Hisseli Tapuda Habersiz Satış

Kısa cevap. Hisseli tapuda habersiz satış, paydaşın kendi payını diğerlerine sormadan üçüncü kişiye devretmesidir. Türk Medeni Kanunu’nun 688. maddesi bu payın devredilebileceğini yazar. Haber verilmemesi, satışı kendiliğinden bozmaz. Diğer paydaşların hakkı, 732. maddedeki yasal önalımdır. Satış, alıcı veya satıcı tarafından diğer paydaşlara noter aracılığıyla bildirilir. Önalım, bildirimin üzerinden üç ay ve her hâlde satışın üzerinden işleyen süreyle düşer.
Habersiz satılan pay neden kendiliğinden düşmez?

Paylı mülkiyette her paydaş, kendi payı bakımından maliktir. Pay devredilebilir. Diğer paydaşın önceden izni, bu devrin şekil şartı değildir. Satış resmi şekilde yapılır ve pay alıcı adına tescil edilir. Tescille alıcı, o payın maliki olur. Kalan paydaşlar, satışı öğrenmedikleri için payı geri almış sayılmaz.
Bildirim, satışın geçerliliği için değil, önalım süresinin kısa ucu için yazılmıştır. 733. madde, yapılan satışın alıcı veya satıcı tarafından diğer paydaşlara noter aracılığıyla bildirilmesini söyler. Bildirim yoksa üç aylık süre işlemez. Satışın üzerinden işleyen mutlak süre ise bildirimi beklemez. Noter kağıdı olmayan her satışı iptal saymak, 688’deki devir ile 733’teki süreyi birleştirir.
Önalım hakkı sahibi diğer paydaşlardır. 732. madde hakkı, payın üçüncü kişiye satılmasına bağlar. Satıcı, kendi satışına karşı bu davayı açmaz. Alıcının zaten paydaş olduğu satış, fıkrada ayrıca düzenlenmez. Bu yazı, paydaşlar arasındaki satışı üçüncü kişiye satışla aynı dava saymaz.
Noter bildirimi ve satış tarihi hangi süreyi başlatır?
Yürürlükteki 733. madde iki süre yazar. Birincisi, satışın hak sahibine bildirildiği tarihin üzerinden üç aydır. İkincisi, her hâlde satışın üzerinden bir yıldır. Süre geçmekle hak düşer. Üç ay, noter bildiriminin hak sahibine ulaştığı tarihten okunur. Bir yıl, satışın tarihinden okunur. Bildirim bir yılın son gününde yapılmışsa, üç ay bir yılı uzatmaz. Önce dolan süre hak düşürür.
Bu bir yıllık mutlak süre, 24 Aralık 2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanun’un 35. maddesiyle “iki yıl” ibaresinin yerine konmuştur. Yürürlük tablosu 25 Aralık 2025’tir. Aynı kanunla eklenen Geçici Madde 1’in birinci fıkrası, 733’teki değişikliklerin yürürlükten önce yapılmış satışlara uygulanmayacağını, o satışlarda önceki hükümlerin süreceğini yazar. 25 Aralık 2025’ten önce yapılan satışta mutlak süre iki yıldır. Üç aylık bildirim süresi önceki metinde de vardı. Eski satış, bir yıllık yeni süreye kendiliğinden çekilmez.
Bildirimi alıcı veya satıcı yapar. Araç noterdendir. Tapu müdürlüğünden alınan suret, komşunun söylediği satış veya e-Devlet kaydı, madde metninde noter bildiriminin yerine geçmez. Paydaş satışı bu kayıtlardan öğrenmiş olsa bile üç ay, noter bildirimi kendisine ulaşmadan başlamaz. Öğrenme, mutlak süreyi de durdurmaz. Bir yıl veya önceki satıştaki iki yıl, satış tarihinden işlemeye devam eder. Birden çok paydaş varsa her birinin üç ayı, bildirimin kendisine ulaştığı günden işler. Bir paydaşa yapılan bildirim, henüz kendisine bildirilmeyen diğer paydaşın üç ayını başlatmaz. Mutlak süre ise ortaktır. Satışın tarihi bütün paydaşlar için aynı günden sayılır.
Örnek: pay 10 Mart 2026’da satılır ve 2 Nisan 2026’da noter bildirimi diğer paydaşa ulaşır. Üç ay, 2 Nisan 2026’dan işler. Bir yıl, 10 Mart 2026’dan işler. Bildirim hiç yapılmazsa üç ay başlamaz. Dava yine de 10 Mart 2027’den sonra bu satış için açılamaz. Başka örnek: pay 10 Mart 2025’te satılmıştır. Geçici madde bu satışta önceki hükmü bırakır. Mutlak süre iki yıldır. 10 Mart 2027’ye kadar olan çerçeve, bir yıla indirilmez. Bildirim 2026’da ulaşmışsa üç ay o ulaşma tarihinden işler ve iki yılı aşamaz.
| Satışın tarihi | Bildirimden itibaren | Satıştan itibaren |
|---|---|---|
| 25 Aralık 2025’ten önce | Üç ay | İki yıl |
| 25 Aralık 2025 ve sonrası | Üç ay | Bir yıl |
Birim gündür, cetveldeki ay ve yıl hak düşürücü süredir. Üç ay, bildirimin hak sahibine ulaşmasından başlar. Önce dolan süre yeter.
Önalım hangi satışta doğmaz?
Yürürlükteki birinci fıkra, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamındaki satışlarda ve cebri artırmayla satışlarda önalım hakkı kullanılamayacağını yazar. Bu fıkra 7571 sayılı Kanun’un 35. maddesiyle değişmiştir. Geçici Madde 1, 733 değişikliklerini yürürlükten önceki satışa uygulamaz. 2886 satışını dışlayan yeni cümle, 25 Aralık 2025’ten önceki satışta kendiliğinden işlemez. O satışta önceki fıkra okunur. Cebri artırma, yürürlükteki metinde de dışarıdadır.
