerin boşanma yüzünden zedelenmesidir. Manevî tazminat, kişilik hakkına yönelik ağırlığa bakar. İkisi de aylık nafaka değildir. Manevî tazminat irat olamaz. Maddî tazminat toptan veya irat olabilir. İrat biçimindeki maddî tazminat da 176’daki kendiliğinden kalkma sebeplerine tabidir. Tazminatı nafaka diye icraya yazmak, kalemi değiştirir. Mal rejiminin tasfiyesinden doğan alacak, katılma alacağı veya değer artış payı, geçim nafakası değildir. O alacaklar kendi dava ve zamanaşımı rejimine girer. Nafaka ilamının içine gizlenerek tahsil edilmez.
Kısmi ödeme, hangi aya ve hangi kaleme yazıldığı belirtilmeden yapılırsa borçlu ile alacaklı farklı dönemleri kapatmış sayabilir. İştirak ile yoksulluk aynı gün yatırılmışsa dekontta kalem yazılır. Yazılmamışsa hâkim veya icra dairesi, borcun muaccel olan kısmına ve ilamdaki sıraya bakar. Borçlu, çocuğun kalemini eşin kalemine saydırarak iştiraki kapatmış olmaz. Alacaklı da eş kalemini çocuk adına ikinci kez isteyemez. Bu ayrım, tutarın yüzde ile bölünmesi değildir. Hükümdeki satır esastır. Satır yoksa önce ilam yorumlanır, yüzde uydurulmaz.
Sık düşülen hatalar şunlardır. Tedbir ile yoksulluğu tek kalemde birleştirmek. İştiraki annenin cezası veya ödülü sanmak. 364’ü boşanmış eşe yoksulluk yerine kullanmak. AYM kararının 7 Ekim 2026’da süresiz nafakayı kaldırmış olduğunu yazmak. Gelirin sabit bir yüzdesini kanun hükmü gibi söylemek. Harçsız veya ücretsiz vaat etmek. Sabit aylık tutar vaat etmek. Dilekçe şablonu ile tür seçmek. Doğru sıra, önce alacaklıyı seçmek, sonra maddeyi seçmek, sonra güç ve ihtiyacı dosyadaki belgeden okumaktır. Tutar, bu üçünün takdiridir. Bu sayfa o takdiri lira olarak yapmaz.
Kalemler doğru ayrıldıktan sonra dahi, ödeme günü ile muacceliyet günü karıştırılmamalıdır. Ay peşin ödenen iştirakte, ayın başında doğan tutar ile ay sonunda yatırılan tutar aynı borcu kapatır. Yoksulluk iradında da hükümdeki ödeme dönemi esas alınır. Hüküm dönem yazmıyorsa, aylık ve peşin ödeme kuralı ilgili maddeden okunur. Gecikilen ay, yeni bir nafaka türü doğurmaz. Gecikme, icra ve şartları varsa faiz tartışmasıdır. Faizin oranı bu sayfada sabit bir yüzde olarak yazılmaz. Oran, hükmün ve kanunun gösterdiği faiz türünden okunur.
İlgili taslaklar: Süresiz Nafaka Kalktı mı? AYM İptal Kararı ve Son Durum · Nafaka Ödememe Cezası ve Şikayeti - 2026 · Nafaka Artırım Davası ve Şartları - 2026 · Nafaka İcra Takibi Nasıl Yapılır? (2026)
Sık sorulan sorular
Nafaka nedir, kaç türdür?
Kanunda başlıca tedbir (169), yoksulluk (175), iştirak (182, 327–331) ve yardım (364) vardır. Evlilik içinde katkı 186 ve 196–197’dedir. Hepsi aynı alacak değildir.
Tedbir nafakası boşanınca devam eder mi?
Hayır. 169 davanın devamı süresincedir. Kesinleşen boşanmada o sıfatla durur. Yerine yoksulluk veya iştirak, hükümdeki kaleme bakılır. Birikmiş tedbir ayrıca takip edilebilir.
Yoksulluk nafakasını yalnız kadın mı alır?
Hayır. 175 taraf der. Erkek de yoksulluğa düşer, kusuru daha ağır değil ve diğerinin gücü varsa isteyebilir.
İştirak nafakası kimin hakkıdır?
Çocuğundur. Velâyeti elinde tutan ebeveyn çocuk adına takip eder. Ebeveynin boşanma kusuru bu gideri otomatik silmez.
Yardım nafakası boşanmış eşe mi ödenir?
Hayır. 364 üstsoy, altsoy ve kardeşler içindir. Kardeşte refah şartı vardır. Eşin yoksulluğu 175’tedir.
Nafaka süresiz midir?
7 Ekim 2026’da yürürlükteki 175 metni süresizdir. AYM iptali 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecektir. İştirak ve yardım bu iptalin konusu değildir.
Nafaka ne zaman kendiliğinden kalkar?
Yoksulluk iradı, 176’ya göre alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden kalkar. Fiilen evli gibi yaşama, yoksulluğun kalkması ve haysiyetsiz hayat mahkeme kararı ister.
Nafaka miktarı gelirin belli bir yüzdesi midir?
Kanun böyle bir yüzde yazmaz. Miktar somut gelir, gider ve güce göre takdir edilir. Bu yazı 2026 yılı lira tutarı da vermez.
Boşanmadan sonra nafaka davası nerede açılır?
177’ye göre nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Yardım nafakasında 365, taraflardan birinin yerleşim yerini yetkili sayar.
Yoksulluk davası için süre var mıdır?
178, evliliğin boşanma ile sona ermesinden doğan dava haklarını, hükmün kesinleşmesinden başlayarak bir yıla bağlar. İştirak, çocuğun gideri olarak bu bir yıla sıkıştırılmaz.
Ödenmeyen nafaka suç mudur?
Asıl usul icra ve İİK 344 tazyik hapsidir. TCK, genel bir nafaka ödememe suçu değildir. Şikâyet ve süre kardeş yazıdadır.
Anlaşmalı protokoldeki nafaka yok çocuğu da kapsar mı?
Hayır. Çocuğun bakım gideri ayrıca konuşulur. Hâkim, çocukların durumunu uygun bulmazsa anlaşmalı düzenlemeyi onaylamaz.
Av. Oğuz EROĞLU
Av. Oğuz Eroğlu, Eroğlu Hukuk & Danışmanlık Bürosu’nun kurucu avukatıdır. Hukuk Fakültesi mezuniyetinin ardından mesleki kariyerini avukatlık alanında sürdürmüş ve uzun yıllara dayanan deneyim kazanmıştır. Hukuk alanı...
Profili Gör