Ücretsiz İzne Çıkarılan İşçinin Hakları

Ücretsiz izin hangi iradeyle kurulur?

Ücretsiz izin, iki tarafın aynı süre ve aynı sonuç üzerinde anlaşmasıyla doğar. İşçi, o sürede işe gelmeyeceğini ve ücret istemeyeceğini kabul eder. İşveren, sürenin bitiminde işçiyi işine döndürmeyi kabul eder. Süre, başlangıç ve bitiş günüyle belli olmalıdır. Süresiz ve belirsiz bir şimdilik gelme cümlesi ücretsiz izin anlaşması değildir. Anlaşma, iş görme ve ücret borçlarını o süre için askıya alır. Askı, fesih değildir.

Kabul sözlü de olabilir. İspat için yazı daha güvenilir durur. Yazı, işçinin kendi cümlesiyle veya önüne konan metni bilerek imzalamasıyla kurulur. İmzalı kâğıt, tehdit, yanılgı veya metnin sonradan doldurulduğu iddiasıyla tartışılabilir. İmza tek başına, işçinin süreyi ve ücretsizliği anladığını her dosyada bitirmez. Anlaşılan içerik, tanık ve yazışmayla birlikte okunur.

Toplu iş sözleşmesi ücretsiz izni ayrıca düzenlemişse o hüküm, sözleşmenin tarafı olan işçi için kendi şartlarıyla uygulanır. Toplu sözleşmede hüküm yoksa bireysel kabul aranır. İşyerindeki genel duyuru, tek tek işçilerin kabulü yerine geçmez. Duyuruyu alan işçi, çalışmaya hazır olduğunu bildirerek kabul etmediğini ortaya koyabilir. Hazır olduğunu bildiren işçi, duyurudaki ücretsizliği üstlenmiş sayılmaz.

Kabul, belirli bir bitiş gününü de kapsamalıdır. İşler düzelince çağrılacağı söylenen işçi, iznin ne zaman biteceğini bilemez. Bitiş günü olmayan cümle, ücretsiz izin anlaşması kurmaz. Süre sonradan uzatılacaksa uzatma da ayrı bir kabul ister. İlk kâğıdın altına işçinin haberi olmadan eklenen yeni bir tarih, uzatma sayılmaz. İşçi, bildiği sürenin sonunda işine dönmeye hazır olduğunu ayrıca yazabilir.

Anlaşmanın konusu, işçinin belli günlerde iş görmemesi ve o günler için ücret istememesidir. Konu bu kadar açık yazılmamışsa belge, yıllık izin, rapor veya ücretsiz izin diye üç ayrı yöne çekilebilir. Çekişme, belgenin başlığından değil, içinde ücretin ödenip ödenmeyeceğinin yazılmasından çözülür. Başlık ücretsiz dese bile metin ücretin ödeneceğini söylüyorsa ücret borcu durur. Metin ücret yok dese bile işçi fiilen çalıştırılmışsa fiilî çalışma esas alınır. Esas alınan olgu, kâğıdın adını yener. İşçi, imzalamadan önce bitiş gününün yazılı olup olmadığına bakar. Yazılı değilse imza, süresiz bir feragat gibi okunmamalıdır.

İşveren tek başına ücretsiz izin yazabilir mi?

Yazamaz. İş görme ve ücret, sözleşmenin karşılıklı ana borçlarıdır. İşveren, kendi kararıyla işçiyi evine gönderip ücreti de kesemez. Ekonomik sıkıntı, sipariş azalması veya mevsim yavaşlaması bu yetkiyi kendiliğinden doğurmaz. İşveren bu durumlarda fesih, kısa çalışma veya işçinin kabul ettiği bir izin konuşabilir. Konuşulan seçenek, kabul olmadan uygulanmış sayılmaz.

İşçi işe gelmeye hazır olduğunu bildirmişse, işverenin iş vermemesi işverenin temerrüdüdür. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 408. maddesi, işverenin işgörme edimini kabulde temerrüdünde işçinin sözleşmeye göre hak ettiği ücreti isteyebileceğini yazar. İşçinin bu süre içinde başka bir işten kazandığı veya kazanmaktan bilerek kaçındığı tutar, ücretten indirilir. Bu sayfa o indirimin lira örneğini kurmaz.

Uzun süren ve kabul bulunmayan uzaklaştırma, uygulamada işverenin feshi gibi de nitelendirilebilir. Nitelendirme, uzaklaştırmanın süresi, işçinin ihtarları ve işverenin cevabına bakılarak yapılır. Fesih sayılırsa kıdem ve koşulları varsa ihbar, 1475 sayılı Kanun’un 14. maddesi ile 4857 sayılı Kanun’un 17. maddesine göre ayrıca incelenir. Ücretsiz izin adı verilmiş olması, fesih iradesini gizlemez.