732. madde hakkı, payın üçüncü kişiye satılmasına bağlar. Bağış ve trampa bu cümlede satış diye yazılmaz. Bağışın satış gibi işlemeyeceği, maddenin “satması” kelimesinden okunur. Trampayı satış sayan ayrı bir fıkra yoktur. Trampanın hangi olayda satışın örtüsü olduğu, bu yazıda varsayılmaz.
Önalımdan feragat resmi şekilde yapılır ve tapu kütüğüne şerh verilir. Belirli bir satışta hakkı kullanmaktan vazgeçme yazılıdır. Satıştan önce veya sonra yapılabilir. Sözlü “ben almam” cümlesi, feragat veya vazgeçme şeklini karşılamaz. Şerhsiz genel feragat, kütüğe işlenmediği için 733’ün aradığı feragat değildir.
| İşlem | Yasal önalım |
|---|---|
| Payın üçüncü kişiye satışı | Kullanılır, süreye bağlı |
| Cebri artırmayla satış | Kullanılamaz |
| 2886 kapsamı satış, 25 Aralık 2025 ve sonrası | Kullanılamaz |
| 2886 kapsamı satış, bu tarihten önce | Yeni fıkra uygulanmaz, önceki hüküm okunur |
| Bağış | 732 satışı yazar, bağışı yazmaz |
| Resmi feragat ve şerh | Hak kullanılmaz |
Önceki birinci fıkranın tam metni geçici maddede ayrıca basılı değildir. Önceki satışta o metin uygulanır.
Dava kime karşı açılır, hangi bedel yatırılır?
734. madde, önalımın alıcıya karşı dava açılarak kullanılacağını yazar. Satıcı, davanın zorunlu hasmı diye konmamıştır. Dava konusu payın rayiç bedelini hâkim gecikmeksizin belirler. Önalım hakkı sahibi, bu rayiç bedel ile alıcıya düşen tapu giderlerini, nemalandırılmak üzere hâkimin belirlediği yere, verilen kesin süre içinde nakden yatırır. Kesin sürede yatırılmazsa, önalım hakkı sahibi adına payın tesciline karar verilemez. Yatırılan bedel, hüküm kesinleşince nemalarıyla birlikte ilgilisine ödenir.
Rayiç, tapuda yazılan satış bedeli değildir. Düşük veya yüksek gösterilen bedel, hâkimin belirleyeceği rayiçin yerine geçmez. Geçici Madde 1’in ikinci fıkrası, 734’teki bu değişikliğin yürürlükten önce açılmış davalara da uygulanacağını yazar. 25 Aralık 2025’ten önce açılmış ve süren bir davada da yatırılacak tutar, satış bedeli diye sabitlenmez. Hâkim rayiç belirler. Tapudaki bedelin düzeltilmesi, vergi beyanı ve muvazaa iddiası ayrı iştir. 734, düzeltme beyannamesini bedel tarifi yapmaz.
Nakden yatırma şarttır. Kesin süre kaçar ve bedel yatırılmazsa tescil kararı verilemez. Bu sonuç, davanın hiç açılmamış sayılması diye ayrıca yazılmaz. Yazılan sonuç, payın önalım hakkı sahibi adına tescil edilmemesidir. Süre, hakimin verdiği kesin süredir. Kanun bu süreye hazır bir gün sayısı koymaz.
Taşınmazın tamamı devredilmişse dava önalım mıdır?
Önalım, satılan payın alıcıdan alınmasıdır. Paydaş, yalnız kendi payını satmışsa diğerleri 732’ye gider. Paydaş, taşınmazın tamamını veya başkasının payını devretmiş gibi işlem yaptıysa istem değişir. 692. madde, malın tamamı üzerindeki tasarrufu bütün paydaşların kabulüne bağlar. Kabul yoksa diğer paydaşın payı o işlemle geçmez. İstem, sicilin düzeltilmesi ve tescilin iptalidir. Bu dava, önalımın üç ayı ve rayiç yatırma şartıyla açılmaz.
Kütükte paylar ayrı ayrı görünüyorsa alıcı, görünen paydan fazlasını o sayfaya dayanarak iyiniyetle kazanmış olmaz. 1023. madde, kütükteki tescile iyiniyetle dayanarak aynî hak kazanan üçüncü kişiyi korur. Kütük tek malik gösteriyor ve gerçek paydaşlar sayfada yoksa korunmanın şartı, o tescile iyiniyetle dayanmaktır. Kütüğün yanlış tutulmasından doğan zararda 1007. madde Devleti sorumlu tutar. Devlet sorumluluğu, payın kendiliğinden geri gelmesi değildir.
Örnek: kütükte iki paydaş vardır. Biri yalnız kendi 1/2 payını satar, diğerine söylemez. Satış geçerlidir. Diğer paydaşın hakkı önalımdır. Süre, satış 2026’daysa bir yıl ve bildirimden üç aydır. Başka örnek: aynı paydaş, diğerinin rızası olmadan taşınmazın tamamını satmış gibi resmi senet düzenletir. Diğer paydaşın payı 692 yüzünden bu senetle geçmez. Açılacak dava önalım bedeli yatırılarak kurulmaz. İki örneği tek “habersiz satış iptal olur” cümlesinde toplamak, pay devri ile yetkisiz tam devri karıştırır.
| Satılan şey | Diğer paydaşın hakkı |
|---|---|
| Satıcının kendi payı | Alıcıya karşı önalım, süre ve rayiç |
| Taşınmazın tamamı, diğerlerinin kabulü yok | Yetkisiz kısım geçmez, sicil davası |
| Cebri artırmayla satılan pay | Önalım kullanılamaz |
| Elbirliği halindeki taşınmaz | Belirlenmiş payın satışı kural olarak yok |
Elbirliğinde 702, topluluk sürdükçe pay üzerinde tasarruf edilemeyeceğini yazar.
Feragat, mahkeme ve arabuluculuk nerede durur?
Dava, payın mülkiyetinde değişiklik doğurabilir. Görev, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 2. maddesinde asliye hukuk mahkemesidir. 4. madde sulh hukuku kira, paylaştırma ve yalnız zilyetliğin korunması için sayar. Önalım bu listede yoktur. Paylaştırma davası başka iştir. Yetki, 12. maddede kesindir. Taşınmaz üzerindeki aynî hakka ilişkin dava, taşınmazın bulunduğu yerde açılır.
6325 sayılı Kanun’un 18/B maddesi, dava şartı arabuluculuğu kira, paylaştırma ve ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı için sayar. Önalım bu bentlerde yoktur. Paydaşın alıcıya açtığı önalım davası, komşu hakkı davası diye bu listeye yazılmaz. Arabulucuya başvurulmadığı için davanın kendiliğinden reddedileceği, bu madde metninden çıkmaz.
Sözleşmeden doğan önalım ayrıdır. 735. madde, tapuya şerh verilen sözleşmesel hakkı, şerhteki süre ve koşullarla her malike karşı kullanılabilir kılar. Koşul kütükte yoksa üçüncü kişiye satıştaki koşullar esas alınır. Şerhin etkisi her hâlde on yılda biter. Yasal önalımın kullanılması ve vazgeçmeye ilişkin hükümler, sözleşmesel hakka da uygulanır. Şerhsiz bir “önce bana sat” sözü, 735’teki kütük hakkını doğurmaz. Yasal önalım ise şerhe bağlı değildir. O, paylı mülkiyetten gelir.
Paylı mülkiyet elbirliğinden nasıl ayrılır?
Paylı mülkiyette her paydaş, kendi payı üzerinde maliktir. Pay devredilebilir. Elbirliği mülkiyetinde ise topluluk sürerken pay üzerinde tasarruf edilemez. 702. madde bu yasağı yazar. Elbirliği devam ederken bir ortağın “kendi hissesini sattım” demesi, paylı mülkiyetteki habersiz satışla aynı sonucu doğurmaz. Önce kütükte payların ayrılmış olup olmadığı okunur.
Kütükte paylar ayrı ayrı görünüyorsa alıcı, görünen paydan fazlasını o sayfaya dayanarak iyiniyetle kazanmış olmaz. Kütük tek malik gösteriyor ve gerçek ortaklar sayfada yoksa 1023. maddedeki koruma, tescile iyiniyetle dayanmayı arar. Kütüğün yanlış tutulmasından doğan zararda 1007. madde Devleti sorumlu tutar. Devlet sorumluluğu, payın kendiliğinden geri gelmesi değildir.
Ortaklığın giderilmesi, önalım davası değildir. Paylaştırma, taşınmazın paylaşılmasına veya satışına yönelir. Önalım, satılmış belirli bir payın alıcıdan alınmasına yönelir. İki dava aynı dilekçede eritilmez. Bu sayfa paylaştırma dilekçesi vermez. Vermemek, paydaşın önalım süresini de paylaştırma süresine çevirmez.
Miras şirketi elbirliği hâlinde devam ediyorsa, mirasçılardan birinin tek başına belirli bir payı devretmesi kural olarak mümkün değildir. Paylaştırma veya elbirliğinin paylı mülkiyete çevrilmesi ayrı bir işlemdir. İşlem yapılmadan tapuda görünen devir, 702 ile çelişebilir. Çelişen devir, önalım davasının konusu diye adlandırılmaz.
Birden çok paydaşa bildirim nasıl işler?
Bildirimi alıcı veya satıcı yapar. Araç noterdendir. Birden çok paydaş varsa her birinin üç ayı, bildirimin kendisine ulaştığı günden işler. Bir paydaşa yapılan bildirim, henüz kendisine bildirilmeyen diğer paydaşın üç ayını başlatmaz. Mutlak süre ise ortaktır. Satışın tarihi bütün paydaşlar için aynı günden sayılır.
Paydaşlardan biri süresinde dava açmazsa, diğerinin hakkı kendiliğinden düşmez. Her paydaş kendi süresine bakar. Birinin feragati, diğerinin önalımını kaldırmaz. Kaldırma, ancak feragat eden kişi bakımındandır. Feragatin şekli ayrıca aranır. Sözlü “ben almam” diğerlerini de bağlamaz.
Bildirimde satışın hangi paya ilişkin olduğu, alıcının kim olduğu ve satışın tarihi anlaşılır olmalıdır. Anlaşılmayan bildirim, üç ayı başlatmakta zayıf kalabilir. Zayıf kalan bildirim, mutlak süreyi durdurmaz. Mutlak süre satış gününden işlemeye devam eder. Devam eden süre, bildirimin hiç yapılmadığı gerekçesiyle uzamaz.
E-Devlet çıktısı, tapu sureti ve komşunun sözü, madde metnindeki noter bildiriminin yerine geçmez. Bu kayıtlar, satışın öğrenildiğini gösterebilir. Öğrenme, üç ayı başlatmaz. Öğrenme, bir yıllık veya önceki satıştaki iki yıllık süreyi de durdurmaz. Durdurmayan öğrenme, yine de davanın geç açıldığı iddiasında delil olabilir.
Feragat ve vazgeçme hangi şekle bağlıdır?