İşverenin iç yazışması, yönetim kurulu kararı veya insan kaynakları duyurusu, işçinin kabulü yerine geçmez. Bu belgeler işverenin kendi iradesini gösterir. İşçinin iradesi, ayrıca onun imzası, mesajı veya açık reddi ile kurulur. Sessiz kalmak, her dosyada kabul sayılmaz. Sessizliğin kabul sayılıp sayılmayacağı, işçinin itiraz imkânı ve olayın akışından okunur.

Tek taraflı yazının işyerinde uygulanması, yazıyı kanuna uygun hale getirmez. Uygulama, işçinin itiraz etmesini zorlaştırabilir. Zorlaşma, kabulün oluştuğu anlamına gelmez. İşçi itirazını geciktirmişse gecikmenin hükmü, olayın süresine ve işçinin o sırada işe alınıp alınmadığına göre okunur. Bu sayfa gecikme için sabit bir gün koymaz. İşveren, itiraz gelmeden kestiği ücreti, kabul hiç yoksa geriye dönük olarak da borçlu kalabilir. Borç, bordroda izin diye anılsa da ücret alacağıdır. Alacak, 32. maddedeki ödeme kuralına tabidir. Ödeme kuralı, tek taraflı duyuruyla değiştirilemez.

Kabulün şekli ve ispatı nasıl kurulur?

Kanun, ücretsiz izin için özel bir şekil şartı koymaz. Şekil serbestisi, ispatı ortadan kaldırmaz. Yazılı metin, e-posta, mesaj veya tutanak, sürenin ve ücretsizliğin kararlaştırıldığını gösterebilir. Metinde başlangıç, bitiş ve ücret istenmeyeceği açık olmalıdır. Açık olmayan “izin” sözü, ücretli yıllık izinle karışabilir.

İşçiye imzalatılan matbu kâğıtta süre boş bırakılmışsa sonradan doldurulan tarih, işçinin kabul ettiği tarih olmayabilir. Boşluk, ispat yükünü işverenin lehine çevirmez. İşçi, imzaladığı anda metinde ne yazdığını gösterebilirse sonraki ekleme tartışılır. Tanık ve aynı gün çıkarılan diğer işçilerin belgeleri bu tartışmaya girer.

Kabul, belli bir süre için verilmişse o sürenin bitiminde kendiliğinden uzamaz. Uzatma teklifi yeni bir icaptır. İşçi uzatmayı reddederse ilk sürenin sonu geçerlidir. Reddettiği hâlde işe çağrılmaması, ilk anlaşmanın devamı değildir. Çağrılmama, ücret ve fesih bakımından ayrıca incelenir.

İşçi kabulü geri almak isterse, karşı tarafın durumunun değişip değişmediğine bakılır. Henüz işlemeyen bir gelecek süre üzerindeki kabul, koşulları varsa dönülebilir bir beyan olabilir. İşlemeye başlamış ve işverenin kadro düzenlediği bir sürede geri alma, her dosyada kendiliğinden sonuç doğurmaz. Bu sayfa her geri almayı geçerli saymaz.

İspat, kabulün varlığına ilişkin olduğunda işveren, ücretsizliği iddia ediyorsa bunu gösterir. İşçi, çalışmaya hazır olduğunu ve ücretin kesildiğini gösterir. İki gösterim çatışırsa mahkeme, imzanın içeriğine, işyerindeki uygulamaya ve tanıklara bakar. Tanık yalnızca aynı gün çıkarılan işçi olmak zorunda değildir. Ancak duyuruyu duymuş olmak, o tanığın kendi kabulünü de kanıtlamaz. Her işçinin kabulü ayrıdır. Toplu bir liste, listedeki her ismin serbest iradesini kendiliğinden taşımaz. Listede imza yoksa liste, duyuru düzeyinde kalır.

Kabul varsa ücret ve iş görme borcu ne olur?

Gerçek bir ücretsiz izin anlaşmasında, kararlaştırılan günler için ücret tahakkuk etmez. İşçi o günlerde iş görme borcunu da yerine getirmez. Anlaşma bitince her iki borç kaldığı yerden devam eder. İşçi, anlaşma süresince başka bir işte çalışıp çalışamayacağını sözleşmede ayrıca konuşmuş olabilir. Konuşulmamışsa sadakat borcu ve rekabet yasağı, işin niteliğine göre ayrıca değerlendirilir. Bu sayfa ikinci iş kurmanın adımlarını anlatmaz.

Anlaşılan süreden önce işçiyi işe çağırmak da yeni bir anlaşmayı gerektirir. İşveren çağırdı diye izin kendiliğinden bitmez. İşçi erken dönmeyi kabul ederse sözleşme yeniden fiilen işler ve ücret o günden itibaren doğar. Erken dönüşü reddetmek, izin süresinin kalan kısmında ücretsizliği sürdürür. Ret, devamsızlık sayılmaz. Çünkü iş görme borcu o günlerde anlaşmayla kalkmıştır.

İzin sırasında ödenmesi ayrıca kararlaştırılan bir yardım varsa o yardım kendi kaydına göre devam eder. Kararlaştırma yoksa ücret dışındaki sürekli yardım da o sürede kendiliğinden işlemez. Yardımın adı ücret bordrosunda düzenli görünüyorsa niteliği, kesintinin haklı olup olmadığıyla birlikte okunur. Ulaşım veya yemek adı taşıyan kalem, fiilen çalışılmayan günde kendiliğinden doğmaz.

Ücret doğmayan gün, puantajda çalışılmış gibi gösterilemez. Gösterilirse bordro ile anlaşma çelişir. Çelişki, hangi belgenin gerçeği yansıttığıyla çözülür. İşçi fiilen çalıştırılmışsa ücretsiz izin kâğıdı, o günlerin ücretini silmez. Fiilen çalıştırma, kabulün konusunu aşar ve ücret borcunu geri getirir.

Kabulün kapsamı dar yorumlanır. İşçi on beş gün için ücret istememeyi kabul etmişse on altıncı gün ücret doğar. Doğması için yeni bir ihtar şart değildir. Sözleşme o gün yeniden fiilen işler. İşveren o gün iş vermezse temerrüt hükümleri yeniden gündeme gelir. Erken çağrı da aynı dar yorumun içindedir. İşveren onuncu gün çağırdı diye işçi gelmek zorunda değildir. Gelirse ücret o günden işler. Gelmezse kalan beş gün ücretsiz kalır. Kalan günler devamsızlık cetveline yazılmaz.

Kabul yokken işçi hangi alacağı isteyebilir?

İşçi çalışmaya hazırsa, kesilen ayların ücretini ister. Ücret, 4857 sayılı Kanun’un 32. maddesine göre para ile ödenen karşılıktır. Kararlaştırılan tutar, kapsam içindeki işçi için kanuni asgari ücretin altında olamaz. Güncel lira, ilgili dönemin tespit komisyonu kararındadır. Bu sayfada yıl tutarı yoktur. Ücretin bankaya yatırılmaması, borcun bittiği anlamına gelmez.

Ücretin ödenmemesi, 24. maddede işçinin haklı fesih sebepleri arasındadır. İşçi, ücretsiz izin dayatmasını kabul etmeyip haklı nedenle sözleşmeyi feshedebilir. Haklı fesihte kıdem, bir yıllık hizmet varsa 14. madde kapsamında istenebilir. İhbar tazminatı, işçinin haklı feshinde işçi lehine ayrıca doğmaz. İhbar, karşı tarafın bildirim sürelerine uymadan feshetmesine bağlanır.

İşçi feshetmeden de ücreti talep edebilir. Fesih ile alacak davası aynı anda zorunlu değildir. Hazır olduğunu yazan, işe geldiğini gösteren ve ücreti yatırılmayan işçi, ilişkiyi ayakta tutarak da alacağını takip eder. Hangi seçeneğin uygun olduğu, uzaklaştırmanın süresi ve işçinin geçim ihtiyacı dosyada değerlendirilir.

Hazır olma, her gün işyerinin önünde beklemek biçiminde kanıtlanmak zorunda değildir. Yazılı bildirim, işe gidişin engellendiği tutanak veya tanık, hazır olmayı gösterebilir. İşveren işçiyi içeri almamışsa, işçinin gün boyu bahçede durması aranmaz. Bildirimdeki gün, sonraki ücret hesabının başlangıcı olarak saklanır.

Ücret alacağı, çıplak aylıkla sınırlı olmak zorunda değildir. Sözleşmede düzenli ödenen ve iş karşılığı niteliği taşıyan kalemler, kesilen dönemin hesabında ayrıca tartışılır. Tartışma, bu sayfada bir çarpanla kapatılmaz. Prim, ikramiye veya sürekli yardım, o dönemin şartı gerçekleşmişse istenebilir. Şart gerçekleşmemişse o kalem doğmaz. Doğmayan kalem, ücretin asıl gövdesini de silmez. Asıl gövde, işçinin hazır olduğu ve çalıştırılmadığı günler için durur. Günlerin dökümü puantaj ve ihtar tarihlerinden çıkar. Çıkarılan döküm, 2026 yılı için örnek lira içermez.

Haklı fesih ile alacak davası nasıl ayrılır?

Alacak davası, sözleşmeyi ayakta tutarak kesilen ücreti ister. Haklı fesih, sözleşmeyi bitirir ve koşulları varsa kıdem doğurur. İkisi aynı anda zorunlu değildir. İşçi önce ücreti ihtar edip bekleyebilir. Bekleme, her dosyada haklı fesih hakkını düşürmez. Düşürüp düşürmeyeceği, 24. maddedeki sebebin sürdüğüne ve dürüstlük kuralına göre okunur. Bu sayfa bekleme için gün sayısı kilitlemez.

Haklı fesih yazısında sebep açık olmalıdır. Yalnızca “ücretsiz izni kabul etmiyorum” cümlesi, ücretin ödenmediğini de göstermiyorsa eksik kalabilir. Yazıda kesilen dönem, hazır olunduğu ve ücretin yatırılması için yapılan ihtar belirtilir. Belirsiz bir ayrılma, istifayla karışabilir. İstifa, haklı fesih sonuçlarını kendiliğinden doğurmaz.