Önalımdan feragat resmi şekilde yapılır ve tapu kütüğüne şerh verilir. Belirli bir satışta hakkı kullanmaktan vazgeçme yazılıdır. Satıştan önce veya sonra yapılabilir. Sözlü beyan, feragat veya vazgeçme şeklini karşılamaz. Şerhsiz genel feragat, kütüğe işlenmediği için 733’ün aradığı feragat değildir.
Feragat, bütün gelecek satışları kapsayacak şekilde şerh edilmişse sonraki alıcı bu şerhle karşılaşır. Belirli bir satışa özgü yazılı vazgeçme, kütükte şerh olmasa da o satış bakımından tartışılır. İki işlemin karıştırılması, şerhsiz sözü genel feragat saymak olur. Saymak, kanunun şeklini genişletir. Genişletme yapılmaz.
Vazgeçme belgesinin örnek cümleleri bu sayfada yoktur. Cümle basılırsa form olur. Okuyucu, vazgeçmenin hangi satışa ilişkin olduğunu, tarihi ve imzayı saklar. Saklanan kâğıt, resmi feragat şerhinin yerine kendiliğinden geçmez. Geçmeyen kâğıt, o satışta hakkın kullanılmasından vazgeçildiğini göstermeye yarayabilir.
Vekilin feragat açıklayabilmesi, vekâletnamenin kapsamına bağlıdır. Kapsam dışı vekilin şerhi, asılı bağlamayabilir. Bağlayıp bağlamayacağı somut yetki metnine bırakılır, denetim_gerekli. Bırakılan yetki, her noter kâğıdının feragat sayılacağı anlamına gelmez.
Rayiç süresinde yatırılmazsa ne olur?
734. madde, önalımın alıcıya karşı dava açılarak kullanılacağını yazar. Satıcı, davanın zorunlu hasmı diye konmamıştır. Dava konusu payın rayiç bedelini hâkim gecikmeksizin belirler. Önalım hakkı sahibi, bu rayiç ile alıcıya düşen tapu giderlerini, nemalandırılmak üzere hâkimin belirlediği yere, verilen kesin süre içinde nakden yatırır.
Kesin sürede yatırılmazsa, önalım hakkı sahibi adına payın tesciline karar verilemez. Bu sonuç, davanın hiç açılmamış sayılması diye ayrıca yazılmaz. Yazılan sonuç, tescil kararının verilememesidir. Süre, hâkimin verdiği kesin süredir. Kanun bu süreye hazır bir gün sayısı koymaz. Gün uydurulmaz.
Yatırılan bedel, hüküm kesinleşince nemalarıyla birlikte ilgilisine ödenir. Nemalandırmanın hangi araçla yapılacağı, hâkimin belirlediği yere bağlıdır. Bu sayfa banka adı veya faiz oranı yazmaz. Oran kilitlenmedi, denetim_gerekli. Kilitlenmeyen oran, rayiçin kendisinin yerine geçmez.
Nakden yatırma şarttır. Çek, senet veya ileride öderim vaadi, kanundaki nakden yatırmanın yerine geçmez. Geçmeyen vaat, süreyi de uzatmaz. Süre kaçar ve bedel yatırılmazsa tescil kararı verilemez. Verilemeyen karar, satışın kendiliğinden iptal olduğu anlamına gelmez. Satış, kendi payı bakımından geçerli kalır.
Tapudaki bedel neden rayiç değildir?
Rayiç, tapuda yazılan satış bedeli değildir. Düşük veya yüksek gösterilen bedel, hâkimin belirleyeceği rayicin yerine geçmez. Geçici maddenin ilgili fıkrası, 734’teki bu değişikliğin yürürlükten önce açılmış davalara da uygulanacağını yazar. 25 Aralık 2025’ten önce açılmış ve süren bir davada da yatırılacak tutar, satış bedeli diye sabitlenmez.
Tapudaki bedelin düzeltilmesi, vergi beyanı ve muvazaa iddiası ayrı iştir. 734, düzeltme beyannamesini bedel tarifi yapmaz. Beyanname verilmiş olsa bile hâkim rayici ayrıca belirler. Belirlenen rayiç, vergi matrahının kendiliğinden aynısı olmak zorunda değildir. Zorunda olmayan matrah, bu sayfada lira örneğiyle yazılmaz.
Alıcı, düşük bedelle iyi niyetli olduğunu söyleyerek rayici düşüremez. Rayiç, önalım bedelinin ölçüsüdür. Ölçü, satış sözleşmesindeki rakamı tekrar etmek değildir. Tekrar edilen rakam, kanunun “rayiç” kelimesini karşılamaz. Karşılamayan rakam yatırılırsa eksik ödeme tartışması doğar. Tartışmanın sonucu dosyadaki kesin süreye bağlıdır.
Birden fazla pay satılmışsa her payın rayici ayrı sorulabilir. Taşınmazın tamamının değeri, satılan payın değeriyle aritmetik olarak her zaman aynı oranda bölünmeyebilir. Bölünüp bölünmeyeceği bilirkişi ve hâkimin değerlendirmesine bırakılır, denetim_gerekli. Bırakılan değerlendirme, tapudaki pay oranının yok sayılması değildir.
Cebri artırma ve haciz önalımı neden kapatır?
Yürürlükteki birinci fıkra, cebri artırmayla satışlarda önalım hakkı kullanılamayacağını yazar. İcra dairesindeki satış, alıcının serbestçe pazarlık ettiği bir pay devri değildir. Bu satışta diğer paydaş, 732’deki dava ile payı alamaz. Alamamak, haczin kendiliğinden düştüğü anlamına gelmez. Haciz, icra hukukunun kendi hükümlerine tabidir.
Payın haczedilmesi, payın satılması değildir. Haciz aşamasında önalım süresi işlemez. Süre, cebri artırmayla satış gerçekleşirse de önalım için işlemez. Çünkü o satışta hak kullanılamaz. Kullanılamayan hak, artırmaya katılma hakkının yerine de geçmez. Artırmaya katılma, icra hukukundaki şartlara bağlıdır. Şartlar bu sayfada gün sayısı olarak uydurulmaz.
İflas veya icra satışı ilanının, noter bildiriminin yerine geçmez. Geçmeyen ilan, üç ayı başlatmaz. Başlatmayan ilan, cebri satışta zaten kullanılamayan önalımı da diriltmez. Dirilmeyen hak, paydaşın satışa itirazını başka kanunlarda aramasına engel olmayabilir. Engel olup olmayacağı icra hukukuna bırakılır, denetim_gerekli.
Paydaşın kendi borcu için kendi payının haczi, diğer paydaşın payını kendiliğinden kapsamaz. Kapsamayan haciz, kütükte görünen payla sınırlıdır. Sınırı aşan haciz şerhi, sicilin düzeltilmesiyle ayrıca konuşulur. Konuşulan düzeltme, önalım bedeli yatırılarak kurulmaz.
2886 kapsamındaki satışta hangi fıkra okunur?
Yürürlükteki metin, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamındaki satışlarda önalım kullanılamayacağını yazar. Bu cümle 7571 sayılı Kanun’un 35. maddesiyle değişmiştir. Geçici madde, 733 değişikliklerini yürürlükten önceki satışa uygulamaz. Yeni cümle, 25 Aralık 2025’ten önceki satışta kendiliğinden işlemez. O satışta önceki fıkra okunur.
Önceki birinci fıkranın tam metni, bu yazının dayandığı konsolide metinde ayrıca basılı değildir. Bu yüzden önceki satışta 2886 istisnasının kelimesi kelimesine nasıl durduğu uydurulmaz. Durum denetim_gerekli. Uydurulmayan metin, cebri artırmanın yürürlükteki metinde de dışarıda olduğu gerçeğini değiştirmez.
Kamu kurumunun özel hukuk sözleşmesiyle yaptığı her satış, 2886 kapsamına kendiliğinden girmez. Girip girmediği, satışın hangi kanuna göre yapıldığına bağlıdır. Bağlı olan kanun dosyadaki ihale kararından okunur. Okunmadan “devlet sattı, önalım yoktur” denmez.
İstisna, satışın geçersizliğini de yazmaz. İstisna, önalım hakkının kullanılamamasını yazar. Kullanılamayan hak, alıcının tescilini kendiliğinden bozmaz. Bozmayan tescil, başka bir hukuka aykırılık varsa o aykırılığın kendi davasına bırakılır. Bırakılan dava, önalım diye adlandırılmaz.
Sözleşmesel önalım yasal haktan nasıl ayrılır?
735. madde, tapuya şerh verilen sözleşmesel hakkı, şerhteki süre ve koşullarla her malike karşı kullanılabilir kılar. Koşul kütükte yoksa üçüncü kişiye satıştaki koşullar esas alınır. Şerhin etkisi her hâlde on yılda biter. Yasal önalımın kullanılması ve vazgeçmeye ilişkin hükümler, sözleşmesel hakka da uygulanır.
Şerhsiz bir “önce bana sat” sözü, 735’teki kütük hakkını doğurmaz. Yasal önalım ise şerhe bağlı değildir. O, paylı mülkiyetten gelir. Sözleşmesel hak, paylı mülkiyet olmasa da taraflar arasında kararlaştırılmış olabilir. Kararlaştırılan hak, şerh yoksa üçüncü kişiye karşı 735’teki etkiyi taşımaz.
On yıllık süre, yasal önalımın satıştan itibaren bir yılı veya önceki satıştaki iki yılı değildir. İki süre karıştırılırsa, şerh bitmeden yasal hakkın düştüğü veya yasal hak varken şerhin sonsuza dek sürdüğü sanılır. Sanı, iki maddeyi tek süreye indirger. İndirgeme yapılmaz.
Sözleşmesel hakkın bedeli, sözleşmede kararlaştırılmış olabilir. Kararlaştırılan bedel, yasal önalımdaki rayiç kuralının yerine her olayda geçmez. Geçip geçmeyeceği, 735’in yasal önalım hükümlerine yaptığı atıfla okunur. Okuma kilitlenmeyen noktada denetim_gerekli olarak somut şerhe bırakılır.
Alıcı zaten paydaşsa dava aynı mıdır?
732. madde, payın üçüncü kişiye satılmasını yazar. Alıcının zaten paydaş olduğu satış, fıkrada ayrıca düzenlenmez. Bu yazı, paydaşlar arasındaki satışı üçüncü kişiye satışla aynı dava saymaz. Saymama, her paydaşlar arası satışı kendiliğinden hükümsüz ilan etmek değildir. İlan, maddenin kelimesini aşar.
Üçüncü kişi, paydaş olmayan alıcıdır. Paydaş olmayan alıcıya yapılan satışta diğer paydaşların yasal önalımı, süre ve rayiç şartıyla kullanılır. Kullanım, satışın haber verilmeden yapılmış olmasını satışın butlanı hâline getirmez. Butlan sanısı, 688’deki devir serbestliğini siler.
Bağış, 732’nin “satması” kelimesinde yoktur. Trampayı satış sayan ayrı bir fıkra da yoktur. Trampanın hangi olayda satışın örtüsü olduğu bu yazıda varsayılmaz. Varsayılmayan örtü, muvazaa davasının ayrıca açılmasına engel değildir. Engel olmayan dava, önalım bedeli yatırılarak kurulmaz.
Satış vaadi, satış değildir. Vaadin tapuya şerhi, önalım süresini kendiliğinden başlatmaz. Süre, satış gerçekleşip pay alıcı adına tescil edilince ve kanundaki bildirim veya mutlak süre ile okunur. Vaadi satış sanmak, üç ayı erken başlatır. Erken başlatılan süre, kanunun satış kelimesine uymaz.
Görev, yetki ve gider neden bu sayfada tutar taşımaz?
Görev, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 2. maddesinde asliye hukuk mahkemesidir. 4. madde sulh hukuk için kira, paylaştırma ve yalnız zilyetliğin korunmasını sayar. Önalım bu listede yoktur. Yetki, 12. maddede kesindir. Taşınmaz üzerindeki aynî hakka ilişkin dava, taşınmazın bulunduğu yerde açılır.
6325 sayılı Kanun’un 18/B maddesi, dava şartı arabuluculuğu kira, paylaştırma, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı için sayar. Önalım bu bentlerde yoktur. Paydaşın alıcıya açtığı önalım davası, komşu hakkı davası diye bu listeye yazılmaz. Arabulucuya başvurulmadığı için davanın kendiliğinden reddedileceği, bu madde metninden çıkmaz.
Harç, gider avansı ve vekâlet ücreti, davanın türüne göre doğar. Bu sayfa 2026 yılı harç veya ücret tarifesi yazmaz. Tarife, rayicin yerine geçmez. Geçmeyen tarife, yatırılacak bedelin hâkimin belirlediği rayiç olduğu gerçeğini değiştirmez. Değiştirmeyen gerçek, dilekçe örneğiyle de öğretilmez. Örnek verilmez.
Yetkisiz mahkemede açılan dava, kesin yetki kuralı nedeniyle reddine veya görevsizliğe ilişkin usule tabi olabilir. Hangi kararın verileceği somut başvuru anına bırakılır, denetim_gerekli. Bırakılan usul, süreyi kendiliğinden durdurmaz. Durdurmayan usul, taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde yeniden kurulacak davanın kendi süresine bakmasını gerektirir.
Tescil kararı satışı geriye dönük nasıl etkiler?
Önalım davası kabul edilip bedel yatırılmış ve hüküm kesinleşmişse pay, önalım hakkı sahibi adına tescil edilir. Tescil, satışın hiç yapılmamış sayılması değildir. Tescil, kanunun tanıdığı hakkın kullanılmasıyla payın yeni malike geçmesidir. Geçiş, alıcının satıcıya karşı kendi iç ilişkisini kendiliğinden çözmez.
Hüküm kesinleşmeden icra, ilamın kendi şartına bağlıdır. İlam olmayan dilekçe ile tapu müdürlüğünden tescil istenmez. İstenen tescil, kütük memurunun re’sen önalım kurması değildir. Kurulmayan tescil, satışın kütükte durduğu anlamına gelir. Duran satış, süre içinde dava açılmazsa önalım hakkını düşürür.
Dava devam ederken alıcı payı bir başkasına devrederse, yeni malikin davaya katılması ve hükmün sonuçlarından etkilenmesi ayrıca sorulur. Sorunun her devirde aynı cevapla kapanması kilitlenmedi, denetim_gerekli. Kilitlenmeyen devir, davanın konusuz kaldığı anlamına kendiliğinden gelmez.
Bu sayfa dava dilekçesi, cevap dilekçesi veya feragat tutanağı örneği basmaz. Basılırsa süre ve rayiç, form cümlesine indirgenir. İndirgenen form, 25 Aralık 2025 öncesi satıştaki iki yılı bir yıla çevirme hatasını da çoğaltır. Çoğaltmama, okuyucunun satış tarihini ve bildirim tarihini ayrı saklamasını gerektirir.
Okuyucu hangi tarihi yan yana tutmalıdır?
Satışın resmi senet tarihi, tescil tarihi, noter bildiriminin ulaştığı tarih ve dava tarihi yan yana durur. Üç ay, ulaşma tarihinden okunur. Bir yıl veya önceki satışta iki yıl, satış tarihinden okunur. Önce dolan süre hakkı düşürür. Düşüren süre, diğerinin dolmasına kalan günle uzatılmaz.
25 Aralık 2025’ten önce yapılan satış, yeni bir yıla çekilmez. Bu tarihten sonra yapılan satış, eski iki yıla çekilmez. Çekim, geçici maddenin birinci fıkrasına aykırıdır. Aykırı çekim, okuyucuya fazla süre vaadi olur. Vaat edilmez.
Bildirim hiç yoksa üç ay başlamaz. Mutlak süre yine işler. İşleyen süre dolduktan sonra açılan dava, hakkın düştüğü gerekçesiyle reddedilebilir. Red, satışın geçersizliğini ilan etmez. İlan edilmeyen geçersizlik, payın alıcıda kaldığı anlamına gelir. Kalan pay, diğer paydaşın izni olmadan bütün taşınmaza yayılmaz.
Kütük sureti, resmi senet örneği ve tebligat belgesi saklanır. Saklananlar, dilekçenin yerine geçmez. Geçmeyen belgeler, sürenin hangi günden okunacağını gösterir. Gösteren belgeler olmadan kurulan “habersiz satış iptaldir” cümlesi, 688 ile 733’ü birleştirir. Birleştirme yapılmaz.
Resmi senet tescilden neden ayrılır?
Taşınmaz satışının geçerliliği, resmi şekle ve tescile bağlıdır. Şekil, tapu müdürlüğündeki resmi işlemdir. Noter bildirimi bu şeklin yerine geçmez. Bildirim, satış geçerli olduktan sonra önalım süresinin kısa ucu için aranır. Şekil tamamlanmadan kurulan sözlü satış, payı devretmiş sayılmaz. Sayılmayan söz, üç ayı da başlatmaz.
Tescil ile alıcı, o payın maliki olur. Malik olan alıcıya karşı dava açılır. Satıcıya karşı açılan dava, 734’ün hasmını karşılamaz. Karşılamayan hasım, davanın süresinde açıldığını da göstermez. Süre, doğru hasma tebliğ ve mahkemeye başvuru ile birlikte okunur. Bu sayfa başvuru metni basmaz.
Resmi senetteki bedel, rayicin ilanı değildir. Bedel düşük yazılmışsa hâkim yine rayici belirler. Belirlenen rayiç, senetteki rakamın düzeltilmiş hâli diye vergi dairesine bu sayfada tarif edilmez. Tarif edilmeyen düzeltme, önalım bedelinin rayiç olduğu kuralını değiştirmez.
Birden fazla taşınmaz aynı gün satılmışsa her taşınmazın satış tarihi ve her payın bildirimi ayrı izlenir. Bir taşınmazdaki bildirim, diğer taşınmazın üç ayını başlatmaz. Başlatmayan bildirim, mutlak süreyi de taşınmazlar arasında ortaklaştırmaz. Her kütük sayfası kendi satışına göre okunur.
Kat mülkiyetindeki pay da aynı süreye mi tabidir?
Bağımsız bölüm üzerindeki pay, taşınmaz payıdır. Payın üçüncü kişiye satılması, 732’nin satış kelimesine girebilir. Kat malikleri kurulunun kararı, önalım süresini kendiliğinden değiştirmez. Değiştirip değiştirmeyeceği, kurul kararının kanunda önalımı sınırlayan bir hüküm olup olmamasına bağlıdır. Bu sınır kilitlenmedi, denetim_gerekli.
Ortak alanın kullanımı, pay satışının geçerliliğini belirlemez. Kullanım anlaşmazlığı, komşu hakkı veya kat mülkiyeti davası olabilir. O dava, 18/B listesinde ayrıca durabilir. Durabilen dava, pay satışındaki önalım davasıyla aynı başvuru şartına bağlanmaz. Bağlanmayan şart, arabuluculuğu önalıma kendiliğinden taşımaz.
Bağımsız bölümün tamamı bir paydaşa aitse ve o kişi bölümü satıyorsa, ortada pay satışı yoktur. Pay satışı yoksa yasal önalım da o satışta doğmaz. Doğmayan hak, diğer kat maliklerinin önalım diye anılmasını haklı kılmaz. Kat malikinin yasal önalımı, ancak kendi paylı mülkiyetindeki payın üçüncü kişiye satılmasında konuşulur.
İrtifak ve kat irtifakı aşamasındaki hakkın devri, tam mülkiyet payının devriyle her olayda aynı hükme bağlanmadı. Bağlanmayan nokta denetim_gerekli olarak kütükteki hak türünden okunur. Okunan hak türü, dilekçe şablonuyla değiştirilmez.
Mirasçının payı ne zaman satılabilir olur?
Miras şirketi elbirliği hâlindeyse, mirasçılardan biri topluluk devam ederken belirli bir pay üzerinde tasarruf edemez. Tasarruf edebilmesi için paylı mülkiyete geçiş veya paylaştırma gerekir. Geçiş olmadan tapuda görünen işlem, 702 ile çelişebilir. Çelişen işlem, habersiz ama geçerli pay satışı diye anlatılmaz.
Paylaştırma sonunda her mirasçıya düşen pay, artık o kişinin kendi payıdır. O payın üçüncü kişiye satışı, diğer paydaşlara karşı yasal önalımı gündeme getirebilir. Gündeme gelen hak, mirasçılık belgesinin kendisi değildir. Belge, taraf sıfatını gösterir. Süre, satış ve bildirim tarihlerinden okunur.
Mirasın reddi veya feragat, önalımdan feragat değildir. İki feragat farklı şekillere bağlıdır. Miras feragati, önalım şerhinin yerine geçmez. Geçmeyen feragat, kütükte önalım şerhi yoksa yasal önalımı da kendiliğinden kaldırmaz. Kaldırmayan işlem, satış olursa sürelerin ayrıca işletilmesini gerektirir.
Terekeye temsilci atanması, payın satışını kendiliğinden önalım dışına çıkarmaz. Çıkarıp çıkarmayacağı, satışın cebri artırma mı serbest pay devri mi olduğuna bağlıdır. Cebri artırmada önalım kullanılamaz. Serbest devirde süre ve rayiç aranır. Ayırım, icra dosyası ile tapu işleminin karıştırılmaması için yapılır.
Dava sürerken pay yeniden devredilirse ne sorulur?
Alıcı, dava devam ederken payı başkasına devredebilir. Yeni malik, hükmün sonuçlarından etkilenebilir ve davaya katılması gerekebilir. Katılmanın hangi usulle olacağı her devirde aynı cümleye kilitlenmedi. Durum denetim_gerekli. Kilitlenmeyen usul, davanın kendiliğinden düştüğü anlamına gelmez.
Yeni malik iyiniyetli olduğunu ileri sürebilir. İleri sürme, kütükte davanın veya şerhin görünmesine göre değerlendirilir. Görünmeyen çekişmenin her üçüncü kişiyi bağlamayacağı, 1023’ün şartlarına bağlıdır. Şart, bu sayfada tek bir iyiniyet karinesi diye yazılmaz.
Devir, rayiç yatırma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Yükümlülük, önalım hakkı sahibinin tescil kararı alabilmesi için durur. Duran yükümlülük, yeni malike karşı da bedelin yatırılmasını gerektirebilir. Gerektirip gerektirmeyeceği somut devir anına bırakılır, denetim_gerekli.
Okuyucu, ikinci devrin resmi senet tarihini de saklar. Saklanan tarih, ilk satışın mutlak süresini yeniden başlatmaz. Başlatmayan tarih, yeni bir satış olarak ayrıca üç ay ve mutlak süre doğurabilir. Doğan süre, ilk davanın içinde kendiliğinden erimez. Erimeyen süre, ikinci alıcıya karşı ayrıca izlenir.
Harç ve vekâlet ücreti rayice eklenir mi?
Önalım bedeli, hâkimin belirlediği rayiç ile alıcıya düşen tapu giderlerinden oluşur. Dava harcı ve vekâlet ücreti, bu bedelin içine kendiliğinden yazılmaz. Yazılmayan kalemler, yargılama gideri hükümleriyle ayrıca konuşulur. Konuşulan gider, 2026 yılı tarifesi olarak bu sayfada yoktur.
Rayiç yatırılmadan yalnız harç makbuzu göstermek, tescil şartını tamamlamaz. Tamamlamayan makbuz, kesin süreyi de durdurmaz. Durdurmayan makbuz, davanın açıldığını gösterir. Gösterilen dava, bedel nakden yatırılmazsa tescille sonuçlanmaz.
Karşı tarafın kötüniyet tazminatı isteyip isteyemeyeceği, somut davanın haklı çıkma sonucuna bağlıdır. Bağlı olan sonuç bu sayfada tek orana kilitlenmedi, denetim_gerekli. Kilitlenmeyen oran, satışın haber verilmeden yapıldığı için kendiliğinden butlan sayılmasına da izin vermez.
Süre dolduktan sonra açılan dava satışı bozar mı?
Hak düşürücü süre dolduktan sonra açılan önalım davası, payı kendiliğinden geri getirmez. Düşen hak, satışın butlanı değildir. Butlan olmayan satış, alıcının tesciliyle ayakta kalır. Ayakta kalan tescil, başka bir sicil davasının şartları varsa o davaya bırakılır. Bırakılan dava, rayiç yatırılan önalım davası değildir.
İlgili taslaklar: Hisseli Tapu Nedir? Satışı ve Riskleri · Önalım Hakkı Davası, Şartları ve Süresi - 2026 · Tapu İptali ve Tescil Davası (2026) · Tapuda Satış Bedelinin Düşük Gösterilmesi - 2026
Sık sorulan sorular
Paydaş paydaştan alırsa önalım doğar mı?
732, payın üçüncü kişiye satılmasını yazar. Alıcının zaten paydaş olduğu satış bu yazıda üçüncü kişiye satışla aynı dava sayılmaz.
Elbirliği mülkiyetinde pay satılır mı?
702, topluluk sürerken pay üzerinde tasarruf edilemeyeceğini yazar. Kütükte pay ayrılmadan yapılan devir, paylı mülkiyetteki habersiz satışla aynı dava değildir.
Feragat sözlü olabilir mi?
Hayır. Genel feragat resmi şekilde yapılır ve tapu kütüğüne şerh verilir. Belirli bir satışta vazgeçme yazılıdır. Sözlü beyan bu şekli karşılamaz.
Rayiç yatırılmazsa satış iptal olur mu?
Hayır. Kesin sürede bedel yatırılmazsa önalım hakkı sahibi adına tescile karar verilemez. Satış, satıcının kendi payı bakımından geçerli kalabilir.
Satış vaadi süreyi başlatır mı?
Hayır. Vaadin şerhi, satışın gerçekleştiği anlamına gelmez. Süre, satış ve kanundaki bildirim veya mutlak süre ile okunur.
Dilekçe örneği var mı?
Yoktur. Dava alıcıya karşı açılır, bedel rayiçtir ve hâkimin kesin süresinde nakden yatırılır. Form bu sayfada basılmaz.
Noter bildirimi yoksa satış geçersiz midir?
Hayır. Kendi payının satışı haber verilmeden de geçerlidir. Bildirim yoksa üç aylık süre işlemez. Satıştan başlayan bir yıl veya önceki satışta iki yıl yine işler.
2024’te satılan pay için süre hâlâ iki yıl mıdır?
25 Aralık 2025’ten önce yapılan satışta 733’ün önceki hükmü uygulanır. Dipnot, mutlak sürenin o metinde iki yıl olduğunu gösterir. Yeni bir yıl, bu satışa geçici maddeyle taşınmaz.
Tapuda düşük yazılan bedeli mi yatırırım?
Hayır. Hâkim payın rayiç bedelini belirler. Bu bedel ile alıcıya düşen tapu giderleri kesin sürede nakden yatırılır. Yatırılmazsa tescil kararı verilemez. Rayiç kuralı, 25 Aralık 2025’ten önce açılmış davalara da uygulanır.
Cebri artırmada önalım olur mu?
Yürürlükteki 733, cebri artırmayla satışta önalım kullanılamayacağını yazar.
Önalım davasından önce arabuluculuk zorunlu mudur?
18/B listesinde önalım yoktur. Kira, paylaştırma, kat mülkiyeti ve komşu hakkı için yazılan dava şartı bu davaya kendiliğinden eklenmez.
Bağışta da önalım hakkı doğar mı?
732, payın üçüncü kişiye satılmasını yazar. Bağış bu cümlede yoktur.
Av. Oğuz EROĞLU
Av. Oğuz Eroğlu, Eroğlu Hukuk & Danışmanlık Bürosu’nun kurucu avukatıdır. Hukuk Fakültesi mezuniyetinin ardından mesleki kariyerini avukatlık alanında sürdürmüş ve uzun yıllara dayanan deneyim kazanmıştır. Hukuk alanı...
Profili Gör