İşveren, işçinin haklı fesih yazısına “sen ayrıldın” diye cevap verirse fesih iradesinin kime ait olduğu yazışmadan kurulur. İrade işverene aitse bildirim süreleri ve kıdem ayrıca incelenir. İrade işçiye ait ve 24. madde tutuyorsa ihbar işçi lehine doğmaz, kıdem şartları varsa doğar. Çıkış kodu bu ayrımı tek başına bitirmez.

Birden fazla ay ücret kesilmişse her ay ayrı alacak kalemi olarak gösterilebilir. Toplu bir “tüm zarar” cümlesi, dönemleri belirsiz bırakır. Dönem belirsizse hesap, bordro ve puantajla kurulur. Bu sayfa aylığı güne bölen bir formül vermez. Somut tutar, dosyadaki ücret unsurlarından çıkar.

İşçi hem ücreti hem feshi aynı dilekçede isteyebilir. İsteme, mahkemenin ikisini birden kabul edeceği anlamına gelmez. Ücret, çalıştırılmayan dönem içindir. Kıdem, fesih ve bir yıllık hizmet şartına bağlıdır. İhbar, işçinin haklı feshinde işçiye ayrıca yazılmaz. İşveren haksız biçimde bildirimsiz feshetmiş sayılırsa ihbar onun borcu olabilir. Sayılma, ücretsiz izin başlığına değil, fesih iradesine bağlıdır. İrade belirsizse mahkeme, yazışmanın bütününü okur. Bütünün içinde tek bir kızgın cümle, fesih iradesini tek başına kurmayabilir.

Yıllık izin, zorlayıcı sebep ve kısa çalışma

Yıllık ücretli izin, 53. madde ve devamında işçinin hak olarak düzenlenmiştir. Süre, hizmet yılına göre kanunda yazılıdır. İzin gününde ücret ödenir. İşveren, hak doğduktan sonra izni kullandırır. Bu hak, işçiyi ücretsiz bırakma yetkisi değildir. Ücretsiz günler, yıllık izinden düşülerek kapatılmaz. Yıllık izin gün sayısının dökümü bu sayfada tekrarlanmaz.

Zorlayıcı sebeple işin durması, 24 ve 25. maddelerin ilgili bentlerinde ayrı bir hâldir. 40. madde, bu beklemede bir haftaya kadar her gün için yarım ücret ödenmesini yazar. Bekleme, işçinin kabul ettiği ücretsiz izin değildir. İşveren, zorlayıcı sebep yokken 40. maddeye dayanarak işçiyi ücretsiz sayamaz. Zorlayıcı sebebin gerçekten doğup doğmadığı olaydan olaya incelenir. Yarım ücret, 2026 yılı lirası diye ayrıca çarpılmaz.

Kısa çalışma, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu içindeki ayrı bir uygulamadır. Kurumun onayı, ödenek ve prim kendi şartlarına bağlıdır. Onay yokken işçiye kısa çalışma denerek ücretin kesilmesi, ücretsiz izin kabulü yerine geçmez. Ödeneğin lira tutarı ve gün şartı bu sayfada yoktur. Onay belgesi, işçinin kabul belgesinden ayrı saklanır.

Telafi çalışması da ücretsiz izin değildir. Telafi, kanunda yazılı şartlarla, çalışılmayan sürenin sonradan çalışılarak karşılanmasıdır. Ücretsiz izin adı altında kesilen gün, telafi cetveline kendiliğinden yazılmaz. İşçi telafiyi kabul etmemişse, kesilen günün ücreti ayrıca durur. Telafi süresinin dökümü bu sayfada yoktur.

Üç kurumun belgesi de ayrıdır. Yıllık izinde izin defteri veya yazısı ve ücret kaydı aranır. Zorlayıcı sebepte olayın gerçekleştiği ve işin durduğu gösterilir. Kısa çalışmada kurum onayı aranır. Ücretsiz izinde ise işçinin belirli süre için kabulü aranır. Belgelerden biri yokken diğerinin adı kullanılırsa kayıt çelişir. Çelişen kayıt, işçinin aleyhine kendiliğinden yorumlanmaz. Yorum, hangi kurumun şartının gerçekleştiğine bakar. Hiçbir şart gerçekleşmemişse hazır işçinin ücreti sürer. Süren ücret, bu tablodaki dört kurumdan birine zorlanarak silinmez.

Kıdem ve sigorta bu sürede nasıl ele alınır?

Kabulle kurulan ücretsiz izinde sözleşme feshedilmez. İş görme ve ücret borçları o süre için askıda kalır. Askıdaki süre, fiilen çalışılmış hizmet gibi kıdem yılının içine kendiliğinden eklenmez. Kıdem tazminatı fesih anında hesaplanırken çalışılarak geçen süreler esas alınır. Anlaşma hiç kurulmamışsa ve işçi hazırsa, uzaklaştırılan günler çalışılmış gibi ücret ve hizmet tartışmasına girer.

Sigorta primi, kazanç bildirimine bağlıdır. Ücret doğmayan günde prim matrahı da oluşmayabilir. İşveren bu günleri kurumun güncel kod listesine göre bildirir. Kod numarası bu sayfada yazılmaz. Eksik bildirilen ve fiilen çalışılan gün, ücret alacağından ayrı olarak hizmet tespitiyle de istenebilir. Tespit davasının şartları kendi dosyasına bırakılır.

İzin bitmeden işveren sözleşmeyi feshederse fesih, izin anlaşmasının altında ayrıca incelenir. Bildirimli fesihte kıdem, bir yıl ve 14. maddedeki hâl varsa gündeme gelir. Ücretsiz izin kâğıdı, ahlak ve iyi niyet gerekçesinin yerine konulamaz. Gerekçe, fesih yazısında ne ise odur. Yazıda gerekçe yoksa sonradan kurulan gerekçe, fesih anındaki iradenin yerine geçmeyebilir.

Askı süresi, yıllık izin hakkının hesabında da çalışılmış yıl gibi kendiliğinden eklenmez. Eklenip eklenmeyeceği, izin hakkının hangi süreleri çalışılmış saydığına göre ayrıca okunur. Bu sayfa her askı gününü yıllık izinden düşürmez ve her askı gününü izne eklemez. Fiilen çalışılan dönem ile kabulle durulan dönem puantajda ayrılır.

Hizmet dökümünde görünen eksik gün, her zaman ücretsiz iznin kabul edildiğini göstermez. Kod, işverenin bildirimidir. Bildirim, işçinin iradesinin yerine geçmez. İşçi kodun hangi gerekçeyle girildiğini ister. Gerekçe kabul belgesine dayanmıyorsa bildirim düzeltilmesi istenebilir. Düzeltme, ücret davasından ayrı bir işlem olabilir. Ayrı işlem, ücret alacağını düşürmez. Ücret tahsil edilse bile yanlış kod, emeklilik hesabını etkileyebilir. Etkileyen kodun numarası bu sayfada yazılmaz. Numara, kurumun güncel listesinden okunur.

Süre bitince işe başlatmama ne sonuç doğurur?

Anlaşılan bitiş gününde işçi işine döner. İşveren, aynı işi veya sözleşmeye uygun bir işi vermekle yükümlüdür. Dönüşü reddetmek, ücretsiz izni uzatmak değildir. Red, fesih iradesi olarak okunabilir. İşçi, dönmeye hazır olduğunu yazıyla bildirmelidir. Bildirim, sonraki ücret ve fesih tartışmasında günü sabitler.

Dönüşte ücretin düşürülmesi veya işin kökten değiştirilmesi, çalışma koşullarında esaslı değişiklik olabilir. 22. madde, esaslı değişikliği işçinin yazılı kabulüne bağlar. Kabul edilmeyen değişiklik uygulanmaz. Uygulanırsa işçi sözleşmeyi haklı nedenle feshedebilir. Ücretsiz iznin bitişi, 22. maddedeki yazılı kabul yerine geçmez.

İşyeri kapanmış veya devredilmişse dönüş, kapanma ve devir kurallarına göre ayrıca okunur. Devir, işçinin kıdemini kendiliğinden sıfırlamaz. Kapanma, fesih sebebinin gerçekliğini denetler. Her iki hâl de ücretsiz izin kâğıdının süresini tek başına uzatmaz. Devir alan işveren, izin kâğıdını görmezden gelerek süreyi yeniden yazamaz.

İşçi bitiş gününde dönmezse, bunun devamsızlık sayılıp sayılmayacağı ayrıca incelenir. Dönüş günü kararlaştırılmış ve işçi haber vermeden gelmemişse işverenin 25. maddedeki devamsızlık iddiası gündeme gelebilir. Gün sayısı ve ispat, olayın kayıtlarına bırakılır. İşveren dönüşü fiilen engellemişse devamsızlık iddiası kurulamaz.

Dönüş günü tatil veya işyerinin çalışmadığı bir güne denk gelmişse işçi, ilk çalışma gününde hazır olduğunu bildirir. Bildirim, bir gün önceki takvim gününü devamsızlığa çevirmez. İşveren, dönüşü bir sonraki aya öteleyen yeni bir yazı gönderirse bu yazı uzatma teklifidir. Teklif, kabul olmadan süreyi uzatmaz. İşçi teklifi reddedip işbaşı yaparsa ücret işler. İşveren içeri almazsa temerrüt ve fesih tartışması o günden okunur. O gün, izin kâğıdındaki bitişten sonradır. Sonraki günler eski kâğıdın içinde sayılmaz.

22. madde, çalışma koşullarında esaslı değişikliği işçinin yazılı kabulüne bağlar. Ücretsiz izin, ücretin tamamen kalkması sonucunu doğurduğu için koşullarda ağır bir değişikliktir. Bu ağırlık, işverene tek taraflı yazma yetkisi vermez. Yazılı kabul yoksa değişiklik hüküm doğurmaz. İşveren değişikliği fiilen uygularsa işçi, iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.

Kabul, değişikliğin bütün sonuçlarını kapsamalıdır. İşçi yalnızca on gün izne razı olmuşsa, on günün altı aya çıkarılması yeni bir değişikliktir. Yeni değişiklik için yeni yazılı kabul aranır. İlk imzanın fotokopisi, sonraki ayların kabulü yerine konmaz.

Ücretin bir kısmının ödenip bir kısmının kesilmesi de kabul ister. Kısmi kesinti, ücretsiz iznin hafif hâli diye tek taraflı uygulanamaz. Kesilen kısım, kararlaştırılan ücretin parçasıysa 32. maddedeki ücret borcu o kısım için sürer. Süren kısım, bordroda “izin” adı yazılarak silinmez.

Değişiklik önerisi yazılı yapılmış ve işçi süresi içinde yazılı cevap vermemişse, 22. maddedeki kabul sayılmama sonucu işletilir. Cevap vermemek, kabul değildir. İşveren, cevapsızlığı imza yerine koyamaz. Önerinin tebliğ edilip edilmediği ayrıca gösterilir.

22. maddedeki yazılı öneri, ücretsiz izin pazarlığının zorunlu şekli diye her dosyada aranmaz. Ücretsiz izin zaten kabulle kurulur. Kabulün yazıya dökülmesi ispat içindir. Esaslı değişiklik önerisi ise kanunen yazılıdır ve işçinin yazılı cevabı yoksa kabul sayılmaz. İşveren iki kurumu tek imzada birleştirirse imzanın hangi sonucu kapsadığı belirsiz kalabilir. Belirsizlik, işçinin aleyhine genişletilmez. Genişletme, hem ücretsiz günü hem ücret indirimini aynı imzaya yüklememelidir. Yükleme iddiası, metnin cümle cümle okunmasını gerektirir.

Baskıyla alınan imza ne sonuç verir?

İşçi, çıkış korkusuyla veya ücretinin hiç yatırılmayacağı söylenerek imza atmış olabilir. İrade bozukluğu iddiası, imzanın şeklini değil, açıklamanın hangi ortamda alındığını inceler. Tanık, aynı gün çıkarılan başka işçiler ve mesajlar bu incelemeye girer. Baskı ispatlanırsa ücretsiz izin anlaşması kurulmamış sayılır ve ücret talebi ayakta kalır.

Baskı, her sert konuşmayla özdeş değildir. İşçinin seçeneği kalmadığı, imzanın o an verilmezse ücretin veya işin hemen kesileceğinin söylendiği ve bu sözün tanık veya yazıyla desteklendiği durumlar ayrıca değerlendirilir. Destek yoksa salt pişmanlık, anlaşmayı kendiliğinden bozmaz. Pişmanlık ile baskı dosyada ayrılır.

İşçi, durumu yazılı ihtarla işverene bildirebilir. İhtarda çalışmaya hazır olduğu, ücretsiz izni kabul etmediği ve kesilen ücretin yatırılması istenir. İhtar, dava dilekçesinin yerine geçmez. Dilekçe metni bu sayfada yoktur. Birçok işçilik alacağında 7036 sayılı Kanun davadan önce arabuluculuğu şart koşar.

İmza sonrası işçi fiilen çalışmaya devam etmiş ve ücret tam yatmışsa, baskı iddiası o dönem için zayıflayabilir. Çalışma yok ve ücret kesilmişse imzanın baskıyla alındığı iddiası, kesilen aylarla birlikte okunur. Okuma, her imzayı geçersiz saymaz. Geçersizlik, olayın kanıtına bağlıdır.

Baskı iddiası, ücretin ödendiği dönemle ödenmediği dönemi ayırarak kurulur. Ödenen dönemde işçi çalışmış ve itiraz etmemişse o dönem için anlaşma ayakta durabilir. Ödenmeyen ve çalışılmayan dönemde aynı kâğıt, yeni ayları kendiliğinden kapsamaz. Kapsamaz çünkü kâğıttaki süre bitmiştir. Süre bitmiş kâğıda dayanarak yeni ay kesmek, ilk imzanın baskılı olup olmadığından bağımsız olarak kabul yokluğu doğurur. Baskı ayrıca ispatlanırsa ilk dönem de ücrete dönebilir. Dönmesi, tanık ve yazışmayla kurulur. Kurulamazsa ilk dönemin ücretsizliği kalabilir, sonraki dönem kalmaz.

Geçici salgın rejimi bugünün kuralı mıdır?

Geçmişte salgın döneminde uygulanan geçici ücretsiz izin ve fesih yasağı rejimleri, bugünün genel kuralı değildir. O dönemlerin özel kanunu, işverene bugün için tek taraflı ücretsiz izin yetkisi bırakmaz. Güncel uyuşmazlık, kabulün bulunup bulunmadığına ve 4857 sayılı Kanun’daki ücret borcuna göre çözülür.

Eski döneme ait bir izin kâğıdı, bugün yeni bir süre yazmak için dayanak olmaz. Kâğıdın üzerindeki tarih geçmişse o tarih, yeni uzaklaştırmayı haklı çıkarmaz. İşveren, eski formu yeniden imzalatmadan aynı sonucu bugüne taşıyamaz. Taşıma iddiası, kabulün yenilenmesini gerektirir.

O dönemdeki ödenek veya nakdi ücret desteği, bugünün ücretsiz izin anlaşmasına kendiliğinden eklenmez. Desteğin tutarı ve şartı bu sayfada yoktur. Destek alınmış olması, işçinin her zaman kabul etmiş sayıldığı anlamına da gelmez. Kabul, o dönemin belgesinden ayrıca okunur.

Bugün ekonomik gerekçeyle çıkarılan işçi, salgın dönemindeki işlemleri emsal gösteremez. Emsal, ancak aynı kanuni dayanak duruyorsa kurulur. Dayanak kalkmışsa emsal, tek taraflı yetki üretmez. Üretmez çünkü yetki kanundan gelir. Kanun bugün işverene bu yetkiyi vermemektedir.

Eski rejimin kalktığı gün, bu sayfada tek bir takvim gününe kilitlenmez. Kilitlenmez çünkü uzatma kanunlarının son halkası, okuyucunun elindeki uyuşmazlığın yılına göre ayrıca doğrulanmalıdır. Doğrulama yapılmadan bugünkü işverene o dönemin yetkisi tanınmaz. Tanınmamasının sonucu pratiktir. İşçi, bugün önüne konan ücretsiz izin yazısında güncel bir kanun maddesi görmüyorsa yazı tek taraflı iradedir. Tek taraflı irade kabul değildir. Kabul yoksa ücret sürer. Eski ödenek dekontu, bugünkü kesintinin makbuzu yerine konmaz.

İhtar, arabuluculuk ve ispat sırası

İşçi, ücretsiz izin adı altında çıkarıldığı günlerde benzer işi görenlerin çalışmaya devam ettiğini gösterebilir. Bu gösterim, durmanın herkesi kapsayıp kapsamadığını anlamaya yarar ve işçinin kendi kabulünün bulunmadığını destekler. Kabul gerçekten varsa, başkalarının çalışması o anlaşmayı tek başına bozmaz. İmza, ihtar ve fiilî devam birlikte okunur.

Ücretini alamayan işçi, çalışmaya hazır olduğunu her ay yeniden yazmak zorunda bırakılamaz. İlk ihtar, hazır olma iradesini ortaya koymuşsa sonraki aylar da aynı iradenin devamıdır. İşveren işçiyi işe çağırır ve işçi giderse ücret o günden itibaren fiilî çalışmayla birlikte işler. Çağrı yapılmadan kesilen aylar, kabul yoksa alacak olarak durur.

Kanuni işçilik alacaklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurulur. Arabuluculuk, kabulün varlığını kendiliğinden tespit etmez. Tutanakta ücretin ödeneceği yazılmışsa o kayıt, anlaşma tarihinden sonraki dönem için de ayrıca okunur. Anlaşma metni bu sayfada örneklenmez. Anlaşma, tarafların imzaladığı tutanakla sınırlıdır.

Zamanaşımı, işçilik alacaklarının genel rejimindedir. Bu sayfa yıl sayısı kilitlemez. İşlem günündeki hüküm okunur. İhtar, her alacakta zamanaşımını kendiliğinden kesmeyebilir. Kesip kesmeyeceği, ihtarın içeriğine ve kanun hükmüne bağlıdır. İşçi, ihtar tarihini ve tebliğ belgesini saklar.

İhtar, noterden olmak zorunda değildir. İşverene ulaştığı gösterilebilen bir yazı da bildirimi kurabilir. Ulaşmanın ispatı, ihtarın türüne göre değişir. E-postanın okunduğuna dair kayıt, elden verilen bir kâğıdın teslim notundan daha açık olabilir. Bu cümle, belirli bir tebligat şirketi önermez. Önemli olan, metinde hazır olma, kabul etmeme ve ücretin yatırılması isteminin birlikte durmasıdır. Bu üçü durmuyorsa yazı, genel bir şikâyet düzeyinde kalabilir. Düzey, alacağı kendiliğinden düşürmez. Düşürmez çünkü alacak, çalıştırılmamaktan doğar. Yazı, alacağın varlığını güçlendirir.

Birlikte çalışanlar ve kısmi süre

Aynı işyerinde bir grup işçi ücretsiz izne çıkarılıp diğerleri çalıştırılıyorsa, seçimin ölçüsü sorulur. Ölçü yoksa ve kabul de yoksa seçilen işçinin ücreti sürer. Ölçü, sendika üyeliği veya başka bir ayrım ise ayrı bir tazminat tartışması doğabilir. O tartışma, ücretsiz izin kabulünün yerine geçmez. Kabul hâlâ aranır.

Kısmi süreli işçinin ücretsiz izin anlaşması da belirli günleri kapsamalıdır. Haftanın zaten çalışılmayan günü, ücretsiz izin diye ayrıca yazılamaz. Yazılırsa o gün için ikinci bir kesinti doğmaz. Çünkü o günde iş görme borcu zaten yoktur. Borcun olmadığı günde ücret de kararlaştırmaya bağlıdır.

Evden çalışma ile ücretsiz izin aynı şey değildir. Evden çalışmada iş görülür ve ücret doğar. Ücretsiz izinde iş görülmez ve kabul varsa ücret doğmaz. İşveren, evden iş isteyip ücreti kesiyorsa bu uygulama ücretsiz izin değildir. Kesilen ücret istenebilir. İşin evden görülüp görülmediği yazışma ve teslim kayıtlarından okunur.

Stajyer, çırak veya bağımsız çalışan, her dosyada 4857 kapsamındaki işçi değildir. Kapsam yoksa ücretsiz izin çerçevesi de aynı maddelerle kurulmaz. Kapsam varsa unvanın stajyer yazılması, kabul aranmasını kaldırmaz. Fiilî bağımlılık, unvandan önce incelenir.

Kısmi süreli işçinin hazır olma bildirimi, sözleşmedeki çalışma günlerine göre yazılır. Çalışılmayan gün için hazırım demek, o güne ücret bağlatmaz. Çalışılması gereken gün için hazırım demek, o günün ücretini korur. İşveren, kısmi süreli işçiyi tam süreli işçinin iznine ortak edemez. Ortak etme, sözleşmedeki gün düzenini tek taraflı değiştirir. Değişiklik, 22. maddedeki yazılı kabulü gerektirir. Kabul yoksa eski gün düzeni sürer. Süren düzende işçi hazırsa ve iş verilmezse ücret o günler için istenebilir. İstenen tutar, bu sayfada 2026 lirası olarak yazılmaz.

Temerrütte başka işten kazanılan tutar nasıl okunur?

İşveren iş vermediğinde işçinin ücreti, 6098 sayılı Kanun’un 408. maddesindeki indirim kaydına tabidir. İşçi bu süre içinde başka bir işten kazanç elde etmişse veya kazanmaktan bilerek kaçınmışsa bu tutar ücretten indirilir. İndirim, ücretin tamamının kendiliğinden silinmesi değildir. İşveren, başka kazancı ve bilerek kaçınmayı gösterir. Gösteremezse indirim işlemez. Bu sayfa indirilecek tutarı 2026 lirası olarak yazmaz.

İşçinin kabulle kurulan ücretsiz izinde başka işte çalışması, temerrüt indiriminden farklıdır. O sürede ücret doğmuyorsa indirilecek bir ücret de yoktur. Başka iş, ancak sadakat ve varsa rekabet kaydı bakımından ayrıca okunur. Kabul yokken işçi geçimini sağlamak için kısa süreli bir iş tutmuşsa, tuttuğu işin kazancı indirim tartışmasına girebilir. Giren tutar, belgesiyle sınırlıdır. Belgesiz tahmin, ücretin tamamını düşürmez.

Bilerek kaçınma, işçinin kendisine teklif edilen uygun bir işi gerekçesiz reddetmesidir. Her iş teklifi uygun değildir. Mesleği, ücreti ve süresi bambaşka olan bir teklif, kaçınma sayılmayabilir. İşveren, kendi işyerinde iş vermeyip dışarıda uygunsuz bir işi gerekçe gösteremez. Gerekçe, işçinin asıl işine dönme hazırlığını da ortadan kaldırmaz. Hazırlık sürüyorsa asıl ücret borcu tartışması ayakta kalır.

İndirim yapılmış bir bordro, işçinin itirazına açıktır. İtiraz, bordroyu imzalamış olmakla her zaman kapanmaz. İmzada ihtiraz kaydı varsa kayıt, kesintinin kabul edilmediğini gösterir. Kayıt yoksa da bordronun, gerçekte çalışılmayan ve işverenin iş vermediği günleri ücretsiz izin diye adlandırıp adlandırmadığı incelenir. Adlandırma, kabul belgesi değilse ücret talebini düşürmez. Düşürmeyen talep, arabuluculukta da aynı dönemler üzerinden konuşulur. Arabulucu, kabul belgesi yokken ücreti silen bir tutanak hazırlayamaz. Hazırlarsa tutanak, işçinin serbest iradesiyle imzalanmış olmalıdır. İrade yoksa tutanak, tek taraflı izin yetkisi üretmez. Üretmeyen tutanak, sonraki ücret alacağını kendiliğinden kapatmaz.

İlgili taslaklar: Yıllık İzin Süreleri ve Ücreti - 14-26 gün (2026) · Yıllık İzin Kullandırılmaması: Haklı Fesih ve Ceza · İş Sözleşmesinin Feshi Nedir? Nasıl Yapılır? · Kıdem Tazminatı Davası Nedir